Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637 (2026-09-15)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.637 van 15 september 2026 Onderwijs en cultuur - Examens
(onderwijs) Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 267.637 van 15 september 2026
in de zaak A. 249.067/IX-11.054
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Christophe Vangeel
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Lange Lozanastraat 24
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de VLAAMSE GEMEENSCHAP
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Sofie Logie en Kaat Van Vlaenderen
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Beneluxpark 27B
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 1 september 2026, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van de interne beroepsinstantie van het toelatingsexamen voor de
opleiding tot arts van 25 augustus 2026 waarbij het beroep van verzoekster
ongegrond wordt verklaard en de eerder door de examencommissie genomen
beslissing om verzoeksters deelname aan het toelatingsexamen voor de opleiding
tot arts ongeldig te verklaren, wordt bevestigd.
Tevens vraagt verzoekster “de verwerende partij te bevelen […]
binnen acht dagen na de kennisgeving van het te wijzen arrest een nieuwe
beslissing te nemen over het intern beroep van [verzoekster], door een regelmatig
samengestelde beroeps[instantie]”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-1/26
II. Verloop van de rechtspleging
Bij
beschikking
van
2
september
2026
werd
de
procedurekalender vastgesteld.
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 10 september 2026, om 14.00 uur.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
De verzoekende partij, advocaat Christophe Vangeel, die
verschijnt voor de verzoekende partij en advocaten Sofie Logie en Stefanie Algoet,
die verschijnen voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur-afdelingshoofd Marijke Sterck heeft een met dit
arrest eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Regelgeving en feiten
3.1.
De Vlaamse Regering organiseert jaarlijks een toelatingsexamen
voor de opleiding tot arts (artikel II.187, § 6, 1° en 3°, van de Codex Hoger
Onderwijs en artikel 19 van het besluit van de Vlaamse Regering van 27 januari
2023 ‘over de organisatie van het toelatingsexamen arts, het toelatingsexamen
tandarts en het toelatingsexamen dierenarts’ (“organisatiebesluit”)).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-2/26
Dat toelatingsexamen beoogt het toetsen van de bekwaamheid
van de studenten om een geneeskundige opleiding met succes af te ronden. Een
gunstige rangschikking op grond van dit examen geldt als een “bijkomende
toelatingsvoorwaarde” voor inschrijving in een bacheloropleiding in het
studiegebied Geneeskunde (artikel II.187, § 1, van de Codex Hoger Onderwijs).
Het examen bestaat uit twee onderdelen: vooreerst een onderdeel
‘wetenschappelijke kennis en inzicht in de vakken biologie, fysica, chemie en
wiskunde’ (“KIW”) en voorts een onderdeel ‘generieke competenties die
aansluiten bij themata uit de beroepspraktijk van artsen’ (“GC”) (artikel II.187, §
5, eerste lid, van de Codex Hoger Onderwijs en artikel 22, eerste lid, van het
organisatiebesluit).
Het examen is vergelijkend van aard. De kandidaten die ten
minste de helft van de bepaalde punten behalen op alle onderdelen van het examen
zijn geslaagd. De geslaagde kandidaten worden gerangschikt in volgorde van de
behaalde numerieke score. De geslaagde kandidaten met de hoogste behaalde
scores worden gunstig gerangschikt, rekening houdend met het vooropgestelde
quotum, dat thans 1878 bedraagt (artikel 1 van het besluit van de Vlaamse Regering
van 8 mei 2026 ‘tot vastlegging van het startquotum voor de opleiding
geneeskunde en voor de opleiding tandheelkunde’). Is het aantal geslaagde
kandidaten hoger dan het vooropgestelde quotum, dan wordt een cesuur getrokken.
Dit gebeurt principieel tussen de kandidaten met een verschillend examenresultaat
(artikel II.187, §§ 3 en 4, van de Codex Hoger Onderwijs).
Alle vragen van het toelatingsexamen zijn meerkeuzevragen met
vier antwoordmogelijkheden per vraag. Slechts één antwoordmogelijkheid per
vraag is juist. Een juist antwoord levert positieve punten op, een fout antwoord
levert negatieve punten op en geen antwoord levert nul punten op (artikel 27, vierde
lid, 1° en 2°, van het organisatiebesluit).
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-3/26
3.2.
Nadere voorschriften met betrekking tot het toelatingsexamen
georganiseerd in 2026 zijn door de examencommissie vastgesteld in het
‘Werkingsreglement en examenreglement toelatingsexamens arts, tandarts en
dierenarts 2026’ (“WER”).
Luidens artikel 27 van het WER bestaat het examenonderdeel
GC uit twee toetsen: ‘EMCO’ en ‘VAARDIG’.
‘EMCO’ staat voor “Empathie en Communicatie”. Deze proef
toetst “de intrinsieke empathie en communicatie van de deelnemers”.
‘VAARDIG’ staat voor “Verbinden, AnAlyseren, ReDeneren in
InteGreren”. De kandidaten krijgen “vragen over een korte wetenschappelijke tekst
met bijhorende figuren over een gezondheidsthema”.
3.3.
Verzoekster neemt op 2 juli 2026 deel aan het toelatingsexamen
voor de opleiding tot arts.
Over
verzoeksters
deelname
wordt
na
het
eerste
examenonderdeel, dat eindigt om 13u15, een ‘proces-verbaal vaststelling van een
onregelmatigheid’ opgesteld. Daarin verklaart verzoekster:
“Toen ik klaar was met het eerste deel van het examen, stak ik mijn hand
op en kwam een toezichter mij helpen. De toezichter hielp me welke
bladeren ik moest meenemen naar buiten en gaf me een bundel mee. In het
naar buiten gaan zag ik dat ze me niet alleen de uitnodigingsbrief en ID
meegaf, maar ook mijn werkbundel en mijn antwoordenblad. Ik had dit
eerst niet opgemerkt door de stress, maar later besefte ik dat dit een fout
moest zijn. Ik heb in de tussentijd ook zeker niets aangepast, dat beloof ik,
en ik ben meteen terug naar de zaal gegaan.”
De
zoneverantwoordelijke
bevestigt
dat
“[b]undel
uitnodigingsbrief […] aan [haar] [werden] afgegeven door kandidaat om 14u”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-4/26
3.4.
Op 3 juli 2026 stuurt verzoekster het volgende e-mailbericht aan
de examencommissie:
“Gisteren, 2 juli, heeft zich bij de afronding van het eerste deel van mijn
toelatingsexamen voor arts een incident voorgedaan waarbij ik per ongeluk
mijn antwoordenblad en werkbundel mee naar buiten heb genomen. Ik heb
dit onmiddellijk ter plaatse gemeld, waarna er direct een korte verklaring
van mij en de betrokken toezichtster is afgenomen door uw medewerkers.
Vanwege de extreme stress en paniek op dat moment was mijn mondelinge
verklaring zeer bondig. Via deze e-mail wens ik mijn schriftelijke,
gedetailleerde verklaring te bezorgen, met het uitdrukkelijke verzoek deze
toe te voegen aan mijn officiële incidentendossier.
Graag schets ik wat er is gebeurd:
Na het beëindigen van het examen rond 13.15 stak ik mijn hand op. De
toezichtster kwam bij mij, nam zeer gehaast een deel van mijn papieren op
een stapel samen en overhandigde deze aan mij met de mededeling dat ik
dit moest meenemen. Omdat het examen vorig jaar digitaal was (toen de
werkbundel mocht worden meegenomen) en door de grote haast,
interpreteerde ik deze instructie verkeerd. Ik dacht dat het antwoordenblad
op tafel was achtergebleven en dat ik enkel mijn uitnodiging en werkbundel
vasthad.
Rond 13:40 uur tijdens de pauze opende ik mijn tas om mijn lunch te
nemen. Toen ik het antwoordenblad in mijn tas zag zitten, raakte ik in
paniek en ben ik onmiddellijk naar een toezichtster buiten de zaal gelopen
om het voorval te melden. Zij heeft mij onmiddellijk doorverwezen naar
mijn oorspronkelijke examenzaal. Daar heb ik het incident direct gemeld
aan de aanwezige toezichtster, mijn documenten overgedragen en een
verklaring afgelegd.”
3.5.
Op 9 juli 2026 beslist de examencommissie om de deelname van
verzoekster aan het toelatingsexamen voor de opleiding tot arts van 2 juli 2026
ongeldig te verklaren, zodat zij niet in aanmerking komt voor rangschikking voor
dat toelatingsexamen. In de brief waarmee die beslissing aan verzoekster ter kennis
wordt gebracht, wordt gemotiveerd wat volgt:
“Tijdens het toelatingsexamen arts van 2 juli 2026 werd een proces-verbaal
(PV) van onregelmatigheid opgesteld met betrekking tot uw deelname. U
hebt de examenruimte verlaten met uw antwoordenblad. Dit
antwoordenblad werd pas om 14.00 uur terugbezorgd.
U kon bij het opstellen van het PV een schriftelijke verklaring afleggen met
uw versie van de feiten, en werd achteraf via mail uitgenodigd om gehoord
te worden. U kon ervoor kiezen om een bijkomende schriftelijke verklaring
af te leggen, of om mondeling gehoord te worden door de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-5/26
examencommissie op 9 juli 2026. U hebt gebruik gemaakt van de
mogelijkheid om een bijkomende schriftelijke verklaring af te leggen.
De examencommissie heeft zich bijkomend geïnformeerd bij een toezichter
van het toelatingsexamen, die volgende verklaring heeft afgelegd: ‘Ik was
in de examenruimte nog bezig met het finaliseren van papierwerk, toen een
toezichter samen met een deelnemer naar me toekwam. Het was ongeveer
14 uur. Ze zei dat ze niet doorhad dat ze moest afgeven, en heeft toen pas
haar examenboek en antwoordformulier afgegeven. Ik heb haar laten weten
dat we hiervoor een PV zouden moeten invullen en we hebben dit toen
samen gedaan.’
De examencommissie heeft integraal kennisgenomen van alle stukken in
het dossier en formuleert hiernavolgende beschouwingen.
Na afloop van het examen hebt u de examenruimte verlaten zonder uw
examenmateriaal af te geven aan de toezichthouders.
Door de examenruimte te verlaten terwijl uw deelname aan het examen nog
niet op reglementaire wijze was beëindigd, hebt u zich onttrokken aan het
toezicht waaronder het examen dient te worden afgelegd.
De examencommissie stelt vast dat hierdoor niet langer kan worden
gewaarborgd dat het examen werd afgelegd binnen de voorziene tijdsduur
en onder dezelfde voorwaarden als die welke gelden voor de andere
deelnemers. Deze handelwijze brengt de integriteit en controleerbaarheid
van het examenproces in het gedrang en kan afbreuk doen aan het correcte
oordeel over de kennis, het inzicht en de vaardigheden van de kandidaat.
De examencommissie stelt vast dat niet meer kan worden gecontroleerd of
na het verstrijken van de voorziene examenduur nog wijzigingen aan de
examenantwoorden mogelijk waren. Daardoor kan niet langer worden
gewaarborgd dat alle kandidaten onder gelijke examenomstandigheden
werden beoordeeld.
De examencommissie beschouwt dit dan ook als een onregelmatigheid in
de zin van artikel 42 van het Werkings- en examenreglement 2026.
Gelet op de ernst van de vastgestelde onregelmatigheid beslist de
examencommissie om uw deelname aan het toelatingsexamen ongeldig te
verklaren.”
Verzoekster stelt tegen deze beslissing een beroep in bij de
interne beroepsinstantie van het toelatingsexamen arts (“beroepsinstantie”).
3.6.
Op 25 augustus 2026 beslist de beroepsinstantie dat verzoeksters
beroep ongegrond is en bevestigt zij de eerder door de examencommissie genomen
beslissing. Dit is de bestreden beslissing. Ze is als volgt gemotiveerd:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-6/26
“Middel 1
U stelt dat er een schending van het hoorrecht en de rechten van verdediging
heeft plaatsgevonden bij het nemen van de beslissing tot vernietiging van
uw deelname door de Examencommissie.
U werd op dinsdag 7 juli 2026 om 10.53 uur via mail uitgenodigd om
gehoord te worden naar aanleiding van de vastgestelde onregelmatigheid.
U werd geïnformeerd dat u kon kiezen om een bijkomende schriftelijke
verklaring af te leggen (naast de verklaring op het PV zelf) of mondeling
gehoord te worden door de Examencommissie op donderdag 9 juli 2026.
De Interne Beroepsinstantie erkent dat dit een korte termijn was, maar
verwijst naar de context waarin de Examencommissie te werk moest gaan.
Het toelatingsexamen arts vond plaats op 2 juli 2026, waarna op 3 en 4 juli
de toelatingsexamens tandarts en dierenarts plaatsvonden. De facto kon de
verwerking van het toelatingsexamen arts dus pas beginnen op de
eerstvolgende werkdag, zijnde maandag 6 juli 2026. Om tijdig de
examenresultaten
bekend
te
kunnen
maken,
moest
de
beraadslagingsvergadering ten laatste op donderdag 9 juli 2026
plaatsvinden. Het is dus niet onredelijk dat u op dinsdag 7 juli uitgenodigd
werd om gehoord te worden, toen er nog maar één werkdag verwerking was
verstreken, en dat deze hoorzitting plaatsvond op donderdag 9 juli 2026. De
Interne Beroepsinstantie stipt ook aan dat u toen geen melding hebt
gemaakt van een te korte termijn waardoor u zich niet zou kunnen
vrijmaken of geen adequaat antwoord kon voorbereiden, noch heeft u op
dat ogenblik aangegeven dat u inzage wou in de stukken. Tijdens de
hoorzitting kon alleszins ook inzage gebeuren indien u dit had gewenst.
Daarnaast verwijst de Interne Beroepsinstantie opnieuw naar de opmaak
van het proces-verbaal waarbij u uw versie van de feiten en verdediging
reeds kon toelichten.
Zo er al in de context van de procedure rond de vaststelling van een
onregelmatigheid niet zou voldaan zijn aan het hoorrecht en de rechten van
de verdediging door de Examencommissie zelf, dan is dit euvel rechtgezet
in de context van de beroepsprocedure. U hebt inzage gekregen in het
volledige beroepsdossier op 13 augustus en de Interne Beroepsinstantie
heeft u gehoord op 18 augustus en heeft daarbij kennis genomen van al uw
mogelijke opmerkingen en bezwaren.
Het eerste middel is ongegrond.
Middel 2
U stelt dat er een schending van de materiële en formele motiveringsplicht
heeft plaatsgevonden door onjuiste en onderling tegenstrijdige
vaststellingen en door geen antwoord te geven op het essentieel
verweermiddel.
U stelt dat op de beslissing staat dat de onregelmatigheid werd vastgesteld
om 15.16 uur, terwijl verderop staat dat het antwoordblad om 14.00 uur
werd terugbezorgd en de toezichter verklaart dat het ‘ongeveer 14 uur’ was.
Dit volgt uit het feit dat de toezichter pas om 15.16 uur een verklaring
aflegde, waardoor het PV op dat tijdstip gedateerd is.
U stelt dat het verwijt in de beslissing onnauwkeurig is, namelijk dat u de
examenruimte hebt verlaten ‘zonder uw examenmateriaal af te geven aan
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-7/26
de toezichthouders’ en dat uw deelname ‘nog niet op reglementaire wijze
was beëindigd’, zodat u zich zou hebben ‘onttrokken aan het toezicht’. U
stelt dat dit onnauwkeurig is omdat het onderdeel KIW reeds beëindigd was
en het werkings- en examenreglement 2026 (WER) geen verplichting kent
om het examenmateriaal ‘af te geven aan de toezichthouders’ en enkel
verbiedt om het materiaal ‘mee naar huis te nemen’ en u dat niet hebt
gedaan.
Het artikel 37 § 1 dat u aanhaalt stelt inderdaad geen expliciete verplichting
om het examenmateriaal ‘af te geven aan de toezichthouders’, maar wel dat
de deelnemers de opgesomde voorwerpen moeten ‘laten liggen in de
examenruimte’. Zowel het werkboek van de examenvragen als het
antwoordformulier worden hierin expliciet aangehaald. U hebt dus een
overtreding van het WER begaan door deze voorwerpen mee te nemen
buiten de examenruimte, los van de vraag of u ze naar huis hebt
meegenomen of niet.
Uw deelname was ook nog niet op reglementaire wijze beëindigd,
aangezien u uw documenten niet hebt afgegeven. Dat dit verplicht was staat
buiten kijf en van een redelijk en zorgvuldig deelnemer kan verwacht
worden dat hij of zij nagaat of zijn of haar antwoordformulier aan de
organisatie werd overgedragen. De manier waarop moest worden
afgegeven werd duidelijk gecommuniceerd via de mondelinge instructies
voor het examen, de schriftelijke instructies op de tafel van de deelnemer
en de schermen, die u volgens artikel 35 § 2 zelf verantwoordelijk bent om
op te volgen.
U stelt dat de Examencommissie geen antwoord gaf op het essentiële
verweermiddel, met name dat het antwoordblad u door de zaaltoezichtster
zelf in handen werd gegeven met de instructie dat u dit moest meenemen.
De betrokken toezichter kon niet tijdig gecontacteerd worden, dus in die
omstandigheden volgt de Interne beroepsinstantie uw versie van de feiten
wat dit betreft. De Interne Beroepsinstantie is echter van mening dat dit niet
relevant is voor de beoordeling van de onregelmatigheid.
In zoverre de toezichter inderdaad heeft gezegd dat u dit moest meenemen,
vindt de Interne Beroepsinstantie daarin geen instructie terug dat daarmee
bedoeld werd dat u de documenten moest meenemen naar de lockerruimte.
Integendeel komt het aan de Interne Beroepsinstantie veel aannemelijker
toe dat de toezichter bedoelde dat u dit moest meenemen naar voren naar
de tafel van de blokverantwoordelijke, overeenkomstig de instructies voor
het afgeven. Dat u dit interpreteerde als meenemen naar de lockerruimte,
kan niet worden toegeschreven aan wat de toezichter u zou gezegd hebben.
Bij alle andere deelnemers was het duidelijk dat zij met hun formulieren
naar een bepaalde locatie in de zaal moesten gaan. Om dit overhandigen in
een grote groep deelnemers zo efficiënt mogelijk te organiseren, gingen de
toezichters langs de deelnemers om duidelijk te maken met welke
documenten zij dan naar de indienlocatie moesten gaan. Dat de toezichter
zoals door u aangehaald zou gezegd hebben dat u met het bundel
documenten moest vertrekken, betekende duidelijk dat u – net als alle
andere deelnemers in uw omgeving – naar die indienlocatie moest gaan en
niet dat u hiermee rechtstreeks de examenruimte mocht verlaten. Van een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-8/26
normaal zorgvuldig deelnemer kan verwacht worden dat hij de nodige
aandacht heeft voor het vervullen van alle formaliteiten die bij het afleggen
van een examen aan bod komen.
De reglementering ter zake en waarvan u kennis moest hebben, maakte
zoals hierboven uiteengezet duidelijk dat geen examendocumenten andere
dan de uitnodigingsbrief van de deelnemer de examenruimte mochten
verlaten. Enkel de uitnodigingsbrief werd bij het inzamelpunt overgelaten
aan de deelnemers; omdat dat het enige document was dat zij nodig hadden
om bij het verlaten van de examenruimte hun lockers te kunnen openen met
de bijhorende code. Er kan omwille van de duidelijke instructies en omwille
van de duidelijke wandelwijze van andere deelnemers geen onduidelijkheid
over hebben bestaan dat deelnemers zomaar met alle documenten
rechtstreeks naar buiten zouden mogen wandelen.
Het tweede middel is ongegrond.
Middel 3
U stelt dat er een schending van het zorgvuldigheidsbeginsel en van de
onderzoeksplicht heeft plaatsgevonden doordat de Examencommissie geen
maatregelen heeft genomen om na te gaan of u na het verstrijken van de
examenduur nog wijzigingen aan de examenantwoorden heeft gedaan. U
stelt dat het antwoordblad bewijst dat er geen aanpassingen werden
doorgevoerd.
Het argument van de Examencommissie, dat de Interne Beroepsinstantie
ook volgt, is dat er vanaf het moment van vertrekken uit de examenruimte
de mogelijkheid was om aanpassingen te doen aan het antwoordblad en het
antwoordblad dus automatisch als niet-valide moet worden beschouwd.
Door het onzorgvuldige gedrag dat u stelde door de examenruimte te
verlaten met uw [antwoordformulier] heeft u het vormen van een juist
oordeel over het door u afgelegde examen onmogelijk gemaakt. Noch de
examencommissie, noch de Interne Beroepsinstantie kan immers
reconstrueren wat er tussen het verlaten van de examenruimte en het
terugbrengen van het antwoordformulier gebeurd is. Bij het vaststellen van
een onregelmatigheid is niet noodzakelijk dat er ook effectief bewijs
geleverd wordt van het aanpassen van de vragen na de examentijd.
U voert aan dat u geen pen had in de lockerruimte en dus geen antwoorden
kon aanduiden, maar dat is niet controleerbaar. Ook het niet-gebruik van
correctiestickers bewijst niet dat u achteraf geen antwoorden zou hebben
aangeduid, aangezien het in theorie mogelijk is dat het antwoordblad blanco
was bij het verlaten van de examenruimte en deze antwoorden dan pas
werden aangeduid. Noch de telefoongesprekken noch de verklaring van uw
moeder bewijzen dat u geen antwoorden hebt aangepast, aangezien het
tegelijkertijd mogelijk is om een antwoordblad in te vullen. Ook de
vergelijking tussen het aantal ingekleurde bolletjes en de verklaring van uw
moeder dat u 28 vragen had beantwoord is onvoldoende sluitend: u kon
bolletjes gekleurd hebben voor u dit tegen uw moeder zei, en/of de
verklaring van uw moeder kan incorrect zijn. Ook de registratie van de
lockers is irrelevant: het openen en sluiten van een locker bewijst niet dat u
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-9/26
geen aantekeningen hebt gemaakt op het antwoordblad. Er bestaan tevens
geen camerabeelden van de locker- of examenruimte, temeer dit niet
toegelaten zou zijn zonder de toestemming van de deelnemers.
Als later het antwoordblad wordt ingediend, met welkdanige verklaringen
dan ook over wat er al of niet hiermee in tussentijd kan mee zijn gebeurd,
kan enkel vastgesteld worden dat het relevante examendocument niet op
het moment van het beëindigen van het examen is ingediend. De Interne
Beroepsinstantie moet terecht vaststellen dat er dan geen rechtmatige
beoordeling van een geldig antwoordblad kan plaatsvinden, zonder zo ver
te moeten gaan dit te kwalificeren als een intentionele poging om te
frauderen met het examendocument zelf. Er is effectief ook niet vastgesteld
en kan ook niet vastgesteld worden dat uw [cliënt] moedwillig een
gewijzigd document heeft ingediend, maar dit is – zoals ten overvloede
uiteengezet – niet relevant om vast te stellen dat op het ogenblik dat een
examendocument moest worden ingediend dit niet heeft plaatsgevonden en
dus een adequate beoordeling van kennen en kunnen onmogelijk werd
gemaakt.
De Interne Beroepsinstantie wenst nogmaals te benadrukken dat zij niet
beweert dat u aanpassingen hebt doorgevoerd aan het antwoordblad, maar
louter dat dit in theorie mogelijk was en het antwoordblad dus niet als valide
kan worden beschouwd.
Het derde middel is ongegrond.
Middel 4
U stelt dat er een materiële grondslag ontbreekt voor de kwalificatie van uw
gedrag als een onregelmatigheid.
Een onregelmatigheid wordt in artikel 42 van het WER op twee manieren
gekwalificeerd:
(1) Elk gedrag van een deelnemer in het kader van een
toelatingsexamen, waardoor die deelnemer het vormen van een
juist oordeel over zijn kennis, inzicht of vaardigheden of de
kennis, inzicht of vaardigheden van andere deelnemers volledig
of gedeeltelijk onmogelijk maakt of poogt te maken;
en/of
(2) Elk gedrag dat strijdig is met het WER.
In casu is er aan beide kwalificaties voldaan.
Door uw gedrag, met name het vertrekken zonder af te geven, werd het
onmogelijk om een juist oordeel over uw kennis, inzicht of vaardigheden te
maken. Dit omdat het vertrekken zonder afgeven ervoor zorgt dat er geen
reglementair antwoordblad is waarmee rekening kan gehouden worden.
Door het vertrekken uit de examenruimte en zich onttrekken aan het
toezicht werd het mogelijk wijzigingen aan te brengen aan het
antwoordblad, waardoor het antwoordblad niet meer valide is en er geen
rekening mee kan gehouden worden bij de bepaling van de
examenresultaten.
Artikel 37, § 1 stelt dat de organisator onder meer ‘Het werkboek met
examenvragen’ en ‘het antwoordformulier’ voorziet voor elke deelnemer,
en ‘Deelnemers dienen deze voorwerpen na het toelatingsexamen te laten
liggen in de examenruimte’. U hebt dit niet gedaan door deze voorwerpen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-10/26
mee te nemen naar de lockerruimte, wat een gedrag is dat strijdig is met het
WER.
Een onregelmatigheid behoeft niet noodzakelijk een intentioneel element,
noch wil de Interne Beroepsinstantie beweren dat u van kwaadaardige wil
was. Dit neemt echter niet weg dat uw gedrag een onregelmatigheid vormt.
Het vierde middel is ongegrond.
Middel 5
U stelt dat er een schending van het redelijkheids- en
evenredigheidsbeginsel en van de motiveringsplicht heeft plaatsgevonden
bij de sanctiekeuze. U stelt dat het ontbreken van individuele
beraadslagingsstukken deze stelling verder ondersteunt.
De Interne Beroepsinstantie kan inderdaad geen extra stukken hieromtrent
ter beschikking stellen bij de inzage, omdat er geen schriftelijke stukken
bestaan die de volledige bespreking van de Examencommissie capteren. Dit
is geen verplichting en betekent tegelijkertijd ook niet dat er geen grondslag
of motivering aan de basis van de beslissing is. De motivering voor de
beslissing is namelijk duidelijk uiteengezet in de beslissing van de
Examencommissie, en verder aangevuld in deze beslissing door de Interne
Beroepsinstantie.
De sanctiemotivering beperkt zich niet tot de ene zinsnede ‘Gelet op de
ernst van de onregelmatigheid’, maar moet gelezen worden in samenhang
met de volledige beslissing. Zoals hierboven gesteld heeft uw gedrag de
beoordeling van uw antwoordblad onmogelijk gemaakt en kan hier dus
geen rekening mee gehouden worden. Ook daarom moest de deelname
vernietigd worden. Ook de vaststelling dat u spontaan uw antwoordblad
bent gaan afgeven spreekt dit niet tegen. Met het antwoord op de
voorafgaande middelen is afdoende beantwoord dat het vertrekken uit de
examenruimte zonder af te geven en dus de nalatigheid om op een adequate
wijze de examendocumenten in te leveren voldoende redelijk en evenredig
kan leiden tot de ongeldigheid van het examen.
De Interne Beroepsinstantie bevestigt de beslissingen van de
Examencommissie als redelijk, evenredig en afdoende gemotiveerd.
Het vijfde middel is ongegrond.
Middel 6
U stelt dat het materiële feit toe te rekenen is aan de organisator en een
schending van het zorgvuldigheidsbeginsel van de afname.
De organisatie van een examen voor een dermate grote groep maakt het
organisatorisch onmogelijk dat toezichters individueel zouden nagaan of
elke deelnemer wel alle relevante documenten heeft afgegeven nog voor zij
de examenruimte verlaten. Het behoort in eerste instantie aan de deelnemer
om ervoor zorg te dragen dat die voor het verlaten van de examenruimte
alle relevante documenten heeft afgegeven volgens de instructies. De
instructies zijn zoals eerder uiteengezet duidelijk genoeg kenbaar gemaakt
op diverse wijzen. Zoals eerder uiteengezet, is de Interne Beroepsinstantie
van mening dat alle nodige informatie voorhanden was om met de
examenbladen zich niet rechtstreeks naar buiten te begeven, maar deze te
gaan afgeven aan het inzamelpunt. De richtlijnen die door de toezichter
hieromtrent werden gegeven konden, in samenhang met de wijze waarop
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-11/26
alle andere deelnemers aan het examen zich wel naar het correcte
inzamelpunt begaven, niet anders geïnterpreteerd worden. Dat u dit wel
hebt gedaan, is niet te wijten aan een onzorgvuldigheid van de organisatie,
maar aan uw eigen onzorgvuldigheid.
Het zesde middel is ongegrond.
Middel 7
In uw hoorzitting voerde u ook nog aan dat u de instructies niet kon lezen
doordat u pas vlak voor de start van het examen plaats hebt kunnen nemen.
Deelnemers konden de examensite betreden vanaf 8.00 uur, en konden de
examenruimte vanaf 9.00 uur betreden, ruim drie kwartier voor de start van
het examen. Het was de verantwoordelijkheid van de deelnemers om zelf
op tijd aan te komen en vervolgens tijdig de examenruimte te betreden. De
registratie van de aanwezigheden aan de ingang van de examensite werd
bijkomend nog opgevraagd naar aanleiding van dit extra argument, en
hieruit blijkt dat u reeds om 8.35 uur aanwezig was op de examensite. Het
is dus volledig aan uzelf te wijten dat u niet tijdig hebt plaatsgenomen in de
examenruimte [en] onvoldoende tijd had om de instructies te kunnen lezen
voor de start van het toelatingsexamen. Deze onzorgvuldigheid van uw kant
kan dan ook niet verweten worden aan de organisatie.
Het zevende middel is ongegrond.
Middel 8
In uw hoorzitting stipte u nog aan dat het voor u onduidelijk was hoe u
moest afgeven en er geen enkel signaal was dat u afweek van de procedure.
Zoals reeds uiteengezet in de vorige middelen, was op meerdere momenten
en plaatsen de procedure voor het afgeven gecommuniceerd. Daarnaast kon
dit ook afgeleid worden uit het gedrag van de andere deelnemers, die ook
op deze manier moesten afgeven.
Het achtste middel is ongegrond.
Middel 9
U stelt ondergeschikt dat er een schending van art. 43 § 2 van het WER
plaatsvond door de notulering van uw versie van de feiten tussen de twee
delen van het toelatingsexamen in plaats van ‘na het toelatingsexamen’.
De Interne Beroepsinstantie acht dit feit niet relevant in de context van deze
discussie omdat de argumentatie wordt ontwikkeld in het licht van de
impact die dit zou kunnen hebben gehad op het namiddagexamen
Generieke Competenties, terwijl de voorliggende discussie enkel
betrekking heeft op de rechtsgeldigheid van het antwoordblad van KIW.
Het negende middel ontbreekt belang.”
IV. Herinnering aan de voorwaarden voor het bevelen van een schorsing of een
andere voorlopige maatregel
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging of tot het bevelen
van een andere voorlopige maatregel bij uiterst dringende noodzakelijkheid slechts
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-12/26
worden besloten onder de dubbele voorwaarde dat de zaak te spoedeisend is voor
een behandeling ervan in een beroep tot nietigverklaring en indien minstens één
ernstig middel wordt aangevoerd waarvan het onderzoek zich leent voor een
versnelde behandeling en waarmee de nietigverklaring van de bestreden beslissing
prima facie kan worden verantwoord. Overeenkomstig paragraaf 5 van datzelfde
artikel wordt de zaak behandeld bij uiterst dringende noodzakelijkheid en derhalve
binnen een termijn van vijftien dagen of minder, wanneer zulks in het opschrift
wordt vermeld.
V. Spoedeisendheid en uiterst dringende noodzakelijkheid
De spoedeisendheid is aangetoond, net zoals terecht beroep werd
gedaan op de uiterst dringende noodzakelijkheid. De verwerende partij betwist
zulks overigens niet.
VI. Ernstige middelen
In haar verzoekschrift voert verzoekster vijf middelen aan. Ter
terechtzitting doet zij afstand van het vijfde middel.
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
Een eerste middel is geput uit de schending van het
zorgvuldigheidsbeginsel, “de onderzoeksplicht”, de materiëlemotiveringsplicht,
“de op het bestuur rustende bewijslast” en het vermoeden van onschuld (artikel 6,
lid 2, EVRM), gelezen in samenhang met artikel 30 van het organisatiebesluit.
Verzoekster voert aan dat de examencommissie en de
beroepsinstantie bij de vaststelling van een onregelmatigheid en de daaraan
verbonden straf, over een discretionaire beoordelingsbevoegdheid beschikken, die
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-13/26
de Raad van State “marginaal” toetst. Die marginale toetsing sluit volgens haar “de
controle van de feitelijke grondslag” niet uit. De bewijslast van het tuchtfeit rust
bij het bestuur. Een tuchtfeit kan maar voor bewezen worden gehouden wanneer
voldoende gegevens voorhanden zijn om naar recht en redelijkheid te mogen
aannemen dat het feit werd gepleegd; een louter hypothetische, theoretische
mogelijkheid volstaat volgens verzoekster niet. Dat vloeit tevens voort uit het
vermoeden van onschuld.
Verzoekster betoogt dat de bestreden beslissing niet steunt op een
vastgesteld feit, maar op een hypothese. De beroepsinstantie erkent dat, naar
verzoeksters oordeel, zelf. Op die manier wordt een theoretische mogelijkheid tot
vaststaand tuchtfeit verheven en wordt de bewijslast omgekeerd: niet het bestuur
bewijst dat er iets is gebeurd, maar de kandidaat moet bewijzen dat er niets is
gebeurd. Dat acht verzoekster onverzoenbaar met de bewijslast en het vermoeden
van onschuld.
Bovendien is de premisse feitelijk onjuist, doet verzoekster
voorts gelden. Het determinerende bewijsstuk – het antwoordblad voor het
examenonderdeel KIW – is neergelegd in het administratief dossier en “objectief
controleerbaar”. De beroepsinstantie heeft echter geen controle verricht en heeft
elk ontlastend element met een veronderstelling – in plaats van met een onderzoek
– verworpen. Dat het aantal ingekleurde bolletjes overeenstemt met de mededeling
die verzoekster aan haar moeder deed, wuift de beroepsinstantie weg met een
“hypothetische tegenwerping die niet werd onderzocht”. Verschillende vragen
heeft verzoekster open gelaten. Die vragen zouden ingevuld zijn, mocht zij haar
antwoordblad hebben vervolledigd. Het argument in verband met de niet-gebruikte
correctiestickers overtuigt verzoekster evenmin. Zij wijst nog erop dat de op haar
antwoordblad gebruikte inkt “vergelijkbaar [is] met de verstrekte balpen”. Het
bestuur dat nalaat te verifiëren wat met deze gegevens voorhanden is, schendt de
onderzoeks- en zorgvuldigheidsplicht. Met verwijzing naar ’s Raads arrest nr.
264.655 van 24 oktober 2025, stelt verzoekster dat te dezen de situatie “nog
sprekender” is: er is een antwoordblad dat “fysiek en blijvend” kan worden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-14/26
onderzocht op het aantal antwoorden, de afwezigheid van wijzigingen en de
gebruikte inkt.
De verwerende partij kan zich niet beroepen op het vermoeden
van deskundigheid van de examencommissie, vindt verzoekster. Dat vermoeden
betreft de inhoudelijke, wetenschappelijke beoordeling van de examenvragen en
de juistheid van de antwoorden, maar niet de feitelijke vaststelling van een
tuchtfeit. In dat laatste geval draagt het bestuur de bewijslast.
De eventuele tegenwerping van de verwerende partij dat de Raad
van State slechts marginaal toetst en niet in de plaats treedt van de beroepsinstantie,
noemt verzoekster juist “wat de opportuniteit en de wetenschappelijke beoordeling
betreft”, maar dit middel niet raakt. Het middel handelt, zo besluit zij, over de
feitelijke grondslag en de bewijslast en de Raad van State gaat ook binnen zijn
marginale toetsingsbevoegdheid na of de ten laste gelegde feiten voor vaststaande
mochten worden gehouden. Deze straf, die op een louter hypothetische
mogelijkheid steunt, doorstaat die toets niet, aldus nog verzoekster.
Beoordeling
In haar beslissing van 9 juli 2026 heeft de examencommissie
aangegeven dat er in verzoeksters zaak sprake is van een “onregelmatigheid in de
zin van artikel 42 van het WER”.
Ook de bestreden beslissing gaat ervan uit dat verzoekster tijdens
het toelatingsexamen voor de opleiding tot arts, een onregelmatigheid in de zin van
de voormelde bepaling heeft begaan.
Artikel 42, eerste lid, van het WER bepaalt:
“Ten aanzien van deelnemers die (een poging tot) een onregelmatigheid
begaan of begaan hebben, kunnen sancties genomen worden zoals
opgesomd in artikel 45. Elk gedrag van een deelnemer in het kader van een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-15/26
toelatingsexamen, waardoor die deelnemer het vormen van een juist
oordeel over zijn kennis, inzicht of vaardigheden of de kennis, inzicht of
vaardigheden van andere deelnemers volledig of gedeeltelijk onmogelijk
maakt of poogt te maken, en/of elk gedrag dat strijdig is met dit werkingsen examenreglement, is een onregelmatigheid.”
10.
Anders dan verzoekster het ziet, lijkt haar in de bestreden
beslissing niet ten laste te worden gelegd dat zij haar antwoordblad van het
examenonderdeel KIW heeft aangepast – en dus vervalst – maar wel dat zij dat
blad buiten de examenruimte heeft gebracht en pas 45 minuten na afloop van dat
examenonderdeel heeft ingeleverd.
Aldus lijkt verzoekster zélf uit te gaan van een verkeerde
premisse – wat zij precies de beroepsinstantie verwijt.
Dat zij haar antwoordblad niet heeft afgegeven vóór het verlaten
van de examenruimte om 13.15 uur en pas omstreeks 14.00 uur heeft ingeleverd,
wordt door verzoekster prima facie niet betwist. Integendeel, zij lijkt dat in haar
verklaringen van 2 en 3 juli 2026 uitdrukkelijk te bevestigen.
Een dergelijke handelwijze is op het eerste gezicht wel degelijk
te beschouwen als een “gedrag […] in het kader van het toelatingsexamen,
waardoor die deelnemer het vormen van een juist oordeel over zijn kennis, inzicht
of vaardigheden […] onmogelijk maakt”. Immers, door een antwoordblad buiten
de “steriele” omgeving van een examenlokaal te brengen, lijkt de examinator niet
langer de absolute zekerheid te hebben dat wat op het antwoordblad is aangebracht
een correcte weerspiegeling is van de kennis en het inzicht van de deelnemer. De
organisatie van het toelatingsexamen is, zo wordt in de huidige stand van de
rechtspleging aangenomen, precies erop gericht zodanige omstandigheden te
creëren dat absolute zekerheid kan worden gegarandeerd. Zo bepaalt, bijvoorbeeld,
artikel 31, § 2, van het WER dat deelnemers die de examenruimte verlaten tijdens
het examen, het betrokken examenonderdeel niet meer kunnen herstarten of
voortzetten; deelnemers die de examensite verlaten tijdens de middagpauze of
tijdens het examen, worden niet meer toegelaten op de site en kunnen niet meer
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-16/26
deelnemen aan het toelatingsexamen. Van deelnemers die geen geldig
identiteitsbewijs bij hebben, wordt een foto genomen; van hen wordt tevens
verwacht dat ze op een aangegeven dag aanmelden met hun identiteitsbewijs
waarvan de foto vergeleken wordt met de foto die op de dag van het
toelatingsexamen werd genomen – in geval van niet-aanmelding op de afgesproken
dag of niet-overeenstemming van de foto’s wordt het examen van de betrokken
deelnemer nietig verklaard (artikel 32, § 2, van het WER). Deelnemers die
weigeren zich te identificeren of deel te nemen aan controles op
onregelmatigheden, moeten de examenruimte onmiddellijk verlaten en mogen niet
meer deelnemen aan het toelatingsexamen (artikel 34, § 2, van het WER). Daarom
ook wordt door de organisator van het toelatingsexamen zelf een aantal
voorwerpen
voorzien
(bv.
het
werkboek
met
examenvragen,
het
antwoordformulier, de informatiebundel, correctiestickers, een balpen, een
markeerstift, een eenvoudig rekentoestel, oordoppen), die na het toelatingsexamen
in de examenruimte moeten blijven (artikel 37, § 1, van het WER). Eveneens is
bepaald wat op de examentafel van de deelnemer mag liggen – benevens de
voorwerpen die door de organisator zijn voorzien (artikel 37, § 2, van het WER);
andere voorwerpen mogen niet worden meegenomen in de examenruimte (artikel
37, § 4, van het WER).
Verzoeksters tegenwerpingen dat “[h]et aantal ingekleurde
bolletjes [overeenstemt] met de mededeling die verzoekster reeds om 13.17 uur
aan haar moeder deed”, “[v]erscheidene vragen […] blanco [bleven]” en “de op
het blad gebruikte inkt vergelijkbaar [is] met de verstrekte balpen”, doen aan wat
voorafgaat, zo lijkt, geen afbreuk. De voormelde absolute zekerheid lijkt immers
niet langer gegarandeerd en verzoekster mag op het eerste gezicht niet verwachten
dat de beroepsinstantie die als teruggekeerd beschouwd door – eenzijdige –
verklaringen van verzoekster over een telefoongesprek met haar moeder, waarvan
de inhoud onmogelijk kan worden achterhaald, en de al dan niet aanwezigheid van
een balpen buiten de examenruimte, wat zich evenmin lijkt te laten verifiëren.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-17/26
Verzoekster vergist zich, zo lijkt, eveneens waar zij stelt dat de
beroepsinstantie een “onderzoeksplicht” had om na te gaan of verzoekster het
antwoordblad na het verlaten van de examenruimte heeft aangevuld.
Dat zou mogelijk het geval zijn, zo de beroepsinstantie aan
verzoekster ten laste zou leggen dát zij het antwoordblad buiten de examenruimte
heeft in- of aangevuld. Dit is, zoals gezien, evenwel niet wat haar verweten wordt;
wél dat zij haar antwoordblad niet heeft afgegeven vóór het verlaten van de
examenruimte om 13.15 uur en pas omstreeks 14.00 uur heeft ingeleverd.
Dat feit vermocht de beroepsinstantie als bewezen te
beschouwen, zo lijkt. Het wordt door verzoekster overigens niet betwist; zij lijkt
het, zoals gezien, in haar verklaringen van 2 en 3 juli 2026 uitdrukkelijk te
bevestigen.
Van een omkering van de bewijslast ten nadele van verzoekster,
is bijgevolg prima facie geen sprake.
De Raad van State ziet voorshands niet in dat het vermoeden van
deskundigheid enige betekenis heeft in de zaak van verzoekster. Haar
verzuchtingen in dat verband lijken dan ook doel te missen.
Deze voorlopige vaststellingen volstaan op het eerste gezicht om
het middel niet bij te vallen.
Het middel is niet ernstig.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-18/26
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In een tweede middel voert verzoekster de schending aan van de
formele- en de materiëlemotiveringsplicht en van het zorgvuldigheidsbeginsel
“door de substitutie van een niet-onderzochte hypothese voor bewijs en door
onderling tegenstrijdige vaststellingen”.
Zij licht toe dat de beroepsinstantie uitdrukkelijk de verklaring
van verzoekster over wat de toezichter haar had gezegd over het meenemen van de
stapel papieren, heeft aanvaard. Daaraan verbindt de beroepsinstantie volgens haar
“een gevolg dat op geen enkel bewijs steunt”, namelijk dat het haar “veel
aannemelijker [toekomt] dat de toezichter bedoelde dat [zij] dit moest meenemen
naar voren naar de tafel van de blokverantwoordelijke”. Op die manier vervangt de
beroepsinstantie een aanvaard feit door een eigen veronderstelling, terwijl de enige
persoon die daarover uitsluitsel kon bieden – de toezichter – niet is gehoord.
Beoordeling
Verzoekster is op het eerste gezicht wel héél erg selectief in haar
wijze van citeren uit de bestreden beslissing.
De beroepsinstantie aanvaardt – omdat de betrokken toezichter
niet tijdig kon worden gecontacteerd – het relaas van de feiten zoals het door
verzoekster is uiteengezet, in de mate dat “het antwoordblad [haar] door de
zaaltoezichtster zelf in handen werd gegeven met de instructie dat [zij] dit moest
meenemen”. Niets meer, niets minder, zo lijkt.
Vervolgens stelt de beroepsinstantie dat zij die instructie niet
begrijpt als een aanzetten om de betrokken documenten “naar de lockerruimte” te
nemen, maar dat daaronder veeleer valt te begrijpen dat verzoekster deze
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-19/26
documenten
moest
“meenemen
naar
voren
naar
de
tafel
van
de
blokverantwoordelijke, overeenkomstig de instructies voor het afgeven”.
De Raad van State ziet daarin vooralsnog geen schending van de
door verzoekster aangevoerde beginselen.
Integendeel, verzoekster heeft zelf in haar e-mailbericht van 3
juli 2026 aan de examencommissie verklaard dat zij onder meer “door de grote
haast” de instructie van de toezichter “[verkeerd] interpreteerde” en dat zij “dacht
dat het antwoordenblad op tafel was achtergebleven en dat [zij] enkel [haar]
uitnodiging en werkbundel vasthad”. Een en ander wijst erop, zo lijkt, dat
verzoekster zich zéér ervan bewust was welke documenten in de examenruimte
moesten blijven, dat zij dacht dat dit ook het geval was én dat zijzelf de instructie
verkeerd inschatte. Daarmee geeft zij op het eerste gezicht aan dat de fout niet bij
de toezichter, maar wel bij haarzelf moet worden gezocht. Deze verklaring van
verzoekster lijkt aan te sluiten bij de voormelde zienswijze van de beroepsinstantie.
Het middel mist bijgevolg ernst.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
In een derde middel voert verzoekster de schending aan van
artikel 30 van het organisatiebesluit, gelezen in samenhang met artikel 159 van de
Grondwet.
Verzoekster citeert artikel 42, eerste lid, van het WER en
onderkent daarin twee gevallen die als een ‘onregelmatigheid’ worden beschouwd:
enerzijds elk gedrag waardoor de deelnemer het vormen van een juist oordeel over
zijn kennis, inzicht of vaardigheden volledig of gedeeltelijk onmogelijk maakt of
poogt te maken, en anderzijds elk gedrag dat strijdig is met het WER.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-20/26
Evenwel, zo doet verzoekster gelden, bevat artikel 30, eerste lid,
van het organisatiebesluit alleen de eerste, materiële omschrijving van een
onregelmatigheid en verleent die bepaling de examencommissie slechts de
bevoegdheid om “de procedure om onregelmatigheden en de sancties vast te
stellen” te bepalen.
Voor zover de aan verzoekster verweten handelwijze onder de
eerste omschrijving van een onregelmatigheid valt, is een “reële” onmogelijkheid
om een juist oordeel te vormen, vereist. Verzoekster benadrukt dat zij het vormen
van een juist oordeel niet onmogelijk heeft gemaakt en evenmin gepoogd heeft om
dat te doen, aangezien zij geen antwoord kon wijzigen en niet heeft gewijzigd. Het
blad is controleerbaar.
In zoverre de bestreden beslissing steunt op de tweede
omschrijving van een onregelmatigheid, verruimt de beroepsinstantie het begrip
buiten de door artikel 30 van het organisatiebesluit getrokken grenzen. Die
omschrijving van een onregelmatigheid moet daarom volgens verzoekster op
grond van artikel 159 van de Grondwet buiten toepassing worden gelaten.
Beoordeling
Hiervóór is – voorlopig, bij de bespreking van het eerste middel
– geoordeeld dat de door verzoekster begane onregelmatigheid te kwalificeren is
als een “gedrag waardoor de deelnemer het vormen van een juist oordeel over zijn
kennis, inzicht of vaardigheden volledig of gedeeltelijk onmogelijk maakt”.
Eveneens is aldaar aangenomen dat de beroepscommissie dit feit terecht voor
bewezen mocht beschouwen.
Voor zover verzoekster met dit middel opnieuw aanknoping
zoekt bij haar argumentatie in het eerste middel, moet ook voor dít middel worden
besloten dat het faalt en dus niet ernstig is.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-21/26
De kritiek van verzoekster dat de andere omschrijving van een
onregelmatigheid in artikel 42, eerste lid, van het WER, strijdt met artikel 30 van
het organisatiebesluit lijkt bijgevolg niet dienstig.
Ook in die mate is het middel niet ernstig.
Het middel is in zijn geheel niet ernstig.
D. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
Een vierde middel is genomen uit de schending van het
redelijkheidsbeginsel, het evenredigheidsbeginsel en “de motiveringsplicht bij de
sanctiekeuze (art. 45 WER)”.
Zij betoogt wat volgt:
“De beroepsinstantie behandelt de vernietiging van de volledige deelname
als een automatisch gevolg van de door haar gestelde ongeldigheid van het
antwoordblad, zonder enige geïndividualiseerde afweging van de vraag of
niet-sanctioneren aangewezen was.
Zij betrekt de verzachtende omstandigheden niet in die afweging: dat het
antwoordblad per ongeluk en kortstondig werd meegenomen, dat
verzoekster het uit eigen beweging binnen het uur terugbracht, dat er geen
enkele aanwijzing van opzet is, en dat het initiële materiële feit uitging van
een personeelslid van de organisator.
Daartegenover staat een uiterst zwaar en onherstelbaar gevolg: het verlies
van de enige examenkans van het kalenderjaar en van een volledig
academiejaar. Een sanctie die het zwaarste gevolg oplegt zonder de
wettelijk voorgeschreven gradatie en belangenafweging te verrichten, is
kennelijk onevenredig en ontoereikend gemotiveerd.”
Beoordeling
De Raad van State mag zich niet als een beroepsorgaan in de
plaats van het bestuur stellen voor de beoordeling van de examenresultaten van de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-22/26
deelnemers aan het toelatingsexamen voor de opleiding tot arts of de geldigheid
van de door hen afgelegde examens. Het komt alleen aan de examencommissie –
en na haar: de beroepsinstantie – toe om daarover een beslissing te nemen. De beide
voormelde organen van actief bestuur beschikken daarbij over een – ruime –
discretionaire bevoegdheid om, wat de regelmatigheid van de deelname betreft, te
beoordelen of een vastgestelde onregelmatigheid wel of niet moet worden bestraft
en, zo ja, welke straf gepast is.
De Raad van State kan verzoekster derhalve niet beschermen
tegen strenge beslissingen, alleen tegen onwettige beslissingen. Een strenge
beslissing kan door de betrokken deelnemer allicht als onredelijk of onbillijk
ervaren worden. Het is ook niet uitgesloten dat een ander bestuur, op zicht van
dezelfde gegevens en op grond van de hem toekomende beoordelingsbevoegdheid,
evengoed binnen de grenzen van de wettelijkheid tot een ánder oordeel zou komen.
Een beoordeling van de beroepsinstantie mag door de Raad van State echter enkel
voor onwettig worden gehouden indien blijkt dat die beslissing niet gedragen kan
worden, in rechte of in feite, door de er voor ingeroepen motieven of indien het om
een beslissing gaat waarvan gewoon niet te begrijpen valt hoe ze zelfs binnen die
ruim geachte discretionaire bevoegdheid tot stand is kunnen komen; waarvan met
andere woorden niet denkbaar is dat enige zorgvuldig handelend bestuur ze zou
kunnen nemen.
Verzoekster heeft ook voor de beroepsinstantie aangevoerd dat
de voormelde beginselen – door de examencommissie toen – waren geschonden.
Daarop heeft de beroepsinstantie als volgt geantwoord:
“De sanctiemotivering beperkt zich niet tot de ene zinsnede ‘Gelet op de
ernst van de onregelmatigheid’, maar moet gelezen worden in samenhang
met de volledige beslissing. Zoals hierboven gesteld heeft uw gedrag de
beoordeling van uw antwoordblad onmogelijk gemaakt en kan hier dus
geen rekening mee gehouden worden. Ook daarom moest de deelname
vernietigd worden. Ook de vaststelling dat u spontaan uw antwoordblad
bent gaan afgeven spreekt dit niet tegen. Met het antwoord op de
voorafgaande middelen is afdoende beantwoord dat het vertrekken uit de
examenruimte zonder af te geven en dus de nalatigheid om op een adequate
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-23/26
wijze de examendocumenten in te leveren voldoende redelijk en evenredig
kan leiden tot de ongeldigheid van het examen.”
28.
Daarmee heeft de beroepsinstantie prima facie aangegeven
waarom de door verzoekster begane onregelmatigheid moest worden bestraft: haar
handelwijze heeft ervoor gezorgd dat haar antwoordblad niet kon worden
beoordeeld. Dan lijkt het veeleer in de rede te liggen dat een straf wordt opgelegd,
dan dat verzoeksters antwoordblad zonder meer in aanmerking wordt genomen,
desnoods voor rangschikking.
Bovendien moet worden bedacht dat aan verzoekster de lichtste
straf is opgelegd, namelijk de “vernietiging van de betrokken deelname aan het
toelatingsexamen (en indien van toepassing dus ook de gunstige rangschikking)”.
Anders dan verzoekster beweert, zijn de aangevoerde
“verzachtende omstandigheden” op het eerste gezicht wél in de beslissing
betrokken.
Uitdrukkelijk wordt overwogen dat het feit dat verzoekster
“spontaan [haar] antwoordblad [is] gaan afgeven” niet tegenspreekt dat het
onmogelijk is om de antwoorden van verzoekster nog te beoordelen.
Dat het “initiële materiële feit uitging van een personeelslid van
de organisator”, heeft de beroepsinstantie in de bestreden beslissing – zoals gezien
bij de bespreking van het tweede middel – prima facie terecht weerlegd.
Ook dat er “geen enkele aanwijzing van opzet is”, bleek voor de
beroepsinstantie niet relevant: “[e]en onregelmatigheid behoeft niet noodzakelijk
een intentioneel element”, zo oordeelde zij.
Dat het antwoordblad “per ongeluk” en “kortstondig” werd
meegenomen – het werd “binnen het uur” teruggebracht – werd in de bestreden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-24/26
beslissing evenmin geacht te volstaan om géén straf op te leggen. Het lijkt immers
de onmogelijkheid tot beoordeling van haar antwoordblad onverlet te laten.
Het middel is niet ernstig.
VII. Conclusie
Bij gebrek aan een ernstig middel moeten de vorderingen worden
afgewezen.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt de vorderingen.
-
De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, begroot op een rolrecht van
200 euro, een bijdrage van 26 euro, en een rechtsplegingsvergoeding van
770 euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-25/26
Dit arrest is uitgesproken op vijftien september tweeduizend zesentwintig, door de
Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jurgen Neuts,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Jurgen Neuts
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.637
IX-11.054-26/26