Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846 (2026-05-28)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 266.846 van 28 mei 2026 Fiscaliteit - Fiscale provinciale en
lokale reglementen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
XIVe KAMER
ARREST
nr. 266.846 van 28 mei 2026
in de zaak A. 241.806/XIV-39.960
In zake:
de NV B.S.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Jens Mosselmans, Stef Feyen en Daniel Cortez Cazas
kantoor houdend te 1000 Brussel
Terhulpsesteenweg 120
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de STAD HOOGSTRATEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Dirk Van Heuven en Fien Duymelinck
kantoor houdend te 2600 Antwerpen
Cogels Osylei 61
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 29 april 2024, strekt tot de
nietigverklaring van “het besluit van de stad Hoogstraten van 26 februari 2024 met
als opschrift: ‘Goedkeuren van de aanpassing van het reglement belasting op
verdeelapparaten van brandstoffen exclusief bestemd voor vrachtwagens’.”
II. Verloop van de rechtspleging
De verwerende partij heeft een memorie van antwoord ingediend
en de verzoekende partij heeft een memorie van wederantwoord ingediend.
Adjunct-auditeur Nino Vermeire heeft een verslag opgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-1/36
De verzoekende partij heeft een verzoek tot voortzetting van het
geding en een laatste memorie ingediend. De verwerende partij heeft een laatste
memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 22 april 2026.
Staatsraad Kaat Leus heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Daniel Cortez Cazas, die verschijnt voor de
verzoekende partij en advocaat Fien Duymelinck, die verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Adjunct-auditeur Nino Vermeire heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoekende partij exploiteert een servicestation voor
vrachtwagens te Hoogstraten. Het servicestation is gelegen in industriegebied,
bestemd voor de vestiging van industriële of ambachtelijke bedrijven.
Zij beschikt daartoe over een omgevingsvergunning, op 4 maart
2019 verleend door het college van burgemeester en schepenen van de verwerende
partij.
3.2.
Op het ogenblik van de vergunningverlening was het
servicestation gelegen binnen het plangebied van het gemeentelijk ruimtelijk
uitvoeringsplan ‘Transportzone Meer’ (hierna: GRUP), goedgekeurd bij
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-2/36
gemeenteraadsbeslissing van 27 augustus 2018, meer bepaald in de overdrukzone
“voor ondersteunende dienstverlenende activiteiten”. In de stedenbouwkundige
voorschriften voor deze zone zijn een aantal randvoorwaarden met betrekking tot
het uitrustingsniveau bepaald. Nieuwe tankstations dienen (onder meer) uitgerust
te zijn met minimum 10 tankpunten met bijhorende truckopstelplaats, waarvan
minstens drie aantoonbaar geschikt zijn voor langere en zwaardere vrachtwagens.
In de omgevingsvergunning van 4 maart 2019 wordt geoordeeld dat de aanvraag
van de verzoekende partij aan de minimale uitrustingsvoorwaarden voor
tankstations van het GRUP voldoet.
Nadat
tegen
het
genoemde
GRUP
door
meerdere
belanghebbenden beroepen tot nietigverklaring werden ingediend, wordt het
ingetrokken bij gemeenteraadsbesluit van 23 november 2020.
3.3.
De gemeenteraad van de verwerende partij beslist op 14
december 2020 om met ingang van 1 januari 2021 een belasting te vestigen op
“verdeelapparaten voor brandstoffen exclusief bestemd voor vrachtwagens”.
Naar aanleiding van fiscale procedures gevoerd tussen de
verzoekende partij en de verwerende partij omtrent de ambtshalve aanslag en
belastingverhoging
gevestigd
met
toepassing
van
het
genoemde
belastingreglement van 14 december 2020, beslist de gemeenteraad op 26 februari
2024, eensdeels, om het op 14 december 2020 vastgestelde belastingreglement op
te heffen en anderdeels om “[v]oor een termijn ingaande op 1 januari 2024 en
eindigend op 31 december 2025” (opnieuw) een belasting te vestigen op
“verdeelapparaten, bestemd voor gemotoriseerde voertuigen exclusief voor
vrachtwagens,
indien
deze
toegankelijk
zijn
voor
het
publiek”.
Het
belastingreglement wordt op de web-toepassing van de verwerende partij
gepubliceerd op 29 februari 2024.
Dit is het bestreden besluit.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-3/36
IV. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Vooraf: betreffende de eis tot samenvatting van de aangevoerde grieven
Artikel 2, § 1, derde lid, van het besluit van de Regent van 23
augustus 1948 ‘tot regeling van de rechtspleging voor de afdeling
Bestuursrechtspraak
van
de
Raad
van
State’
(hierna:
de
algemene
procedureregeling) voorziet dat een verzoekschrift een samenvatting van het
middel moet bevatten als voor het middel een verdere uiteenzetting nodig is.
Luidens voornoemd artikel 2, § 1, derde lid, van de algemene
procedureregeling kan de ontstentenis van de samenvatting van de grief niet leiden
tot de niet-ontvankelijkheid van het middel, maar luidens het verslag aan de Koning
bij het koninklijk besluit van 21 juli 2023 ‘tot wijziging van diverse besluiten
betreffende de procedure voor de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van
State’ dat deze verplichting invoert, heeft “die ontstentenis […] als enig mogelijk
gevolg voor de verzoeker dat de draagwijdte van zijn grief niet correct samengevat
en dus begrepen wordt in het verslag van de auditeur en in het arrest” (BS 26 juli
2023, 62630).
Te dezen bevat het verzoekschrift weliswaar een zeer beknopte
samenvatting van het eerste middel maar het bevat geen samenvatting van de
grieven in de zin van de voornoemde bepalingen, terwijl het verzoekschrift verdere
toelichtingen bevat, waarin de verzoekende partij in detail en concreter ingaat op
de argumenten die volgens haar het middel ondersteunen.
Het komt aan de Raad van State evenwel niet toe om, in de plaats
van de verzoekende partij, te doen wat die partij moet doen. A fortiori past het niet
aan de verzoekende partij om de samenvatting gemaakt van haar middel in het
auditoraatsverslag alsnog te bekritiseren in haar laatste memorie door te stellen dat
daarin (slechts) “twee middelonderdelen worden ontwaard” waarbij de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-4/36
aangevoerde schending van het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel
eensdeels
en
de
materiële
motiveringsplicht
anderdeels
zouden
zijn
veronachtzaamd om, vervolgens, te stellen dat het middel in het auditoraatsverslag
“slechts ten dele is onderzocht”, nu blijkt dat zij zelf tekort schiet aan haar
reglementaire plicht. Met deze kritiek, waaraan ze overigens zelf had kunnen
remediëren door te doen wat de regelgeving eist, wordt dan ook geen rekening
gehouden. Het middel wordt derhalve begrepen zoals het in het verslag en hierna
door de Raad van State wordt begrepen.
Uiteenzetting van het middel
In het eerste middel van het verzoekschrift voert de verzoekende
partij een schending aan van “artikel 1.2 Burgerlijk Wetboek, het rechtszekerheidsen
vertrouwensbeginsel,
het
verbod
op
retroactiviteit,
de
materiële
motiveringsplicht en de artikelen 6 en 7 van het EVRM, elk op zich genomen, dan
wel in samenhang gelezen”.
De verzoekende partij geeft in haar verzoekschrift de volgende
“samenvatting” van het eerste middel:
“b. Samenvatting
30. Belastbare toestand reeds gematerialiseerd voor de aanname én
inwerkingtreding. De bestreden beslissing van 26 februari 2024 treedt retroactief in
werking (op 29 februari 2024), doch belast een (volgens het reglement) ondeelbare
toestand op 1 januari 2024.
Hieruit blijkt dat de bestreden beslissing feiten of toestanden belast die zich reeds
voor de inwerkingtreding van het belastingreglement hadden voltrokken. De
bestreden beslissing schendt het retroactiviteitsverbod en is in strijd met het beginsel
van rechtszekerheid en het vertrouwensbeginsel.”
In de memorie van wederantwoord dupliceert de verzoekende
partij, wat zij eerder in haar verzoekschrift heeft toegelicht. Zij benadrukt dat de
verwerende partij in haar memorie van antwoord evenmin een rechtvaardiging
geeft voor de retroactieve inwerkingtreding van het bestreden besluit.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-5/36
Wat de schending van het vertrouwensbeginsel betreft, repliceert
zij nog dat in zoverre zou worden aangenomen dat de verzoekende partij er (enkel)
op mocht vertrouwen dat een gebeurlijk nieuw reglement slechts in
overeenstemming zou worden gebracht met cassatiearrest van 9 november 2023,
dan nog was het niet redelijk voorzienbaar dat de verwerende partij dit “retroactief”
zou doen. Zij meent voorts dat de rechtspraak waarnaar de verwerende partij
verwijst irrelevant is voor het voorliggende beroep. In het cassatiearrest van 26
september 2002 oordeelt het Hof van Cassatie dat wanneer een (directe) belasting
wordt geheven op grond van een voortdurende toestand die in het aanslagjaar wordt
vastgesteld, het beginsel van de niet-retroactiviteit van (toenmalig) artikel 2 (oud)
van het Burgerlijk Wetboek niet wordt geschonden doordat een belasting werd
geheven “op wie zich zowel in het voorgaande jaar als in het nieuwe aanslagjaar
in die toestand bevindt”. Echter in die zaak betrof het een belastingreglement dat
werd goedgekeurd (21 november 1995) én werd gepubliceerd (28 november 1995)
vóór 1 januari van het betrokken dienstjaar/aanslagjaar (1996). Te dezen echter
hebben de belastbare toestand en het belastbaar feit zich reeds voltrokken op 1
januari 2024 wanneer de bestreden beslissing op 26 februari 2024 wordt
vastgesteld en op 29 februari 2024 wordt gepubliceerd. In de voorliggende zaak
heeft het aanslagjaar geen betrekking op de duurzame toestand gedurende een vorig
(inkomsten)jaar. Het aanslagjaar stemt in de bestreden beslissing gewoonweg
overeen met het kalenderjaar. Te dezen is de belasting krachtens artikel 4 van het
bestreden besluit ondeelbaar en voor het hele aanslagjaar verschuldigd waarbij 1
januari van het aanslagjaar wel degelijk als enige relevante peildatum geldt voor
het ontstaan van de belastingschuld en maakt aldus de situatie op 1 januari een
“definitief vaststaande fiscale situatie van de belastingplichtige” uit. De gemeente
kon na deze datum niet wettig een dergelijke belasting heffen zonder het
retroactiviteitsverbod te schenden.
Zij benadrukt tot slot, wat betreft de geschonden geachte
artikelen 6 en 7 van het Verdrag ‘tot bescherming van de mens en de fundamentele
vrijheden’, ondertekend te Rome op 4 november 1950 (hierna: EVRM), dat de
automatische belastingverhoging een punitief karakter heeft, gelet op de
internrechtelijke kwalificatie als ‘administratieve sanctie’, de aard van de sanctie
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-6/36
en de disproportionele ernst en zwaarte van het tarief zodat de waarborgen van de
genoemde artikelen 6 en 7 hierop van toepassing zijn. De verwerende partij ontkent
dit niet. De verzoekende partij herhaalt dat de verwerende partij negeert dat de
bestreden beslissing “in tegenstelling tot artikel 7 van het decreet van 30 mei 2008”
voorziet in een automatische belastingverhoging als administratieve sanctie voor
het gebrek aan aangifte. Er is aldus niet alleen een loutere potentiële
strafbaarstelling in concreto, maar tevens in abstracto nu de sanctie zich als een
verplichting aandient en de toepasselijke strafmaat reeds bij voorbaat in het
bestreden besluit wordt opgelegd. Gelet op de retroactiviteit van het bestreden
besluit, moet worden vastgesteld dat het, in strijd met artikel 7 van het EVRM, een
zwaardere straf oplegt dan die ten tijde van het mogelijke strafbare feit (1 januari
2024) van toepassing was.
In haar laatste memorie betwist de verzoekende partij het
standpunt dat het eerste middel niet ontvankelijk is in zoverre erin wordt
aangevoerd dat de opgelegde sanctie niet in overeenstemming is met de sancties
bepaald in het formeel fiscaal recht, zoals vastgelegd in het decreet van 30 mei
2008. Immers, het eerste middel is genomen uit een schending van “artikel 1.2
Burgerlijk Wetboek, het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel, het verbod op
retroactiviteit, de materiële motiveringsplicht en de artikelen 6 en 7 van het EVRM,
elk op zich genomen, dan wel in samenhang gelezen”. Hierbij zo stelt zij zelf
beroept de verzoekende partij zich niet op een schending van het decreet van 30
mei 2008. Deze grief betreft immers het vierde middel waarin uitgebreid wordt
toegelicht op welke wijze de bestreden beslissing in strijd is met deze rechtsnorm
en waaromtrent de verwerende partij overigens verweer heeft kunnen voeren. Het
eerste middel is derhalve in zijn totaliteit ontvankelijk.
Wat de gegrondheid van de door haar in het eerste middel
geschonden geachte bepalingen betreft, herhaalt zij wat zij reeds in haar eerdere
procedurestukken heeft uiteengezet.
Specifiek wat de irrelevantie van de door de verwerende partij
aangehaalde rechtspraak betreft, herhaalt ze dat er te dezen geen sprake is van een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-7/36
directe belasting van een duurzame toestand gedurende het vorige kalenderjaar
(2023) aangezien het bestreden besluit het dienstjaar en het kalenderjaar doet
samenvallen en bepaalt dat de belastingschuld zich op 1 januari 2024 op ondeelbare
wijze materialiseerde (en zulks vóór de aanname en publicatie van de bestreden
beslissing) zodat moet worden vastgesteld dat 1 januari van het aanslagjaar wel
degelijk als enige relevante peildatum geldt voor het ontstaan van de
belastingschuld en een “definitief vaststaande fiscale situatie van de
belastingplichtige uitmaakt”. Een fiscaalrechtelijke regel is (slechts) retroactief
wanneer hij, zoals te dezen, van toepassing is op feiten, handelingen en situaties
die definitief waren voltrokken op het ogenblik dat hij in werking is getreden. Het
bestreden reglement is retroactief, zowel in werkelijke zin als in fiscale zin.
Wat de ongerechtvaardigde inbreuk op het gewettigd vertrouwen
betreft volhardt ze eveneens in haar eerdere standpunten en voegt nog toe dat het
rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel een belangenafweging vereisen waarbij
rekening moet worden gehouden met de intensiteit van de aangetaste rechtmatige
verwachtingen, de ernst van de inmenging in deze rechtmatige verwachtingen en
het gewicht van het ingeroepen tegenbelang (in zoverre dat laatste rechtmatig is).
Een dergelijke rechtvaardiging ontbreekt, zowel in de motivering als in de
procedurestukken die de verwerende partij in de voorliggende procedure heeft
ingediend.
Zij volhardt tot slot in haar standpunt dat zij wordt gegriefd door
de automatische toepassing van zowel een belasting van ambtswege als de
automatisch ermee gepaard gaande belastingverhoging die zijn te beschouwen als
een (punitieve) sanctie in de zin van artikel 6 en 7 van het EVRM. Zij betwist het
standpunt in het auditoraatsverslag dat omdat de sanctie trapsgewijs is, er niet
langer sprake zou zijn van een straf in de zin van de artikelen 6 en 7 van het EVRM.
Er wordt voorbijgegaan aan het automatische dat ligt vervat in artikel 7 van het
bestreden besluit en de verwerende partij ertoe verplicht automatisch over te gaan
tot een ambtshalve aanslag wanneer de voorwaarden hiertoe vervuld zijn, wat in
combinatie met de automatische belastingverhoging de kwalificatie als sanctie van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-8/36
strafrechtelijke aard versterkt. Een dergelijke sanctie kan niet met terugwerkende
kracht worden ingevoerd.
Beoordeling
De voor de beoordeling van het eerste middel relevante
bepalingen van het bestreden belastingreglement luiden:
“Artikel 1
Voor een termijn ingaande op 1 januari 2024 en eindigend op 31 december 2025
wordt een belasting gevestigd op verdeelapparaten van brandstoffen, bestemd voor
gemotoriseerde voertuigen exclusief voor vrachtwagens, indien deze toegankelijk
zijn voor het publiek.
[…]
Artikel 3
De belasting is verschuldigd door de eigenaar van de verdeelapparaten van
brandstoffen op 01 januari van het aanslagjaar. De uitbater van verdeelapparaten
van brandstoffen is hoofdelijk aansprakelijk voor de betaling van de belasting.
Artikel 4
De belasting is ondeelbaar en voor gans het aanslagjaar verschuldigd
[…]
Artikel 6
De belastingplichtige ontvangt vanwege de stad een aangifteformulier dat
behoorlijk ingevuld en ondertekend tegen uiterlijk 1 oktober van het lopende
aanslagjaar moet worden teruggestuurd.
De belastingplichtige die geen aangifteformulier heeft ontvangen, is gehouden,
uiterlijk op 1 oktober van het lopende aanslagjaar, aan de stad voor de aanslag
noodzakelijke gegevens ter beschikking te stellen.
Artikel 7
Bij gebrek aan aangifte binnen de in artikel 6 gestelde termijn, of in geval van
onjuiste, onvolledige of onnauwkeurige aangifte vanwege de belastingplichtige,
wordt de belasting ambtshalve gevestigd.
In geval van ambtshalve aanslag wordt de belasting gevestigd op basis van de
gegevens waarover de belastingheffende overheid beschikt.
Voor de belasting ambtshalve wordt gevestigd, brengt het college van burgemeester
en schepenen, of het personeelslid dat door het college van burgemeester en
schepenen daartoe is aangesteld, de belastingplichtige, met een aangetekende brief
op de hoogte van de redenen waarom ze gebruik maakt van deze procedure, de
elementen waarop de aanslag is gebaseerd evenals de wijze van bepaling van die
elementen en het bedrag van de belasting.
De belastingplichtige beschikt over een termijn van 30 kalenderdagen te rekenen
vanaf de derde werkdag die volgt op de verzending van die kennisgeving om zijn
opmerkingen schriftelijk voor te dragen. Als een belasting ambtshalve is gevestigd,
moet de belastingplichtige het bewijs leveren van de juistheid van de door hem
ingeroepen elementen.
Op de ambtshalve opname in het kohier van de belasting zal een belastingverhoging
van 25%, 50% of 100% worden toegepast al naargelang het een eerste, tweede of
derde (en volgende) overtreding betreft. Het bedrag van deze verhoging wordt
gelijktijdig en samen met de ambtshalve belasting ingekohierd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-9/36
De stad kan, rekening houdende met de opmerkingen van de belastingplichtige,
geheel of gedeeltelijk verzaken aan de belastingverhoging.”
Betreffende de aangevoerde schending van het verbod op retroactiviteit en de
materiëlemotiveringsplicht
De verzoekende partij acht in essentie het retroactiviteitsverbod
dat zich opdringt aan het bestuur (en dat volgens haar ook uitdrukking vindt in
artikel 1.2. van het Burgerlijk Wetboek dat voorschrijft dat de wet alleen voor het
toekomende beschikt en geen terugwerkende kracht heeft), geschonden. Die
bepaling verzet zich, aldus de verzoekende partij, tegen de aanneming van een
gemeentelijk belastingreglement dat een terugwerkende kracht zou hebben.
Gemeenten zijn gebonden door het beginsel van de niet-
retroactiviteit van hun (belasting)reglementen.
Hieruit volgt dat toestanden die reeds integraal voltrokken zijn
bij de aanvang van het dienstjaar, niet meer kunnen worden belast. Evenwel – en
anders dan de verzoekende partij dat ziet –, belet zulks niet dat toestanden of
activiteiten die zich voordoen vóór het belastingreglement maar tijdens het dienst/aanslagjaar worden belast. Een lokaal belastingreglement kan immers, zonder
terugwerkende kracht te hebben, een directe belasting invoeren waarvan het
belastbaar tijdperk begint op de eerste januari van het aanslagjaar tijdens hetwelk
het
in
werking
is
getreden
ECLI:BE:CASS:2014:ARR.20140516.5).
De
(Cass.
16
mei
ratio
legis
hiervan
2014,
is
dat
gemeenteraadsbesluiten die directe belastingen invoeren, geacht moeten worden
terug te werken tot 1 januari van het aanslagjaar.
Dit betekent dat wanneer een gemeentebelasting wordt geheven
op grond van een voortdurende toestand die nog in het aanslagjaar kan worden
vastgesteld, het beginsel van niet-retroactiviteit niet wordt geschonden. In de mate
dat de verzoekende partij het anders ziet, gaat zij uit van een verkeerde
rechtsopvatting.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-10/36
Er dient te dezen worden vastgesteld dat het bestreden
belastingreglement werd goedgekeurd op 26 februari 2024, met temporeel
toepassingsgebied vanaf 1 januari 2024.
Aangezien de belasting op verdeelapparaten van brandstoffen
exclusief bestemd voor vrachtwagens een directe belasting is, die uit haar aard een
duurzame toestand treft, doet het feit dat ze pas in de loop van het dienstjaar 2024
in werking treedt er niet aan af dat ze een bijdrageplicht veroorzaakt die betrekking
heeft op het gehele dienstjaar 2024, gaande van 1 januari tot 31 december van het
betrokken aanslagjaar. De belastbare toestand is te dezen, wat door geen van de
partijen wordt betwist, een voortdurende toestand die nog steeds aanwezig is na het
volkomen worden van het belastingreglement op 26 februari 2024 en de publicatie
ervan op 29 februari 2024.
Het bepaalde in artikel 4 van het bestreden reglement dat de
belasting ondeelbaar is en voor gans het aanslagjaar, te dezen 2024, verschuldigd
is, doet daaraan niet af.
Het retroactiviteitsverbod wordt voorts niet geschonden wanneer
de materiële belastingschuld ontstaat in hoofde van wie vanaf de inwerkingtreding
de aanslagvoorwaarden vervult. De bepaling in artikel 3 van het bestreden
belastingreglement, namelijk dat de belasting verschuldigd is door “de eigenaar
van de verdeelapparaten van brandstoffen op 01 januari van het aanslagjaar”, houdt
enkel in dat onder hen die vanaf de inwerkingtreding de aanslagvoorwaarden
vervullen, alleen diegenen kunnen worden getroffen in wier hoofde de belastbare
toestand ook op 1 januari van het dienstjaar aanwezig was. Het is dus ook niet
retroactief om in het belastingreglement, dat in de loop van aanslagjaar 2024 wordt
gestemd, te verwijzen naar de toestand op 1 januari van dat aanslagjaar.
Hieraan wordt evenmin afbreuk gedaan door het gegeven dat het
vorig belastingreglement van 14 december 2020 dat betrekking had op de
dienstjaren 2021 tot 2025 pas in de loop van het dienstjaar 2024 werd opgeheven.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-11/36
Een schending van het verbod op retroactiviteit ligt niet voor
zodat er evenmin noodzaak is om “de retroactiviteit specifiek te motiveren”: er is
te dezen dan ook niet vereist dat er een reden van algemeen belang naar voor zou
worden geschoven ter verantwoording waarom het bestreden belastingreglement
ingaat op 1 januari 2024.
Voorts, in zoverre de verzoekende partij deze grief ook ent op
artikel 1.2 van het Burgerlijk wetboek valt haar kritiek samen met wat hiervoor
reeds is gesteld en zulks nog los van de vraag of deze bepaling ook op de gemeente
van toepassing is. Hoe dan ook is de gemeente gebonden door het verbod van
retroactiviteit zoals dat voortvloeit uit het rechtszekerheidsbeginsel dat zich
opdringt aan het bestuur en waarvan de verzoekende partij ook de schending
aanvoert.
Betreffende
Het middel is in die mate ongegrond.
de
aangevoerde
schending
van
het
rechtszekerheids-
en
vertrouwensbeginsel
In zoverre de verzoekende partij het rechtszekerheidsbeginsel, in
het bijzonder het vertrouwensbeginsel geschonden acht, samengevat, omdat zij
meende er rechtmatig op te mogen vertrouwen uit hoofde van het – in het kader
van een fiscaal jurisdictioneel beroep naar aanleiding van een tussen haar en de
verwerende partij gerezen individueel belastinggeschil –, tussengekomen
minnelijk akkoord (zoals vastgesteld bij vonnis van 19 februari 2024) waarbij de
verwerende partij de betaalde belastingen voor de aanslagjaren 2021, 2022 en 2023
terugbetaalde dat zij niet langer uit hoofde van een soortgelijke belasting
“retroactief” zou worden belast, kan zij niet worden bijgevallen.
16.
Het vertrouwensbeginsel, te dezen in fiscalibus, impliceert dat
het bestuur de rechtmatige verwachtingen die de belastingplichtige uit het
bestuursoptreden haalt, niet mag beschamen. Rechtmatige verwachtingen zijn
verwachtingen die de belastingplichtige in redelijkheid heeft kunnen halen uit het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-12/36
bestuursoptreden. Indien een normaal voorzichtige en oplettende belastingplichtige
had moeten weten dat de gewekte verwachtingen eventueel niet zouden kunnen of
mogen worden gehonoreerd, kan hij zich niet op het vertrouwensbeginsel
beroepen.
Vooreerst – daargelaten nog dat zoals hiervoor is gebleken met
het bestreden reglement geen schending van het verbod van retroactiviteit voorligt
en het bestreden reglement voorts geen betrekking heeft op de voorgaande
aanslagjaren 2021 tot 2023 waarover een (individueel) akkoord werd gesloten –,
dient vastgesteld dat de opheffing (voor de toekomst) van het vorig
belastingreglement van 14 december 2020 (voor de periode 2021-2025) en de
terugbetaling van de belastingen voor wat betreft aanslagjaren 2021, 2022 en 2023
er niet aan in de weg staan dat de verwerende partij, op grond van haar
grondwettelijk gewaarborgde fiscale bevoegdheid, een nieuw, aangepast
belastingreglement aanneemt voor een nieuwe termijn ingaande op 1 januari 2024
en eindigend op 31 december 2025.
Met het (bestreden) reglement beoogt de verwerende partij
overigens een onwettigheid te herstellen waarmee het eerdere (inmiddels
opgeheven) belastingreglement van 14 december 2020 was behept en waarbij zij
aldus tegemoet komt aan het vereiste om de aangiftetermijn in het
belastingreglement zelf op te nemen waaraan namelijk niet was voldaan in het
eerdere belastingreglement van 14 december 2020, wat blijkt uit de aanhef van het
bestreden besluit:
“De belasting op verdeelapparaten voor brandstoffen exclusief bestemd voor
vrachtwagens werd door de gemeenteraad vastgesteld op 22 [lees: 14] december
2020.
Tegen deze belasting werd door één belastingplichtige fiscaal beroep aangetekend.
In het kader van deze procedure werd door deze belastingplichtige verwezen naar
het arrest van nr. F.22.0155.N van het Hof van Cassatie van 9 november 2023. In
dit arrest wordt gesteld dat belastingreglementen waarin de aangiftetermijn wordt
bepaald in het aangifteformulier in plaats van het reglement zelf integraal onwettig
zijn.
Net zoals in vele Vlaamse steden en gemeenten dwingt dit arrest de stad Hoogstraten
bij hoogdringendheid tot opheffing van diverse belastingreglementen en tot de
vaststelling van nieuwe belastingreglementen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-13/36
De stad maakt van de gelegenheid gebruik om zowel de aanhef als de inhoud van
het belastingreglement aan te passen in acht genomen de middelen die eerder tegen
het opgeheven belastingreglement werden opgeworpen.”
Niet blijkt overigens – en zulks zonder dat de Raad van State
moet onderzoeken of de verwerende partij wel zou kunnen afzien van haar
reglementaire bevoegdheid om voor de aanslagjaren 2024 en 2025 een nieuw
(vergelijkbaar) belastingreglement uit te vaardigen –, dat de verwerende partij een
dergelijke toezegging zou hebben gedaan.
Het middel is ook in die mate ongegrond.
Betreffende de aangevoerde schending van de artikelen 6 en 7 van het EVRM
De verzoekende partij betoogt met deze kritiek in essentie dat
door de automatische belastingverhoging die wordt toegepast bij niet aangifte, niet
tijdige, onjuiste of onvolledige of onnauwkeurige aangifte de belasting zelf een
strafrechtelijk karakter verkrijgt, gelet op de aard van de norm en de
disproportionele zwaarte van het tarief.
Wat deze grief betreft, dient vooreerst te worden vastgesteld dat
aangezien, zoals hierna uit de beoordeling van het tweede middel blijkt, de
bestreden belasting als vergoedend kan worden beschouwd, deze in beginsel niet
kan worden aangemerkt als een sanctie in de zin van artikel 6 van het EVRM.
Vermits een niet-, niet-tijdige, onjuiste, onvolledige of
onnauwkeurige aangifte voor de verwerende partij het risico inhoudt dat de
correcte belasting niet wordt geïnd en verder met zich kan meebrengen dat
financiële en menselijke middelen moeten worden ingezet om de vereiste controles
met het oog op een correcte inning uit te voeren, is het niet onwettig noch onredelijk
dat het hiervoor aangehaalde artikel 7 van het bestreden besluit voorziet in de
mogelijkheid voor de verwerende partij om over te gaan tot een ambtshalve
belasting op basis van de gegevens waarover zij reeds beschikt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-14/36
Daarbij is overigens nog op te merken dat het, gelet op artikel 7,
derde lid, van het bestreden besluit, voor een belastingplichtige nog mogelijk is om
“voor de belasting ambtshalve wordt gevestigd”, zijn opmerkingen schriftelijk
voor te dragen.
De in artikel 7, eerste iuncto laatste lid, van het bestreden
reglement beoogde belastingverhoging is een administratieve sanctie waarin de
gemeenteraad heeft voorzien wanneer er op 1 oktober (van het betrokken
aanslagjaar) geen, dan wel een onjuiste, onvolledige of onnauwkeurige aangifte
heeft plaatsgevonden. De belastingverhoging heeft betrekking op de aangifteplicht
van de belastingplichtige.
Dergelijke belastingverhoging zoals deze is voorzien in artikel
7, laatste lid, van het bestreden besluit, treft c.q. sanctioneert de niet-, niet-tijdige,
onjuiste, onvolledige of onnauwkeurige aangifte. Aan deze belastingverhoging die
trapsgewijze is georganiseerd, gaande van een verhoging van 25 %, 50% of 100 %
al naargelang het een eerste, tweede of derde (en volgende) overtreding betreft, kan
een overheersend repressief (en daardoor ontradend) karakter niet worden ontzegd,
De voorziene belastingverhoging is ook niet onaanzienlijk.
Er dient wat de belastingverhoging betreft wel nog te worden
opgemerkt dat het, gelet op artikel 7, derde lid iuncto laatste lid, van het bestreden
besluit, voor een belastingplichtige nog mogelijk is om zijn opmerkingen
schriftelijk voor te dragen, wat kan leiden – niet alleen tot een aanpassing van het
bedrag van de verschuldigde belasting – doch ook tot een geheel of gedeeltelijk
verzaken aan de belastingverhoging.
Gelet op wat voorafgaat, wordt het standpunt van de
verzoekende partij niet bijgevallen dat de bestreden belasting door de regeling van
de belastingverhoging, waarin het bestreden besluit voorziet, een strafrechtelijk
karakter verkrijgt. De regeling sluit op zich niet uit dat de verhoging wordt
toegepast overeenkomstig, en aangepast is aan, de ernst van de tekortkoming die
aan de belastingplichtige wordt toegerekend. Hoe dan ook gebeurt die toepassing
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-15/36
onder voorbehoud van de toetsing met volle rechtsmacht die kan worden
uitgevoerd door de bevoegde fiscale rechtbank, onder meer in het licht van het
evenredigheidsbeginsel
(zie
GwH.
nr.
90/2025,
van
19
juni
2025
(ECLI:BE:GHCC:2025:ARR.090)).
23.
Tot slot, in zoverre de verzoekende partij in haar laatste memorie
nog aanvoert dat de wijze van formulering in artikel 7, eerste lid, van het bestreden
besluit, namelijk dat de belasting ambtshalve “wordt” gevestigd – de wettelijk
vereiste discretionaire beoordelingsvrijheid volgens artikel 7 van het decreet van
30 mei 2008 “op onwettige wijze uitsluit, wat in combinatie met de automatische
belastingverhoging tevens de kwalificatie als sanctie van strafrechtelijke aard
versterkt (minstens versterkt dit dat er sprake is van een indicatie of verzwaring
van het repressieve karakter, de ernst en zwaarte en het disproportionele karakter
van de sanctie van belastingverhoging)”, wordt zij evenmin bijgevallen.
Daargelaten dat de verzoekende partij in haar laatste memorie
zelf erkent dat het eerste middel niet is gesteund op een schending van het
genoemde artikel 7 van het decreet van 30 mei 2008 – daarover handelt immers
haar vierde middel (cfr. infra) – , gaat zij er bovendien aan voorbij dat artikel 7,
tweede lid van het bestreden besluit voorziet in de mogelijkheid voor de
belastingplichtige om zijn opmerkingen te doen gelden vooraleer de belasting
ambtshalve wordt gevestigd, daarin begrepen de mogelijkheid het bewijs te leveren
van de juistheid van de door hem ingeroepen elementen en, bovendien, dat die
opmerkingen – naast een aanpassing van het verschuldigde bedrag op basis van
correcte feitelijke gegevens – aanleiding kunnen geven tot het geheel of
gedeeltelijk verzaken aan de belastingverhoging (artikel 7, laatste lid van het
bestreden besluit).
24.
Het eerste middel is ook in die mate ongegrond.
Conclusie
Het eerste middel is ongegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-16/36
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In het tweede middel van het verzoekschrift voert de
verzoekende partij een schending aan van “artikel 170 en de artikelen 10, 11 en
172
van
de
Grondwet,
het
zorgvuldigheidsbeginsel,
de
materiële
motiveringsplicht, het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel, elk op zich
genomen, dan wel in samenhang gelezen”.
De verzoekende partij vat het door haar aangevoerde tweede
middel – dat zij vervolgens nog uitgebreid toelicht –, zelf als volgt samen:
“b. Samenvatting
39. De draagwijdte van de bestreden beslissing. De belasting wordt opgelegd uit
hoofde van de bestreden beslissing die bepaalt dat de belasting tot doel heeft
verschillende vormen van overlast in te dijken die volgens de gemeente aan de
uitbating van tankstations voor vrachtwagens zijn te wijten, zoals onder andere
‘tanktoerisme’, en ‘overlast inzake mobiliteit, infrastructuur, wegennet, milieu en
netheid (zwerfvuil, menselijke uitwerpselen)’.
Verder staat in het reglement te lezen dat het hierom verantwoord is om ‘de
exploitanten van ‘tankstations’ te laten betalen bijdragen’ aan de kosten
‘veroorzaakt door de tankstations’. Het ‘tanktoerisme voor personenwagens’ in
Hoogstraten blijft buiten schot, want hoewel dat er ook is, zouden de ‘negatieve
gevolgen daarvan zijn veel beperkter zijn.’
De bestreden beslissing viseert daarom enkel de eigenaars en exploitanten van
publiek toegankelijke verdeelapparaten die exclusief bestemd zijn voor
vrachtwagens, om dienvolgens hun verdeelapparaten te belasten aan een tarief van
2.500 euro per slang.
40. Schending van de aangevoerde bepalingen. De bestreden beslissing creëert een
onwettig onderscheid in fiscale behandeling tussen houders van verdeelapparaten
exclusief bestemd voor vrachtwagens en houders van andere verdeelapparaten,
hoewel zij een gelijkaardige economische activiteit uitoefenen en zich in een
voldoende vergelijkbare toestand bevinden.
De Stad Hoogstraten heeft het door haar gecreëerde onderscheid niet afdoende
verantwoord.
De verwerende partij heeft zich voor de aanname van het opgeheven
belastingreglement kennelijk geïnspireerd op de gemeentebelasting op tankstations
van Maasmechelen. Deze belasting kan evenwel allerminst het in voege gestelde
onderscheid verantwoorden. Er bestaan immers duidelijke verschillen – zoals het
feit dat dat reglement alle houders van verdeelapparaten, ongeacht hun bestemming
belast – met het belastingreglement van Hoogstraten dat enkel
verdeelapparaten/brandstofslangen exclusief voor vrachtwagens belast.
Verder blijkt dat het Hoogstratense – in tegenstelling tot het Maasmechelse –
belastingreglement hoofdzakelijk tot doel heeft verschillende vormen van overlast
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-17/36
in te dijken die volgens de gemeente aan de uitbating van tankstations zijn te wijten
zoals ‘tanktoerisme’, ‘verkeersonveilige situaties’, ‘overlast inzake mobiliteit,
infrastructuur, wegennet, milieu en netheid (zwerfvuil, menselijke uitwerpselen)’.
Dit zijn dezelfde problematieken die de stad via het (inmiddels) ingetrokken RUP
wenste aan te pakken. De bestreden beslissing legt op dit manier de inbreuk met op
het vertrouwensbeginsel en de hoofdzakelijk niet-fiscale doelstelling bloot. Dit
gebrek
aan
fiscaal
hoofddoel
impliceert
echter
een
manifeste
bevoegdheidsoverschrijding.
Doorheen de toelichting zal blijken dat de stad Hoogstraten op tal van punten is
tekortgeschoten aan haar zorgvuldigheidsplicht en haar motiveringsverplichting bij
het nemen van de bestreden beslissingen in uitvoering van het evenzeer onwettige
belastingreglement.
[…]”.
In de memorie van wederantwoord volhardt de verzoekende
partij in het tweede middel. Zij meent dat het verweer dat enkel vrachtwagens
gehouden zouden zijn tot wettelijk verplichte rusttijden en het tanktoerisme van
vrachtwagenchauffeurs voor meer overlast zou zorgen dan tanktoerisme voor
personenwagens, geen grondslag vindt in het bestreden besluit noch in het
administratief dossier waardoor deze niet als grondslag kan dienen. Zij meent
voorts dat deze argumentatie geen hout snijdt. Volgens haar zal een
vrachtwagen(chauffeur) die rust dit niet noodzakelijk doen op een servicestation
met meer verdeelapparaten of brandstofslangen. Er zou geen voldoende
rechtstreeks
verband
zijn
tussen
de
verplichte
rusttijden
van
vrachtwagenchauffeurs en het aantal verdeelapparaten. De gemeente verwijst naar
een ongedateerd “verslag van [D.G.]” betreffende zwerfvuilbeleid in de
transportzone, maar dit document kan moeilijk als objectief advies worden
beschouwd
omdat
het
afkomstig
is
van
een
commerciële
aannemer
verantwoordelijk voor onderhoud. De argumenten die door de gemeente
Hoogstraten worden aangevoerd om onderscheid te maken tussen verschillende
vormen van tanktoerisme zijn ongegrond en missen zowel logische als empirische
onderbouwing, wat zij vervolgens illustreert. Wat het beweerde gebrek aan fiscaal
hoofddoel betreft, volhardt ze in haar standpunt dat uit het bestreden reglement zou
blijken dat het hoofdzakelijk tot doel heeft om de verschillende vormen van
overlast in te dijken die volgens de gemeente aan de uitbating van tankstations zijn
te wijten, zoals onder andere “tanktoerisme”, “overlast inzake mobiliteit,
infrastructuur, wegennet, milieu en netheid (zwerfvuil, menselijke uitwerpselen)”,
waarbij de verwijzing naar de “financiële toestand van de gemeente” slechts een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-18/36
algemene stijlformule is waaruit blijkt dat het werkelijk nagestreefde doel geen
fiscaal doel is, wat zij vervolgens opnieuw uitgebreid beoogt te illustreren. Zij
herhaalt dat ook het zorgvuldigheidsbeginsel geschonden is wat volgens haar blijkt
uit “het karige administratief dossier”, waarbij zij haar standpunt verder toelicht.
In haar laatste memorie herhaalt de verzoekende partij wat zij
eerder heeft uiteengezet, opnieuw uitgebreid gebruik makend van (eigen)
voorbeelden en inzichten om onder meer het “ongedateerd verslag van [D.G.]
betreffende zwerfvuilbeleid in de transportzone” te weerspreken. Wat betreft het
door haar aangevoerde gebrek aan objectief criterium en het niet-pertinent
onderscheid om de doelstelling van het bestreden besluit te bereiken, meent ze dat
dit in het auditoraatsverslag onbesproken blijft. Zij had namelijk aangegeven dat
het gehanteerde criterium in functie van de ‘exclusieve bestemming’ van de
verdeelapparaten in de praktijk aanleiding geeft tot onzekerheid bij de
aangifteplicht. Dit is het geval voor bepaalde types verdeelapparaten die niet alleen
geschikt zijn voor ‘vrachtwagens’, maar tevens voor bussen, of andere voertuigen,
wat aanleiding geeft tot onvoorspelbaarheid bij de toepassing van dit criterium.
Voorts is het onderscheid evenmin pertinent om de vooropgestelde doelstelling
inzake het bestrijden van overlast te bereiken. Bepaalde gemeenteraadsleden
hebben erkend dat de belasting geen oplossing zal betekenen voor het
tanktoerisme. Voorts is het servicestation vergund conform het GRUP en heeft de
verzoekende partij haar plannen en investeringen afgestemd op de daarin bepaalde
minimumvoorzieningen, die voldoende zijn voor de opvang van de overlast op het
openbaar domein en de omgeving. Dat de verwerende partij terugkomt op deze
visie (ten tijde van het GRUP) alsof het een vergissing betrof en het aantal
verdeelapparaten thans lijkt te beschouwen als oorzaak van de overlast is allerminst
consistent (schending van het opgewekt vertrouwen).
Beoordeling
Vooraf
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-19/36
Naast
artikel 170, §
4, van
de Grondwet dat het
legaliteitsbeginsel in gemeentelijke belastingaangelegenheden en (iuncto de
artikelen 41 en 162 van de Grondwet) het beginsel van de gemeentelijke fiscale
autonomie omvat, verwoorden de in de artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet
vervatte bepalingen het gelijkheidsbeginsel en het verbod van discriminatie inzake
belastingen.
Deze
bepalingen
inzake
gelijke
behandeling
en
niet-
discriminatie staan er niet aan in de weg dat een verschillende fiscale behandeling
wordt ingesteld ten aanzien van bepaalde categorieën van personen, althans voor
zover dat verschil op een objectief criterium berust en het redelijk verantwoord is.
Dezelfde regels verzetten er zich tegen dat categorieën van personen, die zich ten
aanzien van de aangevochten maatregel in wezenlijk verschillende situaties
bevinden, op identieke wijze worden behandeld, zonder dat daarvoor een redelijke
verantwoording bestaat. Die verantwoording moet worden beoordeeld rekening
houdend met het doel en de gevolgen van de belasting. De gelijkheidsregel is
geschonden wanneer er geen redelijk verband van evenredigheid bestaat tussen de
aangewende middelen en het beoogde doel.
Het zorgvuldigheidsbeginsel houdt in dat het bestuur zijn
beslissing op zorgvuldige wijze moet voorbereiden. Dit impliceert dat de beslissing
dient te steunen op werkelijk bestaande en concrete feiten die met de vereiste
zorgvuldigheid werden vastgesteld. De overheid is onder meer verplicht om
zorgvuldig te werk te gaan bij de voorbereiding van de beslissing en de feitelijke
en juridische aspecten van het dossier deugdelijk te onderzoeken, zodat zij met
kennis van zaken kan beslissen.
De materiëlemotiveringsplicht houdt
in
dat
iedere
administratieve rechtshandeling en dus ook een reglementair besluit, moet steunen
op motieven waarvan het feitelijk bestaan naar behoren is bewezen en die in rechte
ter verantwoording van die handeling in aanmerking kunnen worden genomen. Bij
de beoordeling van de naleving van de materiëlemotiveringsplicht is de Raad van
State niet bevoegd om zijn oordeel omtrent de feiten in de plaats te stellen van het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-20/36
oordeel van de administratieve overheid. Hij is enkel bevoegd om desgevraagd na
te gaan of de administratieve overheid is uitgegaan van de juiste feitelijke
gegevens, of zij die correct heeft beoordeeld en of zij op grond daarvan binnen de
perken van de redelijkheid tot haar besluit is kunnen komen.
Het vertrouwensbeginsel houdt in dat het bestuur de
rechtmatige verwachtingen, die de burger uit het bestuursoptreden put, niet mag
beschamen. De burger, te dezen de belastingplichtige, moet kunnen vertrouwen op
een vaste gedragslijn van de overheid of op regelmatige toezeggingen of beloften
die de overheid in een concreet geval heeft gedaan. Als rechtmatige verwachtingen
kunnen worden beschouwd de verwachtingen die de belastingplichtige in
redelijkheid heeft kunnen puren uit het bestuursoptreden. Indien een normaal
voorzichtige en oplettende belastingplichtige had moeten weten dat de gewekte
verwachtingen eventueel niet zouden kunnen of mogen worden gehonoreerd, kan
hij zich niet op het vertrouwensbeginsel beroepen.
Het auditoraat besluit op grond van de volgende overwegingen
tot de ongegrondheid van het tweede middel:
“4.10. In het eerste middelonderdeel voert verzoeker in essentie de schending aan
van het beginsel van gelijkheid en de niet-discriminatie in fiscale zaken. De in de
artikelen 10, 11 en 172 van de Grondwet vervatte regels met betrekking tot de
gelijkheid en de niet-discriminatie inzake belastingen staan er niet aan in de weg dat
een verschillende fiscale behandeling wordt ingesteld ten aanzien van bepaalde
categorieën van bedrijven, althans voor zover dat verschil op een objectief criterium
berust en redelijk verantwoord is. Die verantwoording moet worden beoordeeld met
betrekking tot het doel en de gevolgen van de belasting.
4.11. De gemeenten beschikken over een grondwettelijk gewaarborgde fiscale
autonomie, die hen toelaat om binnen de grenzen van de door de wetgever
opgelegde beperkingen en onder controle van de toezichthoudende overheid, gelijk
welke materie aan een belasting te onderwerpen.
Van die autonomie gebruik makend, heeft verweerder met het bestreden besluit
gemeend een belasting te moeten heffen op ‘verdeelapparaten, bestemd voor
gemotoriseerde voertuigen exclusief voor vrachtwagens, indien deze toegankelijk
zijn voor het publiek’.
Het bestreden besluit voert ter verantwoording aan wat volgt:
‘De financiële toestand van de stad vraagt de invoering van rendabele
belastingen.
Er is ook een nevendoelstelling voor de belasting op publiek toegankelijke
verdeelapparaten van brandstoffen die exclusief of hoofdzakelijk bestemd
zijn voor vrachtwagens.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-21/36
Hoogstraten wordt immers geconfronteerd met de negatieve gevolgen van
tanktoerisme door vrachtwagens, waarbij chauffeurs vlak voor en na de grens
met Nederland (goedkoper) tanken.
Dit tanktoerisme veroorzaakt overlast inzake mobiliteit, infrastructuur,
wegennet, milieu en netheid (zwerfvuil, menselijke uitwerpselen) en dus ook
bovendien bijkomende uitgaven voor de stad. Er bestaat ook tanktoerisme
voor personenwagens in Hoogstraten, maar de negatieve gevolgen daarvan
zijn veel beperkter in Hoogstraten dan het tanktoerisme van vrachtwagens.
Aangezien de uitbating van tankstations een economische activiteit is die
voor de exploitanten redelijkerwijze inkomsten genereren, is het verantwoord
om ook hen te laten bijdragen aan de bijkomende kosten veroorzaakt door de
tankstations.
Ook dit verantwoordt een onderscheiden behandeling van verdeelapparaten
voor vrachtwagens en verdeelapparaten voor personenwagens.
In het licht van de klimaatdoelstellingen wordt het gebruik van schone
brandstoffen die fossiele brandstoffen vervangen als energievoorziening
vrijgesteld van belasting.’
Met andere woorden heeft verweerder, teneinde in zijn financiële behoefte te
voorzien, een bijdrageplicht ingesteld ten laste van de eigenaars van
verdeelapparaten van brandstoffen exclusief bestemd voor vrachtwagens om reden
van de bijkomende kosten, overlast en andere negatieve gevolgen die worden
veroorzaakt door tanktoerisme van vrachtwagens.
4.12. Het fenomeen van tanktoerisme in de grensstreek met Nederland is een feit
van algemene bekendheid dat te wijten is aan de lagere brandstofprijzen in België.
Dat verweerder op zijn grondgebied, in het bijzonder nabij de grensovergang tussen
België en Nederland, ook geconfronteerd wordt met tanktoerisme van
vrachtwagens, wordt geredelijk bewezen door de stukken van het administratief
dossier. Er blijkt uit dat het grondgebied van verweerder wordt doorkruist door de
Europese weg 19 (of kortweg E19), die Amsterdam en Parijs verbindt en dus een
belangrijke, druk bereden noord-zuidverbinding uitmaakt. Langs deze autosnelweg
ligt een bedrijventerrein gekend als de ‘Transportzone Meer’, waar verschillende
logistieke bedrijven gevestigd zijn, alsook verschillende servicestations die hun
dienstverlening hoofdzakelijk of exclusief aanbieden aan vrachtwagens –
waaronder dat van verzoeker. Dat deze servicestations tanktoerisme genereren op
het grondgebied van verweerder wordt door verzoeker niet tegengesproken.
Door dit tanktoerisme, aldus verweerder, ontstaat er verkeershinder in de vorm van
files van aanschuivende vrachtwagens op de autosnelweg richting voormeld
bedrijventerrein en vrachtwagens die er langs de kant van de weg parkeren of er
zelfs overnachten. Zulks kan eveneens uit het administratief dossier worden
afgeleid. Daarnaast brengt dit tanktoerisme overlast en andere negatieve gevolgen
met zich mee. Verweerder heeft de problematiek van het zwerfvuil laten
onderzoeken door [D.G.], een bedrijf dat zich specialiseert in de inrichting van
groene ruimtes, die (de chauffeurs van) de vrachtwagens aanwijzen als oorzaak van
het achterlaten van afval en menselijke uitwerpselen.
Verweerder laat in zijn memorie van antwoord nog gelden dat vooral de wettelijk
verplichte rusttijden van de vrachtwagenchauffeurs, die de facto worden gekoppeld
aan een tankbeurt, het meeste hinder en overlast veroorzaken. Het tanktoerisme van
personenwagens vormt geen acuut probleem, vermits de chauffeurs van
personenwagens niet gehouden zijn tot deze wettelijk verplichte rusttijden en
zodoende niet of niet in dezelfde mate rusten en overnachten in hun voertuig. In
tegenstelling tot wat verzoeker aanvoert, dient reeds te worden opgemerkt dat deze
verantwoording steun kan vinden in de preambule van het bestreden besluit als
zijnde één van de negatieve gevolgen van het tanktoerisme van vrachtwagens en in
het bijzonder aansluit bij het doel van het bestreden besluit om de eigenaars van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-22/36
servicestations exclusief bestemd voor vrachtwagens te laten bijdragen aan de
bijkomende kosten veroorzaakt door de overlast afkomstig van dit type
servicestations.
Dat de servicestations in de grenszone tanktoerisme van vrachtwagens veroorzaken
en overlast en andere negatieve gevolgen meebrengen, wordt door de stukken die
verzoeker bijbrengen geenszins tegengesproken, integendeel. Zo blijkt uit een email van 19 januari 2021 van verzoeker gericht aan verweerder dat ‘de problematiek
omtrent sluikstorten, wildplassen, foutief parkeren, sanitaire voorzieningen
beschadigen…’ moeilijk te beheren is op zijn servicestation.
4.13. Er blijken bijgevolg voldoende objectieve gegevens voorhanden om aan te
nemen dat de uitbating van servicestations op het grondgebied van verweerder,
waarbij de dienstverlening uitsluitend gericht is op vrachtwagens, meer nadelige
gevolgen meebrengen dan andere servicestations, inzonderheid inzake
tanktoerisme, verkeershinder en allerhande vormen van overlast, die kunnen
verantwoorden dat – met het oog op de financiering van de algemene
dienstverlening – een specifieke bijdrageplicht wordt ingevoerd ten laste van de
eigenaars ervan.
Het komt, in het licht van al het voorgaande, bijgevolg niet onverantwoord voor dat
de bestreden belasting in een onderscheiden behandeling voorziet van houders van
verdeelapparaten exclusief bestemd voor vrachtwagens enerzijds en houders van
andere verdeelapparaten anderzijds.
4.14. Het gegeven dat ‘de exclusiviteit of de mate van ‘bestemdheid’ [van de
verdeelapparaten] in het belastingreglement’, aldus verzoeker, niet zou worden
gespecifieerd, neemt niet weg dat het gemaakte onderscheid tussen
verdeelapparaten van brandstoffen exclusief bestemd voor vrachtwagens enerzijds
en andere verdeelapparaten anderzijds, die niet binnen de nadere omschrijving
vallen van het bestreden besluit, alsnog berust op een objectief criterium.
Verzoekers argumentatie dat het gemaakte onderscheid bovendien niet pertinent zou
zijn om de vooropgestelde doelstelling van de bestreden belasting te bereiken, kan
verder ook niet overtuigen. Gelet op al het voorgaande, ziet de verslaggevend
auditeur geen reden om te betwijfelen dat, zoals verweerder betoogt, het
tanktoerisme van vrachtwagens meer nadelige gevolgen meebrengt dan het
tanktoerisme van personenwagens wat bijgevolg de ingestelde bijdrageplicht ten
laste van de eigenaars van servicestations exclusief bestemd voor vrachtwagens kan
verantwoorden.
4.15. Het gegeven dat verzoeker beschikt over een omgevingsvergunning voor de
uitbating van zijn servicestation, die verleend werd conform de voorschriften van
het GRUP, staat er niet aan in de weg dat verweerder (op een later tijdstip) gebruik
maakt van zijn grondwettelijk gewaarborgde fiscale autonomie om een belasting in
te voeren.
Een omgevingsvergunning (en de erin vervatte vergunningsvoorwaarden) is er
bovendien niet op gericht om alle hinder uit te sluiten, maar om ervoor te zorgen dat
de hinder binnen aanvaardbare perken blijft. Het is dus niet omdat verzoeker zijn
servicestation exploiteert in regel met de reeds opgelegde vergunningsvoorwaarden,
dat deze exploitatie geen hinder kan veroorzaken.
Gelet op al het voorgaande, overtuigt verzoeker er niet van dat de bestreden
belasting – boven op zijn omgevingsvergunning – niets zou bijdragen aan het
bereiken van het doel van de belasting.
4.16. In dit verband maakt verzoeker tevens niet aannemelijk dat het
vertrouwensbeginsel zou zijn geschonden. Uit het gegeven dat verzoeker zijn
omgevingsvergunningsaanvraag heeft geconformeerd aan de voorschriften van het
GRUP, kan verzoeker niet het gewettigd vertrouwen putten dat verweerder geen
gebruik meer zou maken van zijn grondwettelijk gewaarborgde fiscale autonomie
om de bestreden belasting in te voeren.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-23/36
4.17. Terecht wijst verweerder er verder op dat er meerdere instrumenten – zoals
een GRUP, een omgevingsvergunning en een belasting – tegelijkertijd ingezet
kunnen worden om overlast door tanktoerisme tegen te gaan.
De handhaving via het politiereglement van verweerder en de daarbij behorende
GAS-boetes, betreft hooguit één mogelijkheid om de overlast door tanktoerisme
tegen te gaan, doch doet wederom geen afbreuk aan de grondwettelijk
gewaarborgde fiscale autonomie om de bestreden belasting in te voeren.
4.18. In het tweede middelonderdeel voert verzoeker in essentie aan dat een fiscaal
hoofddoel voor de bestreden belasting ontbreekt en dat de door verweerder
aangemerkte beoogde ‘nevenresultaten’ in werkelijkheid het hoofddoel van de
bestreden belasting uitmaken. Zoals hoger echter reeds werd opgemerkt, blijkt uit
het bestreden besluit dat verweerder heeft gemeend, vanwege zijn financiële
toestand, welbepaald de eigenaars van verdeelapparaten van brandstoffen exclusief
bestemd voor vrachtwagens te moeten belasten omdat dit type van verdeelapparaten
overlast en andere negatieve gevolgen met zich meebrengen ten gevolge van
tanktoerisme van vrachtwagens. De bijkomende kosten die verweerder dient te
maken ingevolge deze overlast en andere negatieve gevolgen, is een motief dat
redelijkerwijze kan verantwoorden dat met het oog op de financiering ervan een
specifieke bijdrageplicht ten laste van deze eigenaars wordt ingesteld. Verzoeker
maakt niet aannemelijk dat verweerder deze specifieke overlast niet in aanmerking
zou mogen nemen bij het bepalen van zijn fiscaal beleid.
Concluderend wordt aldus niet bijgevallen dat de bestreden belasting strekt tot het
realiseren van niet-fiscale doelen en dat verweerder met de belasting zijn fiscale
bevoegdheid te buiten is gegaan. De bestreden belasting, die het ingevoerde
onderscheid in de bijdrageplicht op grond van de voormelde motieven
verantwoordt, streeft een fiscaal doel na. Dit fiscaal motief en doel worden niet
ontkracht alleen doordat de belasting gebeurlijk niet-fiscale neveneffecten heeft.”
In de mate de verzoekende partij in de laatste memorie de
geloofwaardigheid van het “ongedateerd verslag van [D.G.] betreffende
zwerfvuilbeleid in de transportzone” in twijfel beoogt te trekken, merkt de Raad
van State op dat uit dit verslag (dat deel uitmaakt van het administratief dossier)
blijkt dat het is opgesteld in 2020, dit is ten tijde van het eerste (inmiddels
opgeheven) belastingreglement. Bovendien kan de verzoekende partij er niet mee
volstaan de professionaliteit of objectiviteit van een gespecialiseerde ondernemer
in twijfel te trekken zonder concrete indiciën te geven die zulks zouden staven. De
verzoekende partij mag het dan wel oneens zijn met de verwerende partij wat de
oorzaken van de overlast van het tanktoerisme betreft en haar eigen inzichten
daaromtrent hebben, maar daarmee is nog niet aangetoond dat de bestreden
maatregel niet pertinent of onredelijk is. De bijkomende kosten die de verwerende
partij dient te maken ingevolge deze overlast en andere negatieve gevolgen,
worden daarmee niet ontkracht. Evenmin maakt de verzoekende partij daarbij
aannemelijk dat dit geen motief is dat redelijkerwijze kan verantwoorden dat met
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-24/36
het oog op de financiering ervan een specifieke bijdrageplicht ten laste van deze
eigenaars
wordt
ingesteld.
Het
dossier
en
(de
preambule
van)
het
belastingreglement geven duidelijk aan waarom de verwerende partij een
onderscheid maakt tussen verdeelapparaten voor brandstoffen exclusief bestemd
voor vrachtwagens en andere verdeelapparaten. Er wordt verwezen naar de
specifieke negatieve gevolgen van het tanktoerisme door vrachtwagens met name
overlast inzake mobiliteit, infrastructuur, wegennet, milieu en netheid (zwerfvuil,
menselijke uitwerpselen). Voorts is het niet onredelijk een onderscheid te maken
tussen eensdeels de verdeelapparaten exclusief bestemd voor vrachtwagens en,
anderdeels, verdeelapparaten voor personenwagens die niet worden belast. De
verzoekende partij maakt niet aannemelijk dat de verwerende partij haar
beleidsruimte op onredelijke wijze miskent door rekening te houden met het feit
dat, anders dan bij de personenwagens het geval is, een vrachtwagenchauffeur zijn
rusttijd zal doorbrengen in de nabijheid van een tankstation met bijzondere en
goedkopere tankfaciliteiten voor vrachtwagens zoals in Meer, waarbij de
chauffeurs van de gelegenheid gebruik maken om in de buurt te overnachten, meer
bepaald in hun vrachtwagen. Dat bussen van dezelfde tankslangen gebruik kunnen
maken doet niet anders besluiten. Het busvervoer, dat personenvervoer betreft,
betreft een andere categorie en heeft een andere doelstelling – in ieder geval maakt
de verzoekende partij het tegendeel niet aannemelijk – waarbij wordt beoogd,
behoudens calamiteit of enig andere uitzondering, de passagiers zo spoedig
mogelijk naar de gekozen bestemming te brengen waarbij overigens, afhankelijk
van de lengte van de rit, door de rij- en rusttijden, er een wettelijke verplichting
kan gelden om met twee chauffeurs te rijden.
De Raad van State ziet bijgevolg geen reden om het anders te
zien dan het auditoraat en bevindt aldus, na eigen onderzoek, de redenering van het
auditoraatsverslag bijvallend, het tweede middel in al zijn onderdelen ongegrond.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-25/36
In het derde middel van het verzoekschrift voert de verzoekende
partij een schending aan van Verordening (EU) 2023/1804 van het Europees
Parlement en de Raad van 13 september 2023 ‘betreffende de uitrol van
infrastructuur
voor
alternatieve
brandstoffen
en
tot
intrekking
van
Richtlijn 2014/94/EU’ (hierna: Verordening (EU) 2023/1804), evenals van “de
artikelen 10, 11, 170 en 172 van de Grondwet, het zorgvuldigheidsbeginsel, de
materiële motiveringsplicht, elk op zich genomen, dan wel in samenhang gelezen”.
De verzoekende partij vat het door haar aangevoerde derde
middel als volgt samen:
“De bestreden beslissing stelt verdeelapparaten van schone brandstoffen vrij van
belasting. De bestreden beslissing beoogt daarmee uitdrukkelijk tegemoetkomen
aan ‘de klimaatdoelstellingen’. De definitie van wat als schone brandstof
kwalificeert, is echter willekeurig en berust niet op een onderscheid dat bestaanbaar
is in het licht van het (fiscaal) gelijkheidsbeginsel. In dat verband is het tevens niet
wettig te verantwoorden dat de bestreden beslissing afwijkt van wat juridisch onder
de alternatieve brandstoffen wordt begrepen door bepaalde categorieën alternatieve
brandstoffen a priori uit te sluiten ofschoon ze eveneens (en zelfs bij uitstek) te
rijmen zijn met de realisatie van de (supra)nationale decarbonisatie- en
klimaatdoelstellingen.
De vrijstelling is dan ook in strijd met het (fiscaal) gelijkheidsbeginsel en de overige
in dit middel aangevoerde normen geconcipieerd om deze en de hiernavolgende
redenen”.
Zij licht nog nader toe dat de vrijstelling geen rekening houdt
met de alternatieve brandstof ammoniak (of de ruimere categorie uit (niet)hernieuwbare energiebronnen geproduceerde synthetische en paraffine houdende
brandstoffen). Er wordt evenmin in een vrijstelling voorzien voor “aardgas, in
gasvorm (compressed natural gas – CNG)”, nochtans even relevant als LPG voor
de sector van het zware wegvervoer. De bestreden beslissing voorziet niet in een
redelijke verantwoording voor de onderscheiden behandeling van deze alternatieve
brandstoffen door de introductie van de vrijstelling te beperken tot “schone
brandstoffen”. De bestreden beslissing staat dan ook “op erg gespannen voet met
de op de lidstaten rustende verplichting om voldoende belastingvoordelen te
voorzien ‘ter bevordering van het gebruik van door alternatieve brandstoffen
aangedreven vervoermiddelen en van de betrokken infrastructuur’."
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-26/36
In de memorie van wederantwoord dupliceert de verzoekende
partij dat de belastingwet strikt (i.e. letterlijk) moet worden geïnterpreteerd.
Volgens de verzoekende partij kan het standpunt van de verwerende partij dat alle
brandstoffen die bijdragen tot een koolstofvrije energievoorziening worden
vrijgesteld en ammoniak, noch CNG van de vrijstelling worden uitgesloten, niet
worden bijgevallen. Volgens de verzoekende partij is de niet-limitatieve
opsomming van de voorbeelden in artikel 5 van het bestreden besluit die de
verwerende partij in haar memorie van antwoord voorstaat, in strijd met het
beginsel van de strikte interpretatie, hetgeen uitdrukking vindt in de onzorgvuldige
wijze waarop de vrijstelling uit het bestreden besluit werd vormgegeven. De
verwerende partij koos er bewust voor om te voorzien in verschillende termen en
definities. Deze kunnen niet zonder deugdelijke rechtvaardiging worden
uitgebreid. Bovendien gelden vrijstellingen steeds als uitzondering op de
belastingplicht. Een niet-limitatieve opsomming negeert dit uitzonderingskarakter.
De motieven die ex post worden aangehaald vinden bovendien geen steun in het
administratief dossier.
In haar laatste memorie volhardt de verzoekende partij in het
derde middel. Zij voegt er nog aan toe dat evenmin het standpunt kan worden
bijgevallen “waarbij een brede en teleologische uitlegging” wordt gegeven aan het
begrip “brandstoffen die fossiele oliebronnen vervangen als energievoorziening
voor het vervoer en kunnen bijdragen tot koolstofvrije energievoorziening”, dat
voorafgaat aan de limitatieve opsomming uit artikel 5, onder 2 van de bestreden
beslissing. Een dergelijke opvatting strijdt volgens haar eveneens met de strikte
interpretatie in fiscalibus. Volgens de verzoekende partij wijkt het bestreden besluit
kennelijk af van wat juridisch onder de ‘alternatieve brandstoffen’ wordt begrepen.
De definitie in de bestreden beslissing stemt niet overeen met de – rechtstreeks
toepasselijke – definitie van ‘alternatieve brandstoffen’ uit verordening (EU)
2023/1804.
Beoordeling
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-27/36
Verordening (EU) 2023/1804 betreft het Europees regelgevend
kader voor de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. Deze
verordening heeft tot doelstelling om een gelijk speelveld te creëren en een
gecoördineerde aanpak over de lidstaatsgrenzen heen te verzekeren voor
wegvoertuigen, treinen, vaartuigen en stilstaande luchtvaartuigen. Er worden
gemeenschappelijke technische specificaties en eisen vastgesteld inzake de
gebruikersinformatie,
gegevensverstrekking
en
betalingsmodaliteiten
voor
infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. Deze verordening stelt tevens regels
vast voor de in artikel 14 ervan bedoelde nationale beleidskaders die de lidstaten
dienen vast te stellen, met inbegrip van regels voor de uitrol van infrastructuur voor
alternatieve brandstoffen in gebieden waarvoor geen bindende Uniebrede
doelstellingen zijn vastgesteld, en voor de verslaglegging over de uitrol van die
infrastructuur. Bij deze verordening wordt tot slot een rapportagemechanisme
ingesteld om, rekening houdend met bestaande lokale en regionale strategieën voor
de uitrol van infrastructuur voor alternatieve brandstoffen samenwerking aan te
moedigen en een degelijke monitoring van de voortgang te waarborgen (artikel 1
van de verordening). Krachtens artikel 15, lid 1, (iuncto bijlage I, 6.) van die
verordening dient het nationaal voortgangsrapport (onder meer) informatie te
bevatten over beleidsmaatregelen ter ondersteuning van de tenuitvoerlegging van
het nationale beleidskader, met inbegrip van belastingvoordelen ter bevordering
van het gebruik van door alternatieve brandstoffen aangedreven vervoermiddelen
en van de betrokken infrastructuur.
Artikel 2, 4), van verordening (EU) 2023/1804 definieert het
begrip ‘alternatieve brandstoffen’ als:
“4) ‘alternatieve brandstoffen’: brandstoffen of energiebronnen die, ten minste
gedeeltelijk, dienen als vervanging voor fossiele oliebronnen in de energie die
gebruikt wordt voor vervoer en die kunnen bijdragen tot de decarbonisatie daarvan
en tot betere milieuprestaties van de vervoerssector, met inbegrip van:
a) ‘alternatieve brandstoffen voor emissievrije voertuigen, treinen, vaartuigen of
luchtvaartuigen’:
- elektriciteit,
- waterstof,
- ammoniak,
b) ‘hernieuwbare brandstoffen’:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-28/36
- biomassabrandstoffen, waaronder biogas, en biobrandstoffen als gedefinieerd in
artikel 2, respectievelijk punten 27), 28) en 33), van Richtlijn (EU) 2018/2001,
- uit hernieuwbare energiebronnen geproduceerde synthetische en
paraffinehoudende brandstoffen, waaronder ammoniak,
c) ‘niet-hernieuwbare alternatieve brandstoffen en fossiele overgangsbrandstoffen’
- aardgas, in gasvorm (compressed natural gas - CNG) en in vloeibare vorm
(liquefied natural gas - LNG),
- vloeibaar gemaakt petroleumgas (liquefied petroleum gas - LPG), en
- uit niet-hernieuwbare energiebronnen geproduceerde synthetische en paraffinehoudende brandstoffen.”
Het te dezen relevante artikel 5, 2°, van het bestreden besluit
luidt:
“Artikel 5
Zijn van de huidige belasting vrijgesteld:
[…]
2. De verdeelapparaten van schone brandstoffen. In de zin van het huidige reglement
verstaat men onder ‘schone brandstoffen’ de brandstoffen die fossiele oliebronnen
vervangen als energievoorziening voor het vervoer en kunnen bijdragen tot
koolstofvrije energievoorziening, met name elektriciteit, waterstof, biobrandstoffen
en LPG.”
Op grond van deze bepaling, worden verdeelapparaten die
“schone brandstoffen” verdelen, vrijgesteld van de bestreden belasting.
In de aanhef van het bestreden besluit wordt verder verduidelijkt
dat “[in] het licht van de klimaatdoelstellingen het gebruik van schone brandstoffen
die fossiele brandstoffen vervangen als energievoorziening [wordt] vrijgesteld van
de belasting”.
Vooreerst merkt de Raad van State op dat hoewel de opsomming
bij wat “met name” wordt verstaan onder “schone brandstoffen” in het hiervoor
aangehaalde artikel 5, 2°, van het bestreden besluit enkel “elektriciteit, waterstof,
biobrandstoffen en LPG” vernoemt, de vrijstelling van “schone brandstoffen” op
zich algemener is omschreven als “de brandstoffen die fossiele oliebronnen
vervangen als energievoorziening voor het vervoer en kunnen bijdragen tot
koolstofvrije energievoorziening”, wat aansluit bij de algemene omschrijving in
artikel 2, 4) van verordening (EU) 2023/1804, zijnde “brandstoffen of
energiebronnen die, ten minste gedeeltelijk, dienen als vervanging voor fossiele
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-29/36
oliebronnen in de energie die gebruikt wordt voor vervoer en die kunnen bijdragen
tot de decarbonisatie daarvan en tot betere milieuprestaties van de vervoerssector,
met inbegrip van […]”. De in de verordening gehanteerde zinsnede “met inbegrip
van [lees: waaronder]” is overigens evenmin een limitatieve beperking.
Bovendien moet worden opgemerkt – en de verzoekende partij
blijkt daaraan voorbij te gaan –, is er (taalkundig) een verschil in betekenis tussen,
eensdeels, het te dezen gehanteerde “met name” dat wordt gebruikt om een of meer
personen of zaken uit een groter aantal te noemen (“voornamelijk”, “in het
bijzonder”, “vooral”, “overwegend”, “onder meer”) – hoe dan ook is de betekenis
ervan niet limitatief –; terwijl, anderdeels, “namelijk” wordt gebruikt om een
opsomming in te leiden waarbij alle leden of zaken (van de groep) bij de naam
worden genoemd (“te weten”). Met de verwerende partij kan dan ook worden
aangenomen dat de opsomming die gegeven wordt in voormelde bepaling nietlimitatief is. Deze opsomming impliceert eerder nadruk dan volledigheid.
De algemene omschrijving in artikel 5, namelijk “de
brandstoffen die fossiele oliebronnen vervangen als energievoorziening voor het
vervoer en kunnen bijdragen tot koolstofvrije energievoorziening” laat in de eerste
plaats toe om de vrijgestelde verdeelapparaten op afdoende wijze te onderscheiden
van de belastbare verdeelapparaten. Voorts kan reeds uit de aanhef en de globale
motivering van het bestreden besluit op afdoende wijze worden afgeleid dat de
verwerende partij het toepassingsgebied van de belastingvrijstelling in artikel 5 van
het bestreden besluit niet wou beperken tot (enkel) de verdeelapparaten van
elektriciteit, waterstof, biobrandstoffen en LPG, bij uitsluiting van andere
brandstoffen die fossiele oliebronnen vervangen als energievoorziening voor het
vervoer en kunnen bijdragen tot koolstofvrije energievoorziening, wat de
verwerende partij overigens bevestigt in haar memorie van antwoord en wat,
derhalve, anders dan de verzoekende partij voorhoudt, niet kan worden beschouwd
als een zogenaamde “ex post – motivering”. De door het bestreden besluit
gehanteerde omschrijving is wel degelijk pertinent en beoogt daadwerkelijk alle
relevante brandstoffen of energiebronnen die moeten dienen als vervanging voor
fossiele oliebronnen voor de vervoersector waaronder ook alternatieve
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-30/36
brandstoffen zoals (doch niet beperkt tot) ammoniak of aardgas, in gasvorm
(compressed natural gas – CNG)”.
Uit wat voorafgaat, volgt dat de in het bestreden besluit
gehanteerde definitie van wat als ‘schone brandstof’ kwalificeert niet als
willekeurig te beschouwen is en tevens niet berust op een onderscheid dat
onbestaanbaar is in het licht van het (fiscaal) gelijkheidsbeginsel.
Het middel kan niet tot vernietiging van het bestreden reglement
leiden.
D. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
In het vierde middel van het verzoekschrift voert de verzoekende
partij een schending aan van “artikel 7 van het decreet [van 30 mei 2008], het
zorgvuldigheidsbeginsel, de materiële motiveringsplicht, elk op zich genomen, dan
wel in samenhang gelezen”.
Volgens de verzoekende partij, zo stelt zij in het door haar
samengevatte vierde middel, “[wijkt] [h]et belastingreglement af van de procedure
voorgeschreven door het [d]ecreet [van 30 mei 2008]. Het [d]ecreet [van 30 mei
2008] verzet zich immers tegen een belastingverhoging, wanneer [de] bevoegde
overheid (structureel) geen beoordeling maakt omtrent de noodzaak tot oplegging
ervan ‘naargelang de omstandigheden van het geval’”.
In essentie betoogt de verzoekende partij dat de verwerende
partij aan artikel 7, § 1, van het voormeld decreet van 30 mei 2008 voorbijgaat wat
de toepassing van de ambtshalve aanslagprocedure betreft. Terwijl het decreet van
30 mei 2008 voorziet in de mogelijkheid (en geen verplichting) om “naargelang de
noodwendigheden van het geval” gebruik te maken van de toepassing van een
ambtshalve aanslag, voorziet het bestreden besluit uitdrukkelijk in een verplichting
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-31/36
om een ambtshalve aanslag, inclusief belastingverhoging op te leggen in alle
gevallen van gebrek aan aangifte, alsook in geval van onjuiste, onvolledige of
onnauwkeurige aangifte. Bovendien meent zij dat het “[op]valt dat het bestreden
besluit, opnieuw in afwijking van het [decreet van 30 mei 2008], niet voorziet in
de mogelijkheid om een administratieve geldboete op te leggen, maar enkel
voorziet in de sanctie van belastingverhogingen”, wat strijdig is met het
gelijkheidsbeginsel, vermits geen rekening kan worden gehouden met de goede of
kwade trouw van de belastingplichtige bij een gebrek in de aangifte.
In de memorie van wederantwoord – wat zij herneemt in de
laatste memorie – stelt de verzoekende partij nog dat het niet volstaat zoals de
verwerende partij betoogt dat op het mechanisme van de ambtshalve aanslag (en
belastingverhoging) “kan teruggekomen worden na de opmerkingen van de
belastingplichtige volgend op de aangetekende kennisgeving”. Volgens haar is die
werkwijze nog steeds strijdig met het genoemde artikel 7 van het decreet van 30
mei 2008 en met de motiveringsplicht die inherent is aan de procedure en de
oplegging van een ambtshalve aanslag c.q. belastingverhoging. Het Vlaamse
procedurele
kader
sluit
de
verplichte
toepassing
van
de
ambtshalve
aanslagprocedure uit. Volgens de verzoekende partij doet de decretale
mogelijkheid van de belastingplichtige om zijn opmerkingen over te maken op het
voornemen van het bestuur om een ambtshalve aanslag te vestigen, geen afbreuk
aan het wettelijke vereiste dat de beslissing van het lokaal bestuur om al dan niet
over te gaan tot een procedure van ambtshalve aanslag een facultatieve,
discretionaire beoordeelde mogelijkheid moet blijven en geenszins een
verplichting of ‘automatisme’ mag zijn, zoals het geval is in de bestreden
beslissing. Tot slot, wijst ze nog op de inmiddels tussengekomen wijziging van het
voornoemd artikel 7 van het decreet van 30 mei 2008 bij artikel 6 van het decreet
van 3 mei 2024 ‘tot wijziging van het decreet van 30 mei 2008 betreffende de
vestiging, de invordering en de geschillenprocedure van provincie- en
gemeentebelastingen’
waarbij
thans
een
uitdrukkelijke,
afzonderlijke
motiveringsplicht wordt ingevoerd bij het opleggen van een belastingverhoging,
evenals een nieuw artikel 7, § 4, op grond waarvan de belastingplichtige de
mogelijkheid heeft om een verzoek tot kwijtschelding of vermindering van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-32/36
belastingverhoging in te dienen (los en naast de mogelijkheid om hiertegen
bezwaar in te dienen).
Beoordeling
In het auditoraatsverslag wordt het vierde middel ongegrond
bevonden op grond van de volgende overwegingen:
“4.29. Vooreerst dient te worden benadrukt dat de wettigheid van het bestreden
besluit wordt beoordeeld op grond van de regelgeving die gold op het ogenblik
waarop die werd aangenomen. Het is de Raad van State in het voorliggend beroep
bijgevolg niet toegelaten om rekening te houden met de wijzigingen aan het Decreet
van 30 mei 2008 die werden doorgevoerd middels het Decreet van 3 mei 2024.
4.30. Artikel 7 van het Decreet van 30 mei 2008, zoals van toepassing ten tijde van
het bestreden besluit, luidt:
Ԥ 1. Als de belastingverordening voorziet in de verplichting van aangifte kan
de belasting ambtshalve gevestigd worden bij gebrek aan aangifte binnen de
in de verordening gestelde termijn, of in geval van onjuiste, onvolledige of
onnauwkeurige aangifte vanwege de belastingplichtige.
In geval van een ambtshalve aanslag wordt de belasting gevestigd op basis
van gegevens waarover de belastingheffende overheid beschikt.
Voor de belasting ambtshalve wordt gevestigd, brengt de bevoegde overheid
of het personeelslid dat daartoe is aangesteld overeenkomstig artikel 5, de
belastingplichtige met een aangetekende brief op de hoogte van de redenen
waarom ze gebruik maakt van deze procedure, de elementen waarop de
belasting is gebaseerd evenals de wijze van bepaling van die elementen en
het bedrag van de belasting.
De belastingplichtige beschikt over een termijn van dertig kalenderdagen te
rekenen van de derde werkdag die volgt op de verzending van die
kennisgeving om zijn opmerkingen schriftelijk voor te dragen. De belasting
mag niet worden gevestigd voor die termijn verstreken is, behoudens als de
rechten van de provinciale of gemeentelijke thesaurie in gevaar verkeren
ingevolge een andere oorzaak dan het verstrijken van de aanslagtermijnen.
In afwijking van de aanslagtermijn, vermeld in artikel 4, kunnen ambtshalve
belastingen geldig worden ingekohierd gedurende een periode van drie jaar,
te rekenen vanaf 1 januari van het aanslagjaar. Die termijn van drie jaar wordt
met twee jaar verlengd bij overtreding van de belastingverordening met het
oogmerk te bedriegen of met de bedoeling schade te berokkenen.
Als een belasting ambtshalve is gevestigd, moet de belastingplichtige het
bewijs leveren van de juistheid van de door hem ingeroepen elementen.
§ 2. De belastingverordening kan bepalen dat de ambtshalve belastingen
worden verhoogd met een bedrag dat in de verordening wordt vastgelegd. Het
bedrag van die belastingverhoging wordt gelijktijdig en samen met de
ambtshalve belasting ingekohierd en bedraagt maximaal het dubbel van de
ambtshalve ingekohierde belasting.’
De voorbereidende werkzaamheden bij het Decreet van 30 mei 2008 wijzen uit dat
de verplichting tot ambtshalve inkohiering, die gold in toepassing van de vroegere
Wet van 24 december 1996 betreffende de vestiging en de invordering van
provinciale en gemeentelijke belastingen, vervangen werd door een mogelijkheid
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-33/36
voor de lokale overheid om, naargelang de noodwendigheden van het geval, tot
ambtshalve inkohiering over te gaan.
Toepassing makend van artikel 7 van het Decreet van 30 mei 2008, bepaalt artikel
7 van het bestreden besluit:
‘Bij gebrek aan aangifte binnen de in artikel 6 gestelde termijn, of in geval
van onjuiste, onvolledige of onnauwkeurige aangifte vanwege de
belastingplichtige, wordt de belasting ambtshalve gevestigd.
In geval van ambtshalve aanslag wordt de belasting gevestigd op basis van
de gegevens waarover de belastingheffende overheid beschikt.
Voor de belasting ambtshalve wordt gevestigd, brengt het college van
burgemeester en schepenen, of het personeelslid dat door het college van
burgemeester en schepenen daartoe is aangesteld, de belastingplichtige, met
een aangetekende brief op de hoogte van de redenen waarom ze gebruik
maakt van deze procedure, de elementen waarop de aanslag is gebaseerd
evenals de wijze van bepaling van die elementen en het bedrag van de
belasting.
De belastingplichtige beschikt over een termijn van 30 kalenderdagen te
rekenen vanaf de derde werkdag die volgt op de verzending van die
kennisgeving om zijn opmerkingen schriftelijk voor te dragen. Als een
belasting ambtshalve is gevestigd, moet de belastingplichtige het bewijs
leveren van de juistheid van de door hem ingeroepen elementen.
Op de ambtshalve opname in het kohier van de belasting zal een
belastingverhoging van 25%, 50% of 100% worden toegepast al naargelang
het een eerste, tweede of derde (en volgende) overtreding betreft. Het bedrag
van deze verhoging wordt gelijktijdig en samen met de ambtshalve belasting
ingekohierd.
De stad kan, rekening houdende met de opmerkingen van de
belastingplichtige,
geheel
of
gedeeltelijk
verzaken
aan
de
belastingverhoging.’
4.31. Niettegenstaande artikel 7 van het bestreden besluit bepaalt dat de belasting
ambtshalve ‘wordt’ gevestigd bij gebrek aan belastingaangifte, of in geval van
onjuiste, onvolledige of onnauwkeurige belastingaangifte, overtuigt verzoeker er
niet van dat verweerder op grond van artikel 7 van het bestreden besluit – tegen
artikel 7 van het Decreet van 30 mei 2008 in – bij wijze van ‘automatisme’ verplicht
zou zijn om de procedure van ambtshalve aanslag in die gevallen toch te volgen.
Hetzelfde kan gezegd worden over de toepassing van de belastingverhogingen.
De bewoordingen van artikel 7 van het bestreden besluit zijn niet van dien aard om
afbreuk te kunnen doen aan de duidelijke doelstelling van de decreetgever en
bijhorende bewoordingen van artikel 7 van het Decreet van 30 mei 2008 om niet
(langer) te voorzien in een verplichting.
Er anders over oordelen zou voor gevolg hebben dat een lokale overheid naar eigen
goeddunken stringentere regels kan voorschrijven die de procedure van ambtshalve
aanslag toch verplicht maken, hetgeen de zin ontneemt van een decretaal
voorgeschreven procedure voor de vestiging en de invordering van provinciale en
gemeentelijke belastingen. Het kan niet aangenomen worden dat verweerder de
intentie had om stringenter te willen zijn dan artikel 7 van het Decreet van 30 mei
2008. Integendeel bevestigt verweerder in zijn memorie van antwoord dat het
bestreden belastingreglement geen verplichting omvat om een ambtshalve aanslag,
inclusief belastingverhoging, op te leggen in alle gevallen van gebrek aan
belastingaangifte, alsook in geval van onjuiste, onvolledige of onnauwkeurige
belastingaangifte.
4.32. Wat betreft verzoekers kritiek dat het bestreden besluit niet voorziet in de
mogelijkheid om een administratieve geldboete op te leggen, dient te worden
vastgesteld dat artikel 8, eerste lid van het Decreet van 30 mei 2008 uitdrukkelijk
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-34/36
bepaalt dat ‘[h]et belastingreglement kan bepalen dat voor een overtreding van de
bepalingen van dit decreet of de bepalingen van het belastingreglement een
administratieve geldboete aan de belastingplichtige wordt opgelegd van maximaal
500 euro.’ Het betreft hier opnieuw een mogelijkheid, geen verplichting, om in een
dergelijke regeling te voorzien.
Uit de vaststelling dat verweerder bij aanname van het bestreden besluit geen
gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid die deze bepaling hem biedt om in het
belastingreglement al dan niet in een grondslag te voorzien om een overtreding
administratief te beboeten, kan geen schending van het gelijkheidsbeginsel, noch
van de in de aanhef van het middel genoemde bepalingen en beginselen, afgeleid
worden.”
Zoals de verzoekende partij kan lezen in het auditoraatsverslag
en zoals reeds is gebleken uit hetgeen supra in punt 19 is opgemerkt, past het een
reglementaire bepaling in zijn geheel te lezen en niet enkel die woorden er
geïsoleerd uit te halen (de belasting “wordt” ambtshalve gevestigd) die passen in
het eigen betoog. Zoals hiervoor in punt 21 reeds is opgemerkt gaat de verzoekende
partij er immers aan voorbij dat artikel 7 van het bestreden besluit (cfr. supra
aangehaald in punt 9) voorziet in de mogelijkheid voor de belastingplichtige om
vooraleer de belasting ambtshalve wordt gevestigd, zijn opmerkingen schriftelijk
te doen gelden met de mogelijkheid (doch daartoe niet beperkt) het bewijs te
leveren van de juistheid van de door hem ingeroepen elementen en, bovendien, dat
die opmerkingen – naast een aanpassing van het verschuldigde bedrag op basis van
correcte feitelijke gegevens –, evenzo aanleiding kunnen geven tot het geheel of
gedeeltelijk verzaken aan de belastingverhoging (artikel 7, laatste lid van het
bestreden besluit).
Deze bepaling, die in een met het decreet van 30 mei 2008
conforme lezing kan worden ingepast, kan niet tot vernietiging van het bestreden
reglement leiden.
De Raad van State ziet bijgevolg geen reden om het anders te
zien dan het auditoraat en bevindt aldus, na eigen onderzoek, de redenering van het
auditoraatsverslag bijvallend, het vierde middel ongegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-35/36
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van het beroep tot
nietigverklaring, begroot op een rolrecht van 200 euro, een bijdrage van 24
euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770 euro, die verschuldigd is aan de
verwerende partij.
Dit arrest is uitgesproken te Brussel, op achtentwintig mei tweeduizend
zesentwintig, door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Geert Debersaques,
kamervoorzitter,
Kaat Leus,
staatsraad,
Inge Vos,
staatsraad,
bijgestaan door
Joris Casneuf,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Joris Casneuf
Geert Debersaques
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.266.846
XIV-39.960-36/36