Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754 (2026-09-21)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.754 van 21 september 2026 Overheidsopdrachten en openbare
werken - Overheidsopdrachten Beslissing : Bevolen
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE XIVe KAMER
ARREST
nr. 267.754 van 21 september 2026
in de zaak A. 248.992/XIV-40.271
In zake:
de NV S.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Cédric Vandekeybus en Ellen Gerits
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Mechelsesteenweg 127A/1
bij wie woonplaats wordt gekozen
eveneens bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Sophie Bleux
kantoor houdend te 1000 Brussel
Regentschapstraat 58 bus 8
tegen:
de HAVEN VAN BRUSSEL
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Charles-Henri de La Vallée Poussin,
kantoor houdend te 1060 Sint-Gillis
Charleroisesteenweg 112
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 24 augustus 2026, strekt tot schorsing
bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van “de beslissing
van verwerende partij van 27 juli 2026, waarbij de overheidsopdracht voor diensten
“Veiligheid op het havendomein - bewaking. Permanente dispatching en mobiele
bewaking”, gegund wordt aan [de nv G.] (…)”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-1/24
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij beschikking van 25 augustus 2026 werd, in samenspraak met
het aangeduide lid van het auditoraat, de procedurekalender vastgesteld.
De verwerende partij heeft een nota en een administratief dossier
ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 15 september 2026 om 11:00 uur.
Staatsraad Inge Vos heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Kris Lemmens loco Sophie Bleux, en advocaat Ellen
Gerits, die verschijnen voor de verzoekende partij en advocaat Mathilde Vilain
XIV, die loco advocaat Charles-Henri de La Vallée Poussin verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Ines Martens heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verwerende partij schrijft een overheidsopdracht voor
diensten in de speciale sectoren uit met als voorwerp ‘Veiligheid op het
havendomein – bewaking. Permanente dispatching en mobiele bewaking’.
De
opdracht
wordt
gegund
via
een
vereenvoudigde
onderhandelingsprocedure met voorafgaande oproep tot mededinging.
De opdracht wordt nationaal en Europees bekendgemaakt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-2/24
3.2.
Het bestek dat op de opdracht van toepassing vermeldt dat het
gaat om een opdracht tegen prijslijst
“2.10.1 Prijsbepaling
Deze opdracht is een opdracht volgens prijslijst.
Alleen de eenheidsprijzen zijn forfaitair. De in de lijst vermelde
hoeveelheden zijn vermoedelijke hoeveelheden en verbinden de aanbesteder
niet.
De aard van de posten wordt vermeld in de bij de offerte gevoegde
samenvattende inventaris.
De inschrijver mag de aard van een post niet wijzigen.
2.10.2 Prijsopgave
Het totaalbedrag van de offerte en de eenheidsprijzen zijn uitgedrukt in euro
exclusief btw. Het totaalbedrag van de offerte wordt ook in letters
uitgedrukt.”
Als gunningscriteria vermeldt het bestek de prijs (40%), de
technische waarde (55%) en milieukenmerken (5%).
Het bestek voorziet voorts in verschillende verplichte opties,
waaronder een optie voor ‘Terbeschikkingstelling, installatie en onderhoud van de
videobewakingsmiddelen’ die als volgt wordt toegelicht:
“Deze optie wordt gelicht ten minste één maand vóór de uitvoering van deze
aanvraag. Zo de gevraagde hoeveelheid een langere duur voor installatie
vereist, moet de dienstverlener dit rechtvaardigen. De aanvraag wordt gedaan
voor een uitvoeringsduur van ten minste 4 weken en maximaal tot het einde
van het bestek. Zo de aanbesteder de termijnen niet in acht neemt, heeft de
dienstverlener het recht om zijn prijzen met 5% te verhogen voor de
opdrachten die het voorwerp uitmaken van de bewuste vertraging.
Deze optie mag zo vaak als nodig worden geactiveerd tijdens de uitvoering
van de opdracht.
De opties worden in een afzonderlijk gedeelte van de offerte voorgesteld. Het
is verboden om opties in te dienen zonder dat er een basisofferte wordt
ingediend.
De aanbesteder is nooit verplicht om een optie te bestellen, noch bij de
sluiting, noch tijdens de uitvoering van de opdracht.”
In het technisch bestek wordt deze optie 4 nog als volgt nader
omschreven:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-3/24
“1.1.3. Optie: vraag tot terbeschikkingstelling van videobewakingsmaterieel,
camera's
Wanneer de aanbesteder dat vraagt, moet de dienstverlener bij machte zijn
om de volgende videobewakingsmiddelen ter beschikking te stellen, te
installeren en in hun onderhoud te voorzien:
- Bewakingscamera's type PTZ (mobiel) die bewegingsdetectie mogelijk
maken. Ze moeten voorzien zijn van de functie van automatisch scannen.
Op vraag van de Haven van Brussel moet het geïnstalleerde systeem de
bewakingsfirma kunnen waarschuwen in geval van detectie van beweging of
indringing.
Het aantal facultatieve camera's dat ter beschikking moet kunnen worden
gesteld, kan naargelang de vraag van de Haven van Brussel schommelen
tussen een enkele camera en 100 camera's.
Het geïnstalleerde systeem en zijn installatie moeten voldoen aan de
bepalingen van de wet van 21 maart 2007 tot regeling van de plaatsing en het
gebruik van bewakingscamera's alsook van het koninklijk besluit van 8 mei
2018 betreffende de aangiften van de plaatsing en het gebruik van
bewakingscamera's
en
betreffende
het
register
van
de
beeldverwerkingsactiviteiten van bewakingscamera's.
Het onderhoud van deze camera's is uitsluitend ten laste van de
dienstverlener.
De beelden worden geregistreerd overeenkomstig de wet van 30 juli 2018
betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de
verwerking van persoonsgegevens. De beelden worden bekeken en
opgeslagen op een van de twee hierna beschreven manieren:
(1) De beelden worden bekeken en opgeslagen vanuit het controlecentrum.
Dit betekent dat het videobewakingssysteem compatibel moet zijn met het
bestaande systeem bij de Haven van Brussel.
(2) De beelden worden ter plaatse bekeken en worden opgeslagen op een
externe server. De Haven van Brussel behoudt zich echter het recht voor
steeds toegang te hebben tot deze beelden tijdens de wettelijke
bewaartermijn.
Het verzoek tot plaatsing van camera's wordt ten minste één maand van
tevoren ingediend. Zo de gevraagde hoeveelheid een langere duur voor
installatie vereist, moet de dienstverlener dit rechtvaardigen. De aanvraag
wordt gedaan voor een uitvoeringsduur van ten minste 4 weken en maximaal
tot het einde van de opdracht.
Eventuele schade aan het materieel is ten laste van de dienstverlener.”
3.3.
Zes inschrijvers dienen een offerte in, onder wie de verzoekende
partij en de nv G.
3.4.
Nadat de opdracht, na indiening van eerste en verbeterde offertes,
voor een eerste keer wordt gegund op 4 mei 2026, wordt deze gunningsbeslissing
op 8 juni 2026 ingetrokken.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-4/24
3.5.
Op 25 juni 2026 nodigt de verwerende partij de drie
geselecteerde inschrijvers, onder wie de verzoekende partij en de nv G., uit om een
nieuwe offerte in te dienen. De nieuwe offerte dient te bestaan uit een ingevuld
exemplaar van de nieuwe versie van de inventaris voor optie 4 van de opdracht, die
betrekking
op
de terbeschikkingstelling,
installatie en
onderhoud
van
videobewakingsmiddelen.
Daarnaast worden de inschrijvers verzocht om bij hun ingevulde
inventaris een document te voegen waarin zij de gemaakte keuzes voor elk
onderdeel van de inventaris toelichten, en in het bijzonder de producten vermelden
die werden gekozen voor de posten 6.1 en 6.2.
3.6.
De verzoekende partij en de nv G. dienen tijdig een laatste offerte
in.
3.7.
Er wordt een gunningsverslag opgesteld. Daarin worden de
laatste offertes van beide inschrijvers regelmatig bevonden en is er sprake van de
rechtzetting van een zuiver materiële fout wat de laatste offerte van de nv G. betreft.
In het gunningsverslag wordt hieromtrent het volgende vermeld:
“5.2. RECHTZETTING VAN DE ZUIVER MATERIËLE FOUTEN
De nieuwe verbeterde offerte van [nv G.] bevatte inderdaad de nieuwe versie
van de inventaris met betrekking tot optie 4, die aan de verschillende
inschrijvers was toegezonden samen met het verzoek om uiterlijk op 3 juli
2026 een nieuwe verbeterde offerte in te dienen.
De door [nv G.] bezorgde inventaris was echter niet ingevuld.
Artikel 42, § 2, van het koninklijk besluit van 18 juni 2017 betreffende de
plaatsing van overheidsopdrachten in de speciale sectoren bepaalt het
volgende:
“§ 2. De aanbestedende entiteit verbetert de rekenfouten en zuiver materiële
fouten in de offertes, zonder aansprakelijk te zijn voor de niet ontdekte
fouten.
Ten einde de rekenfouten en de zuiver materiële fouten die door haar
vastgesteld worden in de offertes te verbeteren, gaat de aanbestedende
entiteit de werkelijke bedoeling na van de inschrijver via een globale analyse
van de offerte en door deze te vergelijken met de andere offertes en met de
marktprijzen. Indien deze bedoeling, na analyse van de offerte, niet
voldoende duidelijk is, kan de aanbestedende entiteit de inschrijver, binnen
een door haar gestelde termijn, uitnodigen om de inhoud van zijn offerte te
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-5/24
verduidelijken zonder haar te wijzigen en te vervolledigen en dit zonder
afbreuk te doen aan de mogelijkheid om te onderhandelen indien de
procedure zulks toelaat.
Als er in dit laatste geval geen toelichting gegeven is of de toelichting niet
aanvaardbaar is voor de aanbestedende entiteit, verbetert ze de fouten naar
eigen bevindingen. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kan de aanbestedende
entiteit hetzij beslissen dat de opgegeven eenheidsprijzen van toepassing
zijn, hetzij de offerte als onregelmatig weren".”
In de begeleidende brief bij de verbeterde offerte van [nv G.] staat het
volgende: “Overeenkomstig uw richtlijnen hebben wij de nieuwe versie van
de inventaris ingevuld zonder de structuur ervan te wijzigen.” Verderop in
dezelfde brief geeft [nv G.] toelichting bij prijzen die werden ingediend voor
de verschillende inventarisposten. Die prijzen zijn geenszins ongeldig.
Uit het voorgaande blijkt dat het niet de werkelijke bedoeling van [nv G.]
was om geen prijzen op te geven, noch om een lege inventaris bij zijn offerte
te voegen.
Op 10 juli 2026 heeft de Haven van Brussel de volgende e-mail aan [nv G.]
gestuurd:
“Wij hebben uw nieuwe verbeterde offerte goed ontvangen.
In de begeleidende brief meldt u het volgende: ”Overeenkomstig uw
richtlijnen hebben wij de nieuwe versie van de inventaris aangevuld zonder
de structuur ervan te wijzigen.”
De bij uw offerte gevoegde inventarislijst is echter leeg (zie bijlage).
Kunt u ons uitleggen wat volgens u de reden is voor die tegenstrijdigheid?
Uw antwoord dient ons uiterlijk op 15 juli 2026 om 12.00 uur te bereiken.”
Diezelfde dag nog antwoordde [nv G.] als volgt:
“Wij danken u voor uw oplettendheid. Bij de indiening via e-Procurement is
er helaas een foutieve en onvolledige versie van het Excel-bestand
opgeladen. Dat komt waarschijnlijk door een compatibiliteitsprobleem bij
het exporteren vanuit onze Google Workspace-omgeving naar het Excelformaat dat BOSA vereist.
Om eventuele formele onregelmatigheden te voorkomen, sturen wij u hierbij
onmiddellijk de volledig ingevulde prijsinventaris als bijlage toe.
Om aan te tonen dat wij te goeder trouw handelen en de deadline in acht
nemen, bevestigen wij het volgende:
- Systeembewijs (Last Edit History)
In bijlage vindt u een schermafbeelding van de bestandsgeschiedenis. Die
bewijst objectief dat de tarievenmatrix volledig was ingevuld en opgeslagen
vóór de uiterste indieningstermijn.
(…)
- Overeenstemming met de BAFO2-brief:
De eenheidsprijzen komen precies overeen met de toelichtingen en financiële
uitsplitsing in onze officiële brief van 6 juli 2026. Het globale afgevlakte
tarief van €[X] per dag (€[X] excl. btw voor 7.200 dagen) blijft strikt
identiek.
Onze excuses voor dit technische probleem.
De ingevulde inventaris volgt nauwgezet uw voorbeeld, zonder enige
wijziging in de titels of hoeveelheden."
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-6/24
Bij die e-mail was de versie van de inventaris gevoegd die [nv G.] naar eigen
zeggen van plan was in te dienen samen met zijn nieuwe verbeterde offerte.
De stelling dat er bij de indiening verwarring is ontstaan tussen een ingevulde
versie van de inventaris en een niet-ingevulde versie, is overtuigend, gezien
de elementen die in het offerte zijn vastgesteld en hierboven zijn uiteengezet.
Uit de documenten van de nieuwe verbeterde offerte blijkt immers dat het
niet de bedoeling van [nv G.] was om bij zijn nieuwe verbeterde offerte een
lege inventaris in te dienen.
De stelling dat de inventaris die [nv G.] bij zijn e-mail van 10 juli 2026 heeft
gevoegd inderdaad degene is die de firma van plan was in te dienen bij zijn
nieuwe verbeterde offerte, wordt bevestigd door de metagegevens van het
verzonden bestand, waaruit blijkt dat de laatste wijziging werd aangebracht
op 1 juli 2026 om 9.28 uur, dus vóór het verstrijken van de termijn voor het
indienen van de nieuwe verbeterde offertes (3 juli). Bovendien worden de
prijzen in dat bestand bevestigd door de toelichting die [nv G.] hierover geeft
in de begeleidende brief bij zijn verbeterde offerte (zie hierboven).
In die context dient de louter materiële fout die [nv G.] bij het indienen van
zijn offerte heeft gemaakt, te worden gecorrigeerd en moet rekening worden
gehouden met de ingevulde versie van de inventaris die op 10 juli 2026 per
e-mail is toegezonden.”
Na toetsing van de offertes aan de gunningscriteria behaalt de nv
G. een totaalscore van 91,66 punten tegenover 89,23 punten voor de offerte van de
verzoekende partij.
3.8.
Op 27 juni 2026 beslist de verwerende partij om de
overheidsopdracht voor diensten ‘Veiligheid op het havendomein - bewaking.
Permanente dispatching en mobiele bewaking’, te gunnen aan de nv G.
Dit is de bestreden beslissing.
IV. Verzoek tot vertrouwelijke behandeling van stukken
4.
De verwerende partij vraagt om de vertrouwelijke behandeling
van bepaalde door haar neergelegde stukken die zij in de inventaris als
vertrouwelijk aanduidt en waarbij zij ook de redenen opgeeft waarom zij om die
vertrouwelijke behandeling vraagt.
5.
Geen van de partijen heeft (ter terechtzitting) het lichten van de
vertrouwelijkheid van deze stukken gevraagd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-7/24
V. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
6.
Krachtens artikel 17, §§ 1, 5 en 6, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State, gelezen in samenhang met de artikelen 15 en 31 van de wet
van 17 juni 2013 ‘betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen
inzake overheidsopdrachten, bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en
diensten en concessies’ (hierna: wet van 17 juni 2013), moet enkel worden
onderzocht of in de voorliggende vordering tot schorsing die is ingesteld volgens
de procedure bij uiterst dringende noodzakelijkheid, een ernstig middel waarvan
het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling of een klaarblijkelijke
onwettigheid wordt aangevoerd.
VI. Onderzoek van de middelen
A. Vooraf
7.
In een eerste middel voert de verzoekende partij aan dat de
offerte van de gekozen inschrijver substantieel onregelmatig had moeten worden
verklaard door de verwerende partij doordat bij de laatste offerte een lege
inventaris werd ingediend.
In een tweede middel betwist de verzoekende partij dat de
verbeteringen die door de verwerende partij aan de offerte van de gekozen
inschrijver werden aangebracht, meer bepaald aan de inventaris, gebeurden in
overeenstemming met artikel 42, § 2, van het koninklijk besluit van 18 juni 2017
‘plaatsing overheidsopdrachten in de speciale sectoren’ (hierna: koninklijk besluit
van 18 juni 2017).
De verwerende partij wordt bijgevallen waar zij in haar nota stelt
dat eerst moet worden onderzocht of zij de lege inventaris van de gekozen
inschrijver terecht als een zuiver materiële fout in de zin van artikel 42, § 2, van
het koninklijk besluit van 18 juni 2017 kon beschouwen die voor verbetering in
aanmerking kwam.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-8/24
Het past dan ook om eerst het tweede middel te onderzoeken.
B. Tweede middel
Standpunt van de partijen
8.
De verzoekende partij voert in het verzoekschrift de schending
aan van artikel 4 van de wet van 17 juni 2016 ‘inzake overheidsopdrachten’
(hierna: wet van 17 juni 2016), artikel 42, § 2 van het koninklijk besluit van 18 juni
2017,
het
gelijkheidsbeginsel,
het
materiële
motiveringsbeginsel,
het
zorgvuldigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel.
Zij vat het tweede middel samen als volgt:
“Verwerende partij heeft artikel 42, § 2 KB Plaatsing Speciale Sectoren ten
onrechte toegepast door het ontbreken van de prijzen in de door [nv G.] tijdig
ingediende inventaris als een “zuiver materiële fout” te kwalificeren en
vervolgens rekening te houden met een volledig ingevulde inventaris die pas
op 10 juli 2026 per e-mail werd toegezonden. Daardoor heeft zij artikel 42,
§ 2 KB Plaatsing Speciale Sectoren, artikel 4 Overheidsopdrachtenwet, het
gelijkheidsbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel, het redelijkheidsbeginsel
en de materiëlemotiveringsplicht miskend.
Vooreerst kan het volledig ontbreken van de prijsopgave niet worden
gelijkgesteld met een zuiver materiële fout in de zin van artikel 42, § 2 KB
Plaatsing Speciale Sectoren. De tijdig ingediende inventaris bevatte geen
enkele prijs. Er bestond bijgevolg geen prijsgegeven in de offerte van [nv G.]
dat kon worden verbeterd. Het ging niet om een beperkte verschrijving, een
foutief cijfer of een vergissing bij het invullen van bestaande gegevens, maar
om het volledig ontbreken van de prijsopgave die de inhoud van de
definitieve offerte moest vormen. Een dergelijk gebrek valt buiten de
restrictieve draagwijdte van artikel 42, § 2 KB Plaatsing Speciale Sectoren.
Daarnaast laat artikel 42, § 2 KB Plaatsing Speciale Sectoren uitsluitend toe
dat de inschrijver de inhoud van zijn offerte verduidelijkt, zonder deze te
wijzigen of te vervolledigen. [Nv G.] heeft zich evenwel niet beperkt tot een
toelichting omtrent een reeds bestaande prijsopgave. Zij heeft op 10 juli 2026
voor het eerst een volledig ingevulde inventaris met prijsgegevens
overgemaakt. Verwerende partij heeft vervolgens niet zelf een fout in
bestaande offertegegevens verbeterd, maar rekening gehouden met deze
nieuwe inventaris. De zogenaamde “verbetering” vormde aldus een verboden
wijziging en vervollediging van de offerte, raakte rechtstreeks aan de prijs,
de prijsvorming en de prijsopgave van [nv G.] en kwam in werkelijkheid neer
op een nieuwe offerte. De rechtspraak van Uw Raad bevestigt dat
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-9/24
ontbrekende prijsgegevens en onvolledige inventarissen niet via artikel 42, §
2 KB Plaatsing Speciale Sectoren kunnen worden rechtgezet.
Ten slotte blijkt uit het gunningsverslag niet dat verwerende partij de
concrete werkelijke bedoeling van [nv G.] met betrekking tot de betrokken
inventarisposten met voldoende zekerheid kon vaststellen. De motivering
steunt in essentie op een begeleidende brief van 6 juli 2026, een achteraf
verstrekte verklaring van [nv G.] en metadata van een intern bestand. Deze
elementen tonen evenwel niet aan dat precies de inventaris van 10 juli 2026
reeds vóór het verstrijken van de indieningstermijn de definitieve prijsopgave
vormde waartoe [nv G.] zich wilde verbinden. De toepassing van artikel 42,
§ 2 KB Plaatsing Speciale Sectoren berust aldus noodzakelijkerwijze op
veronderstellingen omtrent de concrete prijsintentie van [nv G.], terwijl uit
de rechtspraak van Uw Raad volgt dat een fout die de aanbestedende entiteit
ertoe brengt dergelijke veronderstellingen te maken, niet als een zuiver
materiële fout kan worden gekwalificeerd.
Door een volledig blanco inventaris als een zuiver materiële fout te
behandelen, door de nadien toegezonden inventaris als een toelaatbare
verbetering van de offerte te aanvaarden en door te besluiten dat de
werkelijke bedoeling van [nv G.] voldoende vaststond, heeft verwerende
partij artikel 42, § 2 KB Plaatsing Speciale Sectoren op onwettige wijze
toegepast. De bestreden beslissing is bijgevolg onwettig.”
De verwerende partij repliceert in haar nota met opmerkingen dat
artikel 42, § 2, van het koninklijk besluit van 18 juni 2017 niet restrictief, maar wel
strikt moet worden toegepast.
De bewering dat voormeld artikel 42, § 2, alleen van toepassing
zou zijn op “fouten van beperkte draagwijdte” is volgens haar ook ongegrond. Zij
wijst er ook op dat de door de gekozen inschrijver ingediende blanco inventaris
slechts vier posten bevatte en alleen betrekking had op één optie van de opdracht,
namelijk de vierde optie, wat slechts een zeer klein deel van de opdracht uitmaakt.
Ook de bewering van de verzoekende partij dat voormeld artikel
42, § 2, alleen zou kunnen worden toegepast wanneer er reeds eenheidsprijzen in
de offerte voorkomen die als uitgangspunt kunnen dienen voor een eventuele
verbetering, is volgens haar onjuist.
Voormeld artikel 42, § 2, verbiedt volgens de verwerende partij
ook niet dat de offerte wordt gewijzigd – integendeel, het regelt dit, maar stelt
daarvoor wel voorwaarden. Deze voorwaarden hebben volgens haar uitsluitend
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-10/24
betrekking op het feit dat de verbetering van de vastgestelde fout overeenkomt met
de werkelijke bedoeling van de inschrijver en dat er, desgevallend na ondervraging
van de inschrijver, geen twijfel bestaat over deze bedoeling.
Te dezen was, zoals in de bestreden beslissing zelf wordt
opgemerkt, de werkelijke bedoeling van de gekozen inschrijver volgens haar
weldegelijk om bij zijn laatste offerte de inventaris in te dienen die bij zijn e-mail
van 10 juli 2026 was gevoegd. Aan dit voornemen bestaat geen twijfel, aangezien
uit de laatste opslag van de betreffende inventaris blijkt dat de laatste wijziging
daarin plaatsvond vóór de uiterste datum en het uiterste tijdstip voor het indienen
van de offertes. De begeleidende brief bij de per ongeluk door de gekozen
inschrijver verzonden blanco inventaris bevatte bovendien een opmerking aan de
hand waarvan de prijzen konden worden achterhaald die waren opgenomen in de
inventaris die bij de e-mail van 10 juli 2026 was gevoegd. De in deze opmerking
aangegeven eenheidsprijs, verminderd met de aangekondigde korting, komt
volgens de verwerende partij precies overeen met de eenheidsprijs die de gekozen
inschrijver in post 6.4 van de aangevulde versie van de litigieuze verbeterde
inventaris heeft opgegeven. Hetzelfde geldt volgens haar voor de in deze
opmerking 9 aangegeven totaalprijs, die precies overeenkomt met de het totaal
(exclusief btw) van de posten die zijn overgenomen uit de aangevulde versie van
de inventaris. Aan de hand van deze in de offerte aanwezige eenheidsprijs kon de
prijs van post 6.3 bijgevolg worden berekend. De verwerende partij betoogt dat zij
hierdoor kon bevestigen dat de inventaris bij de e-mail van de gekozen inschrijver
d.d. 10 juli 2026 inderdaad de werkelijke bedoeling weergaf van deze inschrijver
op het moment van het indienen van zijn laatste offerte. Het is bijgevolg zeker geen
“veronderstelling” dat de gekozen inschrijver duidelijk niet de intentie had om een
blanco inventaris voor optie 4 in te dienen.
Het was volgens de verwerende partij wel degelijk duidelijk de
werkelijke bedoeling van de gekozen inschrijver om zich, op het moment van de
indiening van haar laatste offerte, te binden aan de prijzen die in de ingevulde
versie van de inventaris waren opgenomen. De inhoud van de aangevulde
inventaris was volgens de verwerende partij “in feite al grotendeels aanwezig in de
begeleidende brief die wel met de offerte werd ingediend, of kon er minstens van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-11/24
worden afgeleid. De verbinding van [nv G.] met betrekking tot deze elementen
staat dan ook vast en is onbetwistbaar”.
Beoordeling
10.
Zoals blijkt uit het gunningsverslag, waar de bestreden beslissing
op steunt, heeft de verwerende partij toepassing gemaakt van artikel 42, § 2, van
het koninklijk besluit van 18 juni 2017 nadat werd vastgesteld dat de gekozen
inschrijver bij zijn laatste verbeterde offerte een lege inventaris had ingediend voor
optie 4 van de opdracht welke betrekking heeft op de ‘Terbeschikkingstelling,
installatie en onderhoud van de videobewakingsmiddelen’.
11.
Artikel 42, § 2, van het koninklijk besluit van 18 juni 2017,
waarvan de schending wordt opgeworpen, bepaalt:
“§ 2 De aanbestedende entiteit verbetert de rekenfouten en zuiver materiële
fouten in de offertes, zonder aansprakelijk te zijn voor de niet ontdekte
fouten.
Ten einde de rekenfouten en de zuiver materiële fouten die door haar
vastgesteld worden in de offertes te verbeteren, gaat de aanbestedende
entiteit de werkelijke bedoeling na van de inschrijver via een globale analyse
van de offerte en door deze te vergelijken met de andere offertes en met de
marktprijzen. Indien deze bedoeling, na analyse van de offerte, niet
voldoende duidelijk is, kan de aanbestedende entiteit de inschrijver, binnen
een door haar gestelde termijn, uitnodigen om de inhoud van zijn offerte te
verduidelijken zonder haar te wijzigen en te vervolledigen en dit zonder
afbreuk te doen aan de mogelijkheid om te onderhandelen indien de
procedure zulks toelaat.
Als er in dit laatste geval geen toelichting gegeven is of de toelichting niet
aanvaardbaar is voor de aanbestedende entiteit, verbetert ze de fouten naar
eigen bevindingen. Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kan de aanbestedende
entiteit hetzij beslissen dat de opgegeven eenheidsprijzen van toepassing
zijn, hetzij de offerte als onregelmatig weren.”
Op grond van deze bepaling verbetert de aanbestedende entiteit
“de rekenfouten en de zuiver materiële fouten in de offertes.” In de voorliggende
vordering is enkel aan de orde de rechtsfiguur van de “zuiver materiële fouten.”
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-12/24
Met “zuiver materiële fouten” wordt in principe een
verschrijving of een vergissing bedoeld, begaan bij de materiële verrichtingen die
gepaard gaan met het opstellen van een offerte zoals het uitschrijven, invullen en
overbrengen van cijfergegevens. Het betreft dus fouten waaromtrent er nauwelijks
discussie is. Een fout die de aanbestedende entiteit ertoe brengt veronderstellingen
te maken, is derhalve niet te kwalificeren als een zuiver materiële fout in de zin
van artikel 42 van het koninklijk besluit van 18 juni 2017.
Omdat de verbetering van een ontdekte materiële fout een
afwijking inhoudt van het beginsel van de onveranderlijkheid van de offertes na
het indienen ervan, vereist het begrip “zuiver materiële fouten” een strikte
interpretatie. Het lijkt evenwel niet vereist dat de verschrijving of vergissing
noodzakelijk moet blijken uit de offerte zelf. Essentieel lijkt wel dat de vergissing
duidelijk tot gevolg heeft dat een resultaat in de offerte wordt bereikt dat in strijd
is met “de werkelijke bedoeling” van de inschrijver.
Bij het beoordelen of er sprake is van een zuiver materiële fout
in de zin van de voormelde bepaling beschikt de aanbestedende entiteit over een
beoordelingsruimte om uit te maken of, in het licht van de omstandigheden, het al
dan niet aannemelijk is dat er sprake is van een dergelijke fout en of al dan niet
duidelijk is wat de werkelijke bedoeling van de inschrijver was bij het begaan van
de fout. Het komt daarbij niet aan de Raad van State toe om een eigen beoordeling
in de plaats van deze van het bestuur te stellen. Hij mag desgevraagd wel nagaan
of de beslissing op in rechte en in feite aanvaardbare motieven is gesteund en of
deze voortvloeien uit een zorgvuldig onderzoek, en of deze beoordeling binnen de
perken van de redelijkheid blijft.
Overeenkomstig artikel 42, § 2 van het koninklijk besluit van 18
juni 2017 dient, indien het bestaan van een zuiver materiële fout is vastgesteld, de
aanbestedende overheid de fout in beginsel te verbeteren overeenkomstig “de
werkelijke bedoeling” van de inschrijver. Een aanbestedende entiteit die aldus bij
een materiële fout de offerte verbetert, wijzigt de offerte als zodanig niet, maar
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-13/24
brengt die met de werkelijke bedoeling ervan in overeenstemming.
Het is voorts in de eerste plaats de inschrijver die instaat voor een
zorgvuldige redactie en indiening van zijn offerte.
Tot slot dient de regeling inzake de verbetering van rekenfouten
en zuiver materiële fouten ook gelezen te worden in het licht van de algemene
beginselen die van toepassing zijn op de overheidsopdrachten, waaronder het in
artikel 4 van de wet van 17 juni 2016 vermelde gelijkheidsbeginsel.
12.
Uit de stukken van het administratief dossier blijkt dat de
inschrijvers in de nieuwe inventaris voor optie 4 eenheidsprijzen dienden op te
geven voor de volgende vier posten:
“6.1. Huur van camera’s
6.2. Huur van masten
6.3. Installatie/De-installatie van camera’s
6.4. Installatie en de-installatie van masten”
Daarnaast dienden de inschrijvers een totaalprijs op te geven
voor elk van de betrokken posten op basis van de in de inventaris vermelde
vermoedelijke hoeveelheden, evenals een totaalprijs voor optie 4.
13.
De “fout” die de gekozen inschrijver beging bij het indienen van
zijn laatste offerte is dat de inventaris voor optie 4 van de opdracht niet werd
ingevuld zodat er dus een lege inventaris werd ingediend. De inventaris bevatte
bijgevolg geen enkele eenheidsprijs, noch een totaalprijs voor de optie 4.
De motieven op grond waarvan de verwerende partij besloten
heeft dat te dezen toepassing kon worden gemaakt van artikel 42, § 2, van het
koninklijk besluit van 18 juni 2017 inzake de “zuiver materiële fout” werden hoger
reeds weergegeven onder punt 3.7 van het feitenrelaas. Er wordt naar verwezen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-14/24
De verwerende partij stelt daarbij in essentie dat de gekozen
inschrijver in de begeleidende brief bij zijn laatste offerte vermeldde dat hij de
inventaris had ingevuld en dat in diezelfde brief de prijzen werden toegelicht die
voor de verschillende posten van de inventaris werden ingediend en dat die prijzen
geenszins nihil zijn. Hieruit leidt de verwerende partij af dat het werkelijke
voornemen van de gekozen inschrijver niet was om geen prijzen in te dienen, noch
om een lege inventaris bij haar offerte te voegen. Zij heeft hieromtrent
verduidelijking gevraagd aan de gekozen inschrijver. Zij meent dat de toelichting
dat bij de indiening een vergissing werd gemaakt waarbij een ingevulde versie van
de inventaris werd verward met een niet-ingevulde versie, overtuigend is gelet op
de elementen die in de offerte zijn vastgesteld. Daarnaast stelt zij dat de metadata
van het overgemaakte bestand ondersteunen dat de inventaris die de gekozen
inschrijver bij haar e-mail van 10 juli 2026, na de indiening van de offertes, heeft
toegevoegd, daadwerkelijk de versie is die zij als nieuwe verbeterde offerte wilde
indienen. Deze metadata betreffen gegevens waaruit blijkt dat de laatste wijziging
aan het bestand plaatsvond op 1 juli 2026 om 9.28 uur, dus vóór het verstrijken van
de termijn voor de indiening van de nieuwe verbeterde offertes (3 juli 2026).
Bovendien zou dit ook ondersteund worden door het feit dat de in dit bestand
opgenomen prijzen overeenstemmen met de wijze waarop de gekozen inschrijver
deze in de begeleidende brief bij haar verbeterde offerte heeft toegelicht.
14.
In zoverre de verwerende partij daarbij verwijst naar verwarring
in hoofde van de gekozen inschrijver, valt op te merken dat het enkele feit dat een
offerte onvolledig is door onoplettendheid, zelfs wanneer dit aannemelijk wordt
aangevoerd, op zich niet volstaat om deze nalatigheid aan te merken als een “zuiver
materiële fout” die door de aanbestedende overheid kan worden verbeterd in de zin
van de geschonden geachte bepaling. Zoals reeds in herinnering is gebracht, komt
het immers in de eerste plaats de inschrijver toe om in te staan voor een zorgvuldige
redactie en dus ook een volledige indiening van zijn offerte. Dit geldt evenzeer bij
het indienen ervan via e-Procurement.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-15/24
De aanbestedende overheid moet de fout ook verbeteren
overeenkomstig “de werkelijke bedoeling” van de inschrijver. Het moet dan ook
gaan om een fout waarbij de werkelijke bedoeling van de inschrijver voldoende
duidelijk is en dus met een voldoende graad van aannemelijkheid kan worden
achterhaald, dit alles ook in het licht van de vereiste gelijke behandeling van de
inschrijvers.
De motivering in het gunningsverslag dat uit de begeleidende
brief blijkt het niet de werkelijke bedoeling was van de gekozen inschrijver om
geen prijzen op te geven, noch om een lege inventaris bij de offerte te voegen, is
op het eerste gezicht niet afdoende aangezien dit niet volstaat om uitsluitsel te
bieden over de werkelijke bedoeling van de inschrijver over de inhoud van de
betrokken posten in de inventaris zelf en om de laatste offerte dienovereenkomstig
te kunnen verbeteren.
16.
Te dezen lijkt er niet aan voorbij gegaan te kunnen worden dat
de gekozen inschrijver weliswaar tijdig een inventaris voor optie 4 heeft ingediend,
maar dat die volledig leeg was. Er was geen enkele prijs vermeld, noch een
totaalprijs, noch enige eenheidsprijs voor de vier afzonderlijke posten.
De verwerende partij lijkt vervolgens zelf te hebben geoordeeld
dat het niet mogelijk was om de werkelijke bedoeling van de inschrijver na te gaan
op grond van een globale analyse van de gegevens in de offerte of een vergelijking
met de andere offertes en de marktprijzen zoals in voormeld artikel 42, § 2, wordt
voorzien, en de betrokken inschrijver te hebben bevraagd.
Vier dagen na de indieningsdatum voor de laatste verbeterde
offertes, namelijk op 10 juli 2026, heeft de gekozen inschrijver aan de verwerende
partij een ingevulde inventaris bezorgd voor optie 4.
Overeenkomstig voormelde bepaling kon de verwerende partij
de betrokken inschrijver op het eerste gezicht echter enkel uitnodigen om de inhoud
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-16/24
van de laatste offerte “te verduidelijken zonder haar te wijzigen en te
vervolledigen”.
17.
De stelling van de verwerende partij in het gunningsverslag dat
uit de metagegevens van de nadien meegedeelde inventaris blijkt dat dit de
inventaris is die de gekozen inschrijver van plan was in te dienen bij zijn nieuwe
verbeterde offerte kan op het eerste gezicht niet worden bijgetreden. Het gegeven
dat de gekozen inschrijver een bepaalde versie van de inventaris vóór indiening
van de offertes heeft bewaard, lijkt immers op geen enkele wijze aan te tonen dat
de gekozen inschrijver ook deze versie van de inventaris als definitieve prijsopgave
wenste in te dienen.
18.
Daarnaast verwijst de verwerende partij in het gunningsverslag
naar de begeleidende brief van 6 juli 2026 die de gekozen inschrijver samen met
de lege inventaris heeft ingediend. Er valt echter op het eerste gezicht niet in te
zien hoe de verwerende partij uit de toelichting in de begeleidende brief bij de
laatste offerte alle eenheidsprijzen voor de posten van de inventaris heeft kunnen
afleiden zoals die zouden zijn bevestigd in de later meegedeelde inventaris. In haar
nota licht de verwerende partij slechts toe hoe uit deze begeleidende brief de
totaalprijs van de optie 4 en de eenheidsprijs voor post 6.4 konden worden afgeleid.
De verwerende partij zet in haar nota echter geenszins uiteen hoe de gegeven
toelichting haar in staat stelde de eenheidsprijs voor posten 6.1., 6.2 en 6.3 te
berekenen. Zij legt hiertoe ook geen enkele interne berekening voor.
Hoewel het bedrag van de totaalprijs voor optie 4 vermeld in de
begeleidende brief inderdaad lijkt overeen te stemmen met het totaalbedrag
vermeld in de later meegedeelde inventaris, blijkt op het eerste gezicht niet uit de
begeleidende brief welke eenheidsprijs of totaalprijs de gekozen inschrijver in zijn
offerte zou hebben voorzien voor de posten 6.1 (huur van camera’s) en 6.2 (huur
van masten) afzonderlijk. Daarnaast wordt in de brief weliswaar een prijs per
eenheid vermeld voor de basisinstallatie zonder dat daarbij echter wordt toegelicht
of dit over post 6.3 of post 6.4., dan wel om beide posten gaat. Uit de nadien
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-17/24
meegedeelde inventaris blijkt op het eerste gezicht dat de in de brief vermelde
eenheidsprijs slechts betrekking lijkt hebben op post 6.4. De verwerende partij
betoogt wel dat zij op grond van deze toelichting ook de prijs voor post 6.3. kon
berekenen maar zij zet dit op geen enkele wijze uiteen.
19.
Bijgevolg valt op het eerste gezicht niet in te zien hoe de
verwerende partij met voldoende zekerheid kon vaststellen dat de later
meegedeelde eenheidsprijzen voor de posten 6.1., 6.2. en 6.3. inderdaad de
eenheidsprijzen zijn die de gekozen inschrijver werkelijk bedoeld had op te nemen
in de inventaris zoals gevoegd bij zijn laatste offerte.
Dit lijkt des te problematisch omdat de voorliggende opdracht
een opdracht tegen prijslijst betreft waarbij slechts de eenheidsprijzen voor de
verschillende posten bindend zijn bij de uitvoering van de opdracht en niet de
vermelde totaalprijs. De identieke totaalprijs voor de gehele optie 4 zegt niets
over de onderliggende eenheidsprijzen voor de verschillende posten. In die zin kan
dit niet zomaar worden aangemerkt als een fout waaromtrent nauwelijks discussie
mogelijk is. Er valt op het eerste gezicht ook niet uit te sluiten dat het aanvaarden
van de nieuw ingevulde inventaris aanleiding geeft tot misbruik of wijziging van
de laatste offerte met betrekking tot een essentieel element, namelijk de
eenheidsprijzen van de posten voor optie 4 van de opdracht op een moment dat
voor de andere inschrijvers deze mogelijkheid niet meer openstond. Daardoor lijkt
ook de gelijke behandeling van de inschrijvers in het gedrang te komen. Het
gegeven dat het in dit geval om een onderhandelingsprocedure gaat, doet aan het
voorgaande dan ook niets af.
20.
Voor zover in het gunningsverslag, waarop de bestreden
beslissing is gesteund, wordt overwogen dat de inventaris die de gekozen
inschrijver bij e-mail van 10 juli 2026 heeft overgemaakt daadwerkelijk de
inventaris is die zij bij haar nieuwe verbeterde offerte wenste in te dienen, omdat
dit wordt bevestigd door de metadata van het verzonden bestand én doordat de in
dat bestand opgenomen prijzen overeenstemmen met de toelichting die de gekozen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-18/24
inschrijver verstrekt in de begeleidende brief bij haar verbeterde offerte, berust de
bestreden beslissing op het eerste gezicht dan ook niet op feitelijk en rechtens juiste
motieven.
Zelfs indien zou worden aangenomen dat de gekozen inschrijver
een vergissing beging bij het indienen van de lege inventaris bij de laatste offerte,
dan nog toont de verwerende partij op het eerste gezicht niet aan dat de verbetering
die zij aanbracht door het aanvullen van de eenheidsprijzen voor de posten 6.1.,
6.2. en 6.3. van de inventaris duidelijk overeenstemt met de werkelijke bedoeling
van de gekozen inschrijver bij het indienen van zijn laatste offerte.
21.
Het tweede middel is in de aangegeven mate ernstig.
C. Derde middel
Standpunt van de partijen
22.
Het derde middel is genomen uit de schending van artikel 4 van
de wet van 17 juni 2016, de artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991
‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de bestuurshandelingen’ (hierna: wet
van 29 juli 1991), de artikelen 4, 5 en 8 van de wet van 17 juni 2013, het
zorgvuldigheidsbeginsel en het transparantiebeginsel.
De verzoekende partij vat het derde middel samen als volgt:
“Verwerende partij heeft de kwalitatieve beoordeling van de offertes
onvoldoende gemotiveerd en heeft daardoor de artikelen 2 en 3 van de
Formele Motiveringswet, de artikelen 4, 5 en 8 van de
Rechtsbeschermingswet,
artikel
4
Overheidsopdrachtenwet,
het
transparantiebeginsel,
het
zorgvuldigheidsbeginsel
en
de
formelemotiveringsplicht geschonden.
Het tweede gunningscriterium “technische waarde” en het derde
gunningscriterium
“milieukenmerken”
betreffen
kwalitatieve
gunningscriteria die noodzakelijk steunen op een inhoudelijke beoordeling
van de betrokken offertes. In het gunningsverslag worden evenwel enkel de
eindscores voor deze criteria meegedeeld. Het verslag bevat geen enkele
beschrijvende evaluatie of inhoudelijke toelichting en verwijst uitsluitend
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-19/24
naar een bijlage (“zie bijlage”), die niet aan verzoekende partij werd
meegedeeld.
Hierdoor beschikt verzoekende partij niet over de feitelijke en juridische
overwegingen die aan de toegekende scores ten grondslag liggen. Zij kan niet
nagaan welke elementen in aanmerking werden genomen, waarom bepaalde
scores werden toegekend, op welke wijze de offertes onderling werden
vergeleken en waarom de gekozen offerte voor deze criteria beter werd
beoordeeld dan haar eigen offerte.
Volgens vaste rechtspraak van Uw Raad vormt een loutere puntentoekenning
geen afdoende motivering van kwalitatieve gunningscriteria. Indien de
aanbestedende entiteit zich voor die motivering beroept op een afzonderlijk
document, moet dit document bovendien ter kennis worden gebracht van de
betrokken inschrijver. Een motivering door verwijzing naar een niet
meegedeelde bijlage voldoet niet aan deze vereisten.
Door zich te beperken tot een loutere puntentoekenning en de onderliggende
beoordeling uitsluitend te laten blijken uit een niet-meegedeelde bijlage,
heeft verwerende partij verzoekende partij de mogelijkheid ontnomen om
met kennis van zaken na te gaan waarom de gekozen offerte hoger werd
beoordeeld en of de beoordeling overeenkomstig de toepasselijke regels op
objectieve, zorgvuldige en transparante wijze heeft plaatsgevonden. De
bestreden beslissing is bijgevolg onvoldoende gemotiveerd en daarom
onwettig.”
Ter terechtzitting voegt zij daar nog aan toe dat de mededeling
van motieven in het kader van de neerlegging van het administratief dossier in
onderhavige procedure overeenkomstig de rechtspraak van de Raad van State niet
volstaat.
23.
De verwerende partij erkent dat de kennisgeving die zij aan de
verzoekende partij heeft gedaan van de bestreden beslissing niet de bijlage bij het
gunningsverslag bevatte, waarin de motivering opgenomen wordt van de
toegekende punten met betrekking tot de tweede en derde gunningscriteria. Zij stelt
dat deze bijlage echter wel bestaat “en (…), zoals het hoort, aan het administratief
dossier [is] gevoegd”. Uit de tabel in deze bijlage blijkt dat ze ook weldegelijk een
gedetailleerde woordelijke motivering bevat van de punten die aan elke inschrijver
zijn toegekend met betrekking tot het tweede en derde gunningscriterium. Hieruit
volgt volgens de verwerende partij dat het verwijt dat de verzoekende partij in het
kader van het derde middel, uitsluitend betrekking heeft op de regelmatigheid van
de kennisgeving die de verwerende partij van de bestreden beslissing heeft gedaan,
en niet op de motivering die op zich weldegelijk bestaat en afdoende is.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-20/24
Zij wijst erop dat overeenkomstig artikel 14, § 1, van de
gecoördineerde wetten op de Raad van State, de in het eerste lid bedoelde
onregelmatigheden slechts aanleiding geven tot een nietigverklaring als ze, in dit
geval, een invloed konden uitoefenen op de draagwijdte van de genomen
beslissing, de betrokkenen een waarborg hebben ontnomen of als gevolg hebben
de bevoegdheid van de opsteller van de handeling te beïnvloeden. Te dezen is het
volgens de verwerende partij echter duidelijk dat de onregelmatigheid met
betrekking tot de kennisgeving van de bestreden beslissing de reikwijdte ervan niet
heeft kunnen beïnvloeden.
Beoordeling
24.
Luidens artikel 4, eerste lid, 8°, van de wet van 17 juni 2013 stelt
een aanbestedende instantie in het kader van de plaatsing van een opdracht een
gemotiveerde gunningsbeslissing op wanneer ze een opdracht gunt, ongeacht de
procedure. Voorts bepaalt, wat de formele motivering van een gunningsbeslissing
betreft, artikel 5 van de wet van 17 juni 2013 dat die beslissing een reeks
vermeldingen moet bevatten, waaronder (9°) de namen van de gekozen inschrijver
of de gekozen deelnemer of deelnemers bij de raamovereenkomst en van de
deelnemers en inschrijvers van wie de regelmatige offerte niet werd gekozen en de
juridische en feitelijke motieven, waaronder de kenmerken en relatieve voordelen
van de gekozen offerte, voor de beslissingen die daarop betrekking hebben.
De artikelen 2 en 3 van de wet van 29 juli 1991 verplichten de
administratieve overheid in de akte de juridische en feitelijke overwegingen op te
nemen die aan de beslissing ten grondslag liggen, en dat op “afdoende” wijze.
De formelemotiveringsplicht vereist dat de niet-gekozen
inschrijver op grond van de motivering in de gunningsbeslissing afdoende te weten
komt waarom de aanbestedende overheid, in het licht van de gunningscriteria, de
voorkeur geeft aan deze of gene offerte.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-21/24
De formele motiveringsplicht impliceert voorts dat de motieven
uit de bestreden beslissing zelf moeten blijken. Wel kan worden aangenomen dat
aan die doelstelling is voldaan indien de betrokkene desgevallend langs een andere
weg kennis heeft gekregen van de motieven waarop de beslissing is gesteund, ook
al worden die motieven dan niet in de beslissing zelf veruitwendigd, met name
wanneer de beslissing verwijst naar andere stukken. Een dergelijke motivering
door verwijzing dient evenwel aan bepaalde voorwaarden te voldoen. Vooreerst
moet de inhoud van de stukken waarnaar wordt verwezen aan de betrokkene ter
kennis zijn gebracht. Bovendien moeten de desbetreffende stukken zelf afdoende
gemotiveerd zijn en mogen ze niet tegenstrijdig zijn. Ten slotte dienen de stukken
in de uiteindelijke beslissing te worden bijgevallen door de beslissende overheid.
25.
De verwerende partij erkent in haar nota uitdrukkelijk dat de
kennisgeving van de bestreden beslissing die zij aan de verzoekende partij heeft
gedaan niet de bijlage bij het gunningsverslag bevatte waarin de motivering werd
opgenomen van de toegekende punten met betrekking tot het tweede en derde
gunningscriterium. Zij ontkent ook niet dat de verzoekende partij zonder deze
motivering geen voldoende inzicht kon hebben in de redenen waarom een bepaald
aantal punten werd toegekend aan haar offerte voor de voormelde kwalitatieve
gunningscriteria. Doordat de verzoekende partij ten tijde van het instellen van haar
vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid geen voldoende
kennis had van de motieven waarop de bestreden beslissing steunt, werd de
formelemotiveringsplicht geschonden.
26.
Het feit dat die schending slechts het gevolg is van het niet
meedelen aan de verzoekende partij van de bijlage waarin de motivering was
opgenomen, impliceert niet dat het vastgestelde gebrek de regelmatigheid van de
bestreden beslissing zelf niet aantast. De kennisgeving van die bijlage was immers
een noodzakelijke voorwaarde opdat de bestreden beslissing, waarin verwezen
wordt naar het gunningsverslag waarvan de betrokken bijlage deel uitmaakt,
afdoende gemotiveerd zou zijn.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-22/24
Bovendien gaat de verwerende partij eraan voorbij dat volgens
artikel 15 van de wet van 17 juni 2013, gelezen in samenhang met artikel 14 van
die wet, de Raad van State de tenuitvoerlegging van “beslissingen van de
aanbestedende instanties” kan schorsen “op verzoek van elke persoon die een
belang heeft of heeft gehad om een bepaalde opdracht […] te krijgen en die door
de beweerde schending is of dreigt te worden benadeeld”. Te dezen blijkt niet
dat de verzoekende partij met kennis van zaken haar verzoekschrift heeft kunnen
redigeren zodat haar het belang bij dit middel in het kader van de voorliggende
vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid niet kan worden
ontzegd.
27.
Ook de mededeling van deze motieven via de neerlegging van
het administratief dossier, dus nadat de vordering tot schorsing bij uiterst dringende
noodzakelijkheid bij de Raad van State reeds werd ingediend, belet niet dat de Raad
van State in het kader van de onderhavige schorsingszaak het middel ernstig
bevindt, aangezien die mededeling pas na het verstrijken van de beroepstermijn
plaatsvond. De formelemotiveringsplicht beoogt de betrokkene in staat te stellen
om te oordelen of hij zich op het stuk der motieven zinvol in rechte kan verweren,
hetgeen in de regel betekent dat een verzoekende partij over de motieven van de
beslissing moet kunnen beschikken, vooraleer zich in rechte te voorzien. Te dezen
heeft de verzoekende partij niet de gelegenheid gehad om in haar verzoekschrift de
motivering met betrekking tot het tweede en derde gunningscriterium inhoudelijk
te betwisten, terwijl nochtans het verzoek tot schorsing alle middelen dient te
bevatten die een schorsing kunnen rechtvaardigen.
28.
Het derde middel is in de aangegeven mate ernstig.
VII. Besluit
29.
Het tweede en het derde middel zijn in de aangegeven mate
ernstig gebleken. De vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid
wordt dan ook ingewilligd.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-23/24
BESLISSING
De Raad van State beveelt de schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid van de beslissing van de verwerende partij van
27 juli 2026, waarbij de overheidsopdracht voor diensten “Veiligheid op het
havendomein - bewaking. Permanente dispatching en mobiele bewaking”,
wordt gegund aan de nv G.
Dit arrest is uitgesproken op eenentwintig september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, XIVe kamer, samengesteld uit:
Inge Vos,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Johan Pas,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Johan Pas
Inge Vos
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.754
XIV-40.271-24/24