Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767 (2026-09-23)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.767 van 23 september 2026 Ruimtelijke ordening, stedenbouw,
leefmilieu en aanverwante aangelegenheden - Wegenwezen Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
Xe KAMER
ARREST
nr. 267.767 van 23 september 2026
in de zaak A. 243.131/X-18.863
In zake :
- J.B.
- V.M.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Bart De Becker
kantoor houdend te 8500 Kortrijk
Groeningestraat 33
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen :
- de GEMEENTE ZWALM
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Wim Rasschaert
kantoor houdend te 9620 Zottegem
Gentse Steenweg 323
bij wie woonplaats wordt gekozen
- het VLAAMSE GEWEST
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Jonas De Wit
kantoor houdend te 2800 Mechelen
Antwerpsesteenweg 16-18
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van het beroep
Het beroep, ingesteld op 3 oktober 2024, strekt tot de
nietigverklaring van:
1° het besluit van de gemeenteraad van de gemeente Zwalm van 25 september
2023 betreffende ‘Omgevingsvergunningsaanvraag OMV_2023052838 het bouwen van een woning – zaak van de wegen - verplaatsen voetweg vastleggen rooilijn – goedkeuring’, en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-1/21
2° het besluit van de Vlaamse minister van Mobiliteit en Openbare Werken
van 8 juli 2024 tot verwerping van het bestuurlijk beroep van de
verzoekende partijen tegen het voormelde gemeenteraadsbesluit.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij arrest nr. 262.737 van 25 maart 2025 is de vordering tot
schorsing van de tenuitvoerlegging van de bestreden besluiten verworpen.
De verzoekende partijen hebben een verzoek tot voortzetting van
de rechtspleging ingediend.
De verwerende partijen hebben elk een memorie van antwoord
ingediend en de verzoekende partijen hebben een memorie van wederantwoord
ingediend.
Adjunct-auditeur Evelien De Taeye heeft een verslag opgesteld.
De verzoekende partijen hebben een laatste memorie ingediend.
De verwerende partijen hebben elk een laatste memorie ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 26 juni 2026.
Staatsraad David D’Hooghe heeft verslag uitgebracht.
Advocaat Delphine Gardyn, die loco advocaat Bart De Becker
verschijnt voor de verzoekende partijen, advocaat Céline Ibe, die loco advocaat
Wim Rasschaert verschijnt voor de eerste verwerende partij en advocaat Dylan
Vercammen, die loco advocaat Jonas De Wit verschijnt voor de tweede verwerende
partij, zijn gehoord.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-2/21
Auditeur Evelien De Taeye heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
De verzoekende partijen zijn woonachtig te Zwalm.
3.2.
Op 14 april 2023 wordt voor het terrein recht tegenover het
woonperceel van de verzoekende partijen (hierna: het betrokken terrein) een
omgevingsvergunningsaanvraag ingediend voor het bouwen van een vrijstaande
eengezinswoning.
Uit het bij de aanvraag gevoegde grafisch plan blijkt dat op het
betrokken terrein een deel van de voetweg nr. 19 met een breedte van 1,00 meter,
zoals opgenomen in de Atlas der Buurtwegen, verplaatst zal worden.
3.3.
Tijdens het openbaar onderzoek, dat loopt van 18 mei 2023 tot
16 juni 2023, worden geen bezwaarschriften ontvangen.
3.4.
Op 25 september 2023 neemt de gemeenteraad van de gemeente
Zwalm een beslissing omtrent de zaak van de wegen. Dit is het eerste bestreden
besluit (hierna: het bestreden gemeenteraadsbesluit).
De gemeenteraad motiveert zijn besluit als volgt:
“De gedeeltelijke verplaatsing van voetweg nr. 19 (met een wettelijke
breedte van 1,00m) kadert in functie van een aanvraag van een hangende
omgevingsvergunning voor het oprichten van een woning op het betreffende
perceel met kadastrale percelen gelegen te Zwalm, 10e afdeling, sectie B,
nrs. 495F en 506H.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-3/21
Door het verleggen van de voetweg - momenteel gelegen over het perceel
495F - naar de rand van het perceel, wordt het project mogelijk gemaakt. De
verplaatste voetweg wordt voorzien op de rand van de betrokken percelen
495F en 506H. Het verplaatsen van het gedeelte buurtweg nr. 19 geeft, gelet
op het gering oppervlakteverschil tussen de afgeschafte bedding en de
nieuwe bedding en vermits de verplaatsing gebeurt op eigen percelen, geen
aanleiding tot een waardevermeerdering of waardevermindering.”
3.5.
Op 18 oktober 2023 verleent het college van burgemeester en
schepenen van de gemeente Zwalm een omgevingsvergunning (onder
voorwaarden) voor het bouwen van een vrijstaande eengezinswoning.
3.6.
Op 25 november 2023 tekenen de verzoekende partijen
bestuurlijk beroep aan bij de deputatie van de provincieraad van de provincie OostVlaanderen (hierna: de deputatie) tegen de in het vorige randnummer bedoelde
omgevingsvergunning.
3.7.
Eveneens op 25 november 2023 dienen de verzoekende partijen
bij de bevoegde Vlaamse minister een bestuurlijk beroep in tegen het bestreden
gemeenteraadsbesluit.
3.8.
Met het ministerieel besluit van 8 juli 2024 wordt het
laatstgenoemde bestuurlijk beroep verworpen. Dit is het tweede bestreden besluit
(hierna: het bestreden ministerieel besluit) dat onder meer als volgt wordt
gemotiveerd:
– wat de beroepskritiek betreft dat het trage wegenplan op grond van artikel 159
van de Grondwet buiten toepassing moet worden verklaard:
“De beroepsindieners verzoeken om het gemeenteraadsbesluit van
19 december 2022 houdende de definitieve vaststelling van het Trage
Wegenplan buiten toepassing te laten, terwijl dit gemeenteraadsbesluit geen
rechtsgevolgen met zich meebrengt.
Een Trage Wegenplan in de zin van artikel 6, §1 van het Decreet
Gemeentewegen is echter een loutere verankering van een beleidsvisie, een
richtinggevend document, dat op zichzelf geen rechtsgevolgen doet ontstaan,
noch verhindert dat deze ontstaan. Het enige wat het Trage Wegenplan in de
zin van artikel 6, §1 van het Decreet Gemeentewegen tot gevolg heeft, is dat
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-4/21
binnen concrete realisatiedossiers een verlaagde motiveringsplicht ontstaat
(Voorstel van decreet, Parl.St. Vl.Parl., 2018-2019, 1847, p. 17-18).
Gelet hierop is het Trage Wegenplan slechts een richtinggevend document,
dat niet vatbaar is om buiten toepassing verklaard te worden gelet op het
gebrek aan rechtsgevolgen. Als zodanig betreft dit geen administratieve
rechtshandeling vatbaar om buiten toepassing verklaard te worden (RvS 20
september 2023, nr. 257.382; RvS 11 december 2014, nr. 229.521).
De beroepsindieners kunnen aldus niet gevolgd worden in hun
beroepskritiek, waardoor de eerste beroepskritiek ongegrond is.”
– wat de beroepskritiek betreft dat er in strijd met artikel 28 van het
gemeentewegendecreet door de gemeente geen landmeter-expert werd aangesteld
om de vergoedingsregeling te begroten:
“[…] dat artikel 28, §2, 4de lid van het Decreet Gemeentewegen als algemeen
principe instelt dat er een weerlegbaar vermoeden bestaat van neutraliteit
wanneer een wijziging, of verplaatsing, plaatsvindt op de terreinen van
eenzelfde eigenaar. Hetgeen een principe is waaraan de Vlaamse Regering
binnen haar toetsingsbevoegdheid kan nagaan of gebruikgemaakt mocht
worden van dit weerlegbaar vermoeden.
Anderzijds is er de concrete begroting die hieraan onderliggend voorkomt,
zijnde de berekening van de meerwaarde die ontstaat door de opheffing van
het oude tracé en de minwaarde die ontstaat door het aanleggen (verplaatsen)
van het nieuwe tracé. Deze onderliggende begroting komt toe aan de
landmeter-expert, waarbij de Vlaamse Regering in hoofde van artikel 31/1
van het Omgevingsvergunningsdecreet geen bevoegdheid toekomt deze
berekening over te doen, dan wel zelf te controleren.
Niettegenstaande het voorgaande blijkt uit het aanvraagdossier duidelijk dat
de aanvragers van de voorliggende omgevingsvergunningsaanvraag eigenaar
zijn van zowel het perceel kadastraal gekend als zijnde nr. 495F als het
perceel 506H waarnaar het tracé gedeeltelijk verplaatst zal worden.
Uit het rooilijnplan blijkt dat het tracé nog steeds gedeeltelijk over het perceel
495F zal lopen, zij het verplaatst naar de oostelijke zijde van het perceel.
Waarbij het overige gedeelte van het tracé zal lopen over het perceel 505H
[lees: 506H] op ca. 2 meter van de perceelsgrens met het perceel 495F, dit
op quasi parallelle wijze hiermee.
Uit het rooilijnplan blijkt aldus dat (i) het oude en het nieuwe tracé zullen
lopen over percelen die in eigendom zijn van dezelfde eigenaar en (ii) dat het
oppervlakteverschil tussen beiden eerder gering is, zoals ook opgemerkt op
het rooilijnplan. Waardoor, principieel het neutraliteitsprincipe van artikel
28, §2, 4de lid van het Decreet Gemeentewegen toegepast kon worden, mits
gemotiveerd.
Het rooilijnplan werd opgesteld door landmeter-expert [D.D.] in opdracht
van de vergunningsaanvragers. Hoewel artikel 28, §2, 1ste lid van het Decreet
Gemeentewegen in principe vereist dat de vergoeding berekend wordt door
een landmeter-expert aangesteld in opdracht van de gemeente, heeft dit geen
gevolgen naar de ‘objectiviteit’ van de berekening.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-5/21
Immers is de regeling inzake de vergoeding van de meerwaarde of
minwaarde zo ingegeven dat de objectiviteit gewaarborgd wordt, zodanig het
voor burgers in een zo vroeg mogelijk stadium duidelijk is wat de financiële
gevolgen zijn van de aanpassing(en) aan het gemeentelijk wegennet (Parl.St.
Vl. Parl. 2018-2019, nr. 1847/1, 30).
Echter dient de Vlaamse Regering op te merken dat het Decreet
Gemeentewegen in artikel 28, §2, 2de lid, enkele principes geeft waartoe de
vergoeding berekend wordt – hetgeen van toepassing is op iedere landmeterexpert die de vergoeding vaststelt. Waarbij bovendien het ‘normdoel’ van
artikel 28, §2, 1ste lid van het Decreet Gemeentewegen in het oog gehouden
moet worden, zijnde het ‘objectief’ begroten van de vergoeding.
Hoewel de voorliggende begroting niet overeenkomstig artikel 28, §2, 1ste lid
van het Decreet Gemeentewegen uitgevoerd werd door een landmeter-expert
in opdracht van de gemeente, blijkt niet dat de aangestelde landmeter-expert
in kwestie niet objectief gehandeld zou hebben. Immers is deze gehouden om
zijn taak naar eer en geweten uit te voeren, met de nodige objectiviteit.
Waarbij op het rooilijnplan volgende motivering voor de vergoeding vermeld
wordt:
‘Het verplaatsen van het gedeelte buurtweg nr. 19 geeft, gelet op het
gering oppervlakteverschil tussen de afgeschafte bedding en de nieuwe
bedding en vermits de verplaatsing gebeurt op eigen percelen, geen
aanleiding tot een waardevermeerdering of waardevermindering zoals
bedoeld in artikel 28 van het Gemeentewegendecreet.’
Hetgeen door de gemeenteraad in de bestreden beslissing bijgetreden wordt,
waardoor de gemeenteraad zich uitdrukkelijk aansluit bij de toepassing van
het neutraliteitsprincipe van artikel 28, §2, 4de lid van het Decreet
Gemeentewegen en zich tevens akkoord verklaart met de motivering hiertoe.
Gelet hierop valt niet in te zien in welke mate de vergoeding begroot had
‘moeten’ worden door een landmeterexpert in opdracht van de gemeente,
wanneer deze laatste zich integraal aansluit bij de geleverde motivering door
een niet door hun aangestelde landmeter-expert.
Gelet hierop heeft de gemeenteraad zich bovendien uitgesproken over het
neutraliteitsprincipe van artikel 28, §2, 4de lid van het Decreet
Gemeentewegen en heeft zij dit ook van toepassing verklaar[d].
Hoewel de vergoedingsregeling op zich bestaat om de getroffen eigenaars de
nodige rechten te verlenen en de getroffen eigenaars toe te laten een correcte
vergoeding te verkrijgen voor hun gronden, moet vastgesteld worden dat de
eigenaars in kwestie, en de gemeente, zich akkoord verklaren met de
toepassing van het neutraliteitsprincipe. In hoofde van de eigenaars en de
gemeente werden aldus alle rechten gewaarborgd.
De burgers die geen eigenaar zijn van een bij de procedure betrokken perceel
(zoals voor beroepsindieners het geval is) worden in het kader van het
openbaar onderzoek tevens ingelicht over de berekening van de eventuele
waardevermindering of waardevermeerdering van de percelen ten gevolge
van de aanleg, wijziging of verplaatsing van een gemeenteweg
overeenkomstig artikel 28, zodat zij de financiële gevolgen voor de
gemeentelijke financiën kunnen inschatten.
De beroepsindieners hebben deze gevolgen kunnen inschatten en hebben
vervolgens hun kritiek niet gericht op de financiële gevolgen voor de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-6/21
gemeentelijke financiën, maar op de concrete berekening en begroting van
de vergoeding doordat het neutraliteitsprincipe van artikel 28, §2, 4de lid van
het Decreet Gemeentewegen niet toegepast mocht worden. Dit terwijl, zoals
eerder uiteengezet, de toepassing van het principe redelijk lijkt.
De beroepsindieners viseren met hun kritiek bijgevolg de inhoudelijke
beoordeling van de vergoeding, hetgeen niet toekomt aan de Vlaamse
Regering om hierover uitspraak te doen wegens een gebrek aan bevoegdheid
hiertoe.
Hetgeen de Vlaamse Regering wel kan vaststellen is dat de gemeente Zwalm,
zoals reeds aangegeven, zich uitgesproken heeft over de begroting van de
meerwaarde en minwaarde in de zin van artikel 28 van het Decreet
Gemeentewegen en zich aangesloten heeft bij de motivering die gegeven
werd door de landmeter-expert.
Als zodanig ligt er geen schending van artikel 28 van het Decreet
Gemeentewegen voor.
De tweede beroepskritiek is in de gegeven mate ontvankelijk en ongegrond.”
– wat de beroepskritiek betreft dat het tracé van de verplaatste voetweg nr. 19 nog
steeds door de te bebouwen zone loopt:
“De beroepsindieners stellen dat het goedgekeurde tracé van de voetweg nr.
19 evenzeer door de te bebouwen zone loopt, terwijl het tegendeel net
duidelijk blijkt uit de plannen die deel uitmaken van het administratief
dossier.
Het verplaatste tracé van voetweg nr. 19 zal overeenkomstig het rooilijnplan
lopen langsheen de oostelijke zijde van het perceel nr. 495F om vervolgens
ca. twee meter voorbij de perceelsgrens van de percelen nrs. 495F en 506H
quasi parallel met deze perceelsgrens verder te lopen richting Heuvelgem,
om vervolgens aan te sluiten op het oorspronkelijk tracé van voetweg nr. 19
en het tracé van buurtweg nr. 15.
De beroepsindieners lijken op de door hun aangebrachte plannen echter
abstractie te maken van de omstandigheid dat op het inplantingsplan geen
perceelsgrenzen aangeduid staan, en de voetweg nr. 19 net buiten het
projectgebied loopt langs de zijde van de perceelsgrens met het perceel
nr. 506H.
Immers blijkt uit het rooilijnplan dat de afstand tussen de perceelsgrens met
het perceel 495E en 506H 23,03 meter bedraagt, en de afstand tussen het
perceel 495E en het verplaatste tracé van voetweg nr. 19 25,50 meter
bedraagt.
Op het inplantingsplan is een breedte van 25,50 meter waar te nemen tussen
het perceel 495E en de witte zone aan de westelijke zijde van het
inplantingsplan. Gelet op de opmetingen zoals terug te vinden op het
rooilijnplan zoals opgesteld door de landmeter-expert [D.D.], bevindt het
verplaatst tracé van voetweg nr. 19 zich buiten de projectzone, en loopt dit
slechts gedeeltelijk over het perceel 495F langs de perceelsgrens met het
perceel nr. 505C, waardoor ook dit niet in de te bebouwen zone ligt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-7/21
Gelet hierop gaan de beroepsindieners reeds uit van een materiële vergissing,
aangezien uit het aanwezige planmateriaal reeds blijkt dat het verplaatste
tracé van voetweg nr. 19 niet doorheen een te bebouwen zone loopt.
Als zodanig kan er geen schending van de materiële motiveringsplicht noch
het zorgvuldigheidsbeginsel als beginsel van behoorlijk bestuur vastgesteld
worden.
Gelet hierop is de derde beroepskritiek ongegrond.”
3.9.
Op
17
oktober
2024
verwerpt
de
deputatie
het
in
randnummer 3.6 bedoelde bestuurlijk beroep en verleent zij opnieuw een
vergunning (onder voorwaarden) voor het bouwen van een vrijstaande
eengezinswoning op het betrokken terrein.
3.10.
Tegen het voormelde besluit van de deputatie van 17 oktober
2024 wordt een schorsings- en annulatieberoep ingesteld bij de Raad voor
Vergunningsbetwistingen (hierna: RvVb).
3.11.
Bij arrest nr. RvVb-S-2425-0919 van 12 juni 2025 schorst de
RvVb de tenuitvoerlegging van de omgevingsvergunning voor het bouwen van een
vrijstaande ééngezinswoning en het verplaatsen van een voetweg. De RvVb
oordeelt dat “[d]e motivering in de bestreden beslissing over de verenigbaarheid
van het project met de verordenende gewestplanbestemming […] op het eerste
gezicht ten onrechte beperkt [is] tot de vaststelling dat ‘de bouwzone zoals
ingetekend op het inplantingsplan nieuwe toestand’ integraal is gelegen in het
woongebied met landelijk karakter, zonder dat daarbij ook wordt onderzocht in
hoeverre de tuinzone bij de beoogde woning daar planologisch inpasbaar is. […]
[U]it de bestreden beslissing [blijkt] op het eerste gezicht dat verwerende partij
daarin expliciet een groot deel van de tuinzone bij de beoogde woning, dat
achteraan de tuin volgens de (door verzoekende partijen betwiste) metingen van
verwerende partij tot 15,20 m breed is ten opzichte van de linker perceelgrens van
het aanvraagperceel, situeert in agrarisch gebied. Voorts blijkt op het eerste gezicht
dat verwerende partij in de bestreden beslissing niet onderzoekt en motiveert in
hoeverre dit deel van de tuinzone, dat in beginsel een louter residentiële functie
heeft, verenigbaar is met de agrarische bestemming volgens het gewestplan, en ook
niet in hoeverre het project hierdoor op deze plaats nog ruimtelijk inpasbaar is”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-8/21
Naast het vierde middel acht de RvVb ook het eerste middel ernstig. De RvVb
overweegt hierbij dat “[d]e motivering in de bestreden beslissing over de bepaling
van de zonegrens tussen het woongebied met landelijk karakter en het aanpalend
agrarisch gebied, en daaraan gerelateerd de verenigbaarheid van het project met de
verordenende gewestplanbestemming, […] op het eerste gezicht niet afdoende [is]
in het licht van de argumentatie hierover van verzoekende partijen tijdens de
bestuurlijke vergunningsprocedure en in het bijzonder de bijgebrachte
gemotiveerde standpunten van twee beëdigde landmeters. Uit de bestreden
beslissing blijkt op het eerste gezicht niet dat deze zonegrensbepaling steunt op een
zorgvuldig onderzoek op basis van het gewestplan”.
3.12.
Vervolgens vernietigt de RvVb de omgevingsvergunning met
zijn arrest nr. RvVb-A-2526-0241 van 20 november 2025.
IV. Onderzoek van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
In een eerste middel voeren de verzoekende partijen de
schending aan van artikel 6, § 2, van het decreet van 3 mei 2019 ‘houdende de
gemeentewegen’ (hierna: het gemeentewegendecreet).
Volgens de verzoekende partijen is er sprake van een
onwettigheid:
“omdat [het bestreden gemeenteraadsbesluit] is gesteund op het
gemeentelijk beleidskader ‘Trage Wegen’ zoals goedgekeurd door de
gemeenteraad op 19 december 2022, dat in strijd met het
Gemeentewegendecreet tot stand is gekomen zonder de verplichte
openbaarheid, met name zonder openbaar onderzoek, zonder
bekendmaking in het Belgisch Staatsblad en zonder bekendmaking op de
gemeentelijke website, een onregelmatigheid die ook leidt tot de
onwettigheid van [het bestreden gemeenteraadsbesluit], wat de minister in
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-9/21
het besluit van 8 juli 2024 ook had moeten vaststellen, maar heeft nagelaten
te doen.”
Zij lichten nader toe dat de vaststelling van het gemeentelijk
beleidskader een administratieve rechtshandeling betreft die wel degelijk
rechtsgevolgen heeft. Zij verwijzen hiervoor naar artikel 10 van het
gemeentewegendecreet, het gegeven dat latere wijzigingen aan een gemeentelijk
beleidskader nader gereglementeerd zijn en het gegeven dat de gemeente Zwalm
enkel provinciale subsidies voor trage wegen kon aanvragen dankzij de vaststelling
van het gemeentelijk beleidskader. Het bestreden ministerieel besluit gaat er
volgens de verzoekende partijen dan ook ten onrechte van uit dat het gemeentelijk
beleidskader een louter richtinggevend document is waarin een beleidsvisie
verankerd is.
Daarnaast werpen zij op dat de vaststelling van het gemeentelijk
beleidskader op 19 december 2022 één van de samenstellende handelingen van een
complexe administratieve rechtshandeling uitmaakt.
In hun memorie van wederantwoord en laatste memorie voegen
de verzoekende partijen daaraan toe dat de bestreden gemeenteraadsbeslissing
onzorgvuldig werd genomen, doordat geen rekening werd gehouden met het
beleidsplan.
Beoordeling
6.
De verzoekende partijen voeren in eerste instantie aan dat het
tragewegenplan “Adviesnota’s en wenselijkheidskaart ‘Trage wegen’” (hierna: het
tragewegenplan), dat op 19 december 2022 door de gemeenteraad werd
vastgesteld,
een
gemeentelijk
beleidskader
in
de
zin
gemeentelijk
beleidskader
van
het
volgens
de
gemeentewegendecreet uitmaakt.
Aangezien
dit
verzoekende partijen tot stand is gekomen met miskenning van artikel 6, § 2, van
dit decreet, moet het tragewegenplan overeenkomstig artikel 159 van de Grondwet
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-10/21
buiten toepassing worden verklaard, zodat ook het daarop steunend bestreden
gemeenteraadsbesluit door een onwettigheid is aangetast.
Het bestreden gemeenteraadsbesluit verwijst evenwel niet naar
het gemeenteraadsbesluit van 19 december 2022, of naar het tragewegenplan dat
door dit besluit wordt vastgesteld.
De verzoekende partijen overtuigen er niet van dat het bestreden
gemeenteraadsbesluit zijn rechtsgrond vindt in het gemeenteraadsbesluit van
19 december 2022, of in het tragewegenplan dat door dit besluit wordt vastgesteld.
Het middel, dat gesteund is op de aanname dat het bestreden
gemeenteraadsbesluit is gesteund op het voormelde tragewegenplan, mist dan ook
feitelijke grondslag.
In de mate dat de verzoekende partijen in hun memorie van
wederantwoord en hun laatste memorie ook nog aanvoeren dat de bestreden
gemeenteraadsbeslissing onzorgvuldig werd genomen om reden dat met het
beleidsplan geen rekening werd gehouden, gaat het om een nieuw middel dat reeds
in het verzoekschrift had kunnen worden geformuleerd, en bijgevolg
onontvankelijk is.
Overigens tonen de verzoekende partijen niet aan welk concreet
onderdeel van het tragewegenplan het bestreden gemeenteraadsbesluit in haar
besluitvorming had moeten betrekken.
Het eerste middel is ongegrond.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-11/21
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
In een tweede middel voeren de verzoekende partijen de
schending aan van artikel 28 van het gemeentewegendecreet, de artikelen 2 en 3
van de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
bestuurshandelingen’ (hierna: de formelemotiveringswet) en het motiverings- en
zorgvuldigheidsbeginsel als algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
Volgens de verzoekende partijen is er sprake van een
onwettigheid:
“omdat het [bestreden gemeenteraadsbesluit] is genomen zonder dat er een
aanstelling is gebeurd van een landmeter-expert voor de vaststelling van de
waardevermindering of vermeerdering, wat in strijd is met het
Gemeentewegendecreet, en waardoor de gemeente Zwalm zich niet
zorgvuldig heeft laten adviseren en haar beslissing niet op een zorgvuldige
manier heeft genomen, en waarbij ook de tweede bestreden beslissing niet
op een zorgvuldige wijze tot stand is gekomen en gebrekkig gemotiveerd.”
Zij lichten voorts toe dat het bestreden gemeenteraadsbesluit niet
is gesteund op de vaststelling van een door de gemeente aangestelde landmeterexpert, maar een door de vergunningsaanvrager aangestelde landmeter-expert, in
strijd met artikel 28 van het gemeentewegendecreet.
Beoordeling
11.
De verzoekende partijen betogen in essentie dat de gemeenteraad
een landmeter-expert moest aanstellen teneinde de waardevermeerdering of
-vermindering te berekenen. Doordat de landmeter-expert niet aangesteld is door
de gemeente, maar door de vergunningsaanvrager, achten zij artikel 28, § 2, van
het gemeentewegendecreet geschonden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-12/21
De bestreden besluitvorming tot verplaatsing van de betrokken
gemeenteweg is genomen in het kader van een omgevingsvergunningsaanvraag,
overeenkomstig artikel 12, § 2, van het gemeentewegendecreet.
Artikel 12, § 2, voorziet uitdrukkelijk in een afwijking van de
reguliere vaststellingsprocedure voor de verplaatsing van een gemeenteweg
wanneer de beoogde verplaatsing van een gemeenteweg “met overeenkomstige
toepassing van artikel 31 van het decreet van 25 april 2014 betreffende de
omgevingsvergunning” opgenomen wordt in een omgevingsvergunningsaanvraag:
“Die mogelijkheid geldt voor zover het aanvraagdossier een ontwerp van
rooilijnplan bevat dat voldoet aan de bij en krachtens dit decreet gestelde
eisen op het vlak van de vorm en inhoud van gemeentelijke rooilijnplannen
[…]”
Wat “de vorm en inhoud van gemeentelijke rooilijnplannen”
betreft, bepaalt artikel 16 van het gemeentewegendecreet:
Ҥ 2. Het gemeentelijk rooilijnplan bevat minstens de volgende elementen:
1° de actuele en toekomstige rooilijn van de gemeenteweg;
2° de kadastrale vermelding van de sectie, de nummers en de oppervlakte
van de getroffen kadastrale percelen en onroerende goederen;
3° de naam van de eigenaars van de getroffen kadastrale percelen en
onroerende goederen volgens kadastrale gegevens of andere gegevens die
voor het gemeentebestuur beschikbaar zijn.
Een gemeentelijk rooilijnplan kan ook een achteruitbouwstrook vastleggen.
§ 3. In voorkomend geval bevat het rooilijnplan de volgende aanvullende
elementen:
1° een berekening van de eventuele waardevermindering of
waardevermeerdering van de gronden ten gevolge van de aanleg, wijziging
of verplaatsing van een gemeenteweg overeenkomstig artikel 28;
2° de nutsleidingen die door de wijziging of verplaatsing van de
gemeenteweg op private eigendom zullen liggen.”
Artikel 28 van het gemeentewegendecreet bepaalt:
Ҥ 1. De aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg
geeft aanleiding tot een waardevermindering of waardevermeerdering van
de gronden waarop de gemeenteweg gesitueerd is.
De vergoeding voor waardevermindering is verschuldigd door de gemeente
aan de eigenaar van de grond in kwestie. De vergoeding voor
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-13/21
waardevermeerdering is verschuldigd door de eigenaar van de betrokken
grond en komt ten goede aan de gemeente.
[…]
§ 2. De waardevermindering of de waardevermeerdering wordt vastgesteld
door een landmeter-expert, aangesteld door de gemeente. […]
Waardeverminderingen en waardevermeerderingen ingevolge wijzigingen
of verplaatsingen van een gemeenteweg op een goed van dezelfde eigenaar
door de toepassing van dit decreet worden geacht elkaar te neutraliseren.
[…]”
Te dezen werd het ontwerp van rooilijnplan ‘voorstel tot
gedeeltelijke verplaatsing van buurtweg nr. 19’ opgemaakt door een landmeterexpert die niet werd aangesteld door de gemeente, maar door de
vergunningsaanvragers.
Wat een eventuele waardevermeerdering of -vermindering
betreft, vermeldt het voorstel:
“Het verplaatsen van het gedeelte buurtweg nr. 19 geeft, gelet op het gering
oppervlakteverschil tussen de afgeschafte bedding en de nieuwe bedding
en vermits de verplaatsing gebeurt op eigen percelen, geen aanleiding tot
een waardevermeerdering of waardevermindering zoals bedoeld in
artikel 28 van het Gemeentewegendecreet.”
Zodoende blijkt dat het rooilijnplan werd opgesteld door een
landmeter-expert, rekening houdend met hetgeen is bepaald in artikel 28 van het
gemeentewegendecreet
aangaande
eventuele
waardeverminderingen
en
waardevermeerderingen.
De vereiste dat de landmeter-expert wordt aangesteld door de
gemeente betreft een procedureel voorschrift dat in ieder geval moet worden
nageleefd telkens wanneer de gemeente het initiatief neemt voor de aanleg, de
wijziging, de verplaatsing of de opheffing van een gemeenteweg.
De verzoekende partijen overtuigen er evenwel niet van dat dit
procedureel voorschrift bij toepassing van de afwijkingsmogelijkheid via de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-14/21
omgevingsvergunningsaanvraag valt onder “de bij en krachtens dit decreet
gestelde eisen op het vlak van de vorm en inhoud van gemeentelijke rooiplannen”.
Dat bij toepassing van de afwijkingsmogelijkheid via de
omgevingsvergunningsaanvraag reeds een ontwerp van rooilijnplan gevoegd moet
zijn dat naar inhoud en vorm voldoet aan de vereisten gesteld in het
gemeentewegendecreet, kan logischerwijze met zich meebrengen dat het
rooilijnplan wordt opgesteld door een landmeter-expert die is aangesteld door de
vergunningsaanvrager en dat dit plan een berekening in de zin van artikel 28 van
dit decreet bevat.
Het bestreden gemeenteraadsbesluit onderschrijft het standpunt
van de landmeter-expert dat het verplaatsen van een gedeelte van de buurtweg
nr. 19 geen aanleiding geeft tot een waardevermeerdering of waardevermindering.
De verzoekende partijen betwisten de juistheid van dit standpunt
niet.
Te dezen blijkt – anders dan de verzoekende partijen voorhouden
– niet dat het zorgvuldigheidsbeginsel of enige andere rechtsregel er de gemeente
toe verplichtte om zich door een door haarzelf aangestelde landmeter-expert te
laten adviseren.
Uit het voorgaande blijkt dat de verzoekende partijen niet
aantonen dat de bestreden beslissingen niet op deugdelijke motieven zijn gesteund.
Vermits
de
bestreden
gemeenteraadsbeslissing
een
reglementaire akte betreft, is de formelemotiveringswet bovendien niet van
toepassing.
Het bestreden ministerieel besluit motiveert uitdrukkelijk om
welke redenen er geen schending is van artikel 28 van het gemeentewegendecreet.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-15/21
Dat daarbij niet uitdrukkelijk wordt ingegaan op het gebrek aan
noodzaak voor de gemeente om zelf een landmeter-expert aan te stellen, maakt de
motivering niet gebrekkig.
Het tweede middel wordt verworpen.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
In een derde middel voeren de verzoekende partijen de
schending aan van de artikelen 2 en 3 van de formelemotiveringswet en van het
motiverings- en zorgvuldigheidsbeginsel als algemene beginselen van behoorlijk
bestuur.
De verzoekende partijen zijn van oordeel dat er sprake is van een
onwettigheid:
“omdat de ligging van de verplaatste voetweg nr. 19 zoals gesitueerd
volgens de tweede bestreden beslissing strijdig is met de ligging vastgelegd
in de eerste bestreden (en niet vernietigde) beslissing, waardoor de tweede
bestreden beslissing niet op een zorgvuldige wijze tot stand is gekomen en
gebrekkig is gemotiveerd, en waardoor er ook sprake is van een
tegenstrijdige motivering.”
Volgens de verzoekende partijen situeert het bestreden
ministerieel besluit het verplaatste tracé ongeveer twee meter voorbij de
perceelgrens tussen de percelen nrs. 495/f en 506/h, terwijl het bestreden
gemeenteraadsbesluit dit tracé twee meter zuidelijker situeert (“op de rand van de
betrokken percelen 495F en 506H”).
Beoordeling
Het auditoraatsverslag overweegt het volgende:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-16/21
“De
verzoekende
partijen
bekritiseren
dat
het
bestreden
gemeenteraadsbesluit en het bestreden ministerieel besluit het wegtracé van
de verplaatste buurtweg nr. 19 op verschillende plaatsen situeren, waardoor
dit laatste besluit onzorgvuldig en gebrekkig gemotiveerd zou zijn. In het
middel richten de verzoekende partijen zich niet tegen het bestreden
gemeenteraadsbesluit.
[…] Het gemeenteraadsbesluit overweegt dat ‘door het verleggen van de
voetweg - momenteel gelegen over het perceel 495F - naar de rand van het
perceel, […] het project mogelijk [wordt] gemaakt. De verplaatste voetweg
wordt voorzien op de rand van de betrokken percelen 495F en 506H’.
Deze overweging dient niet zo eng te worden opgevat als de verzoekende
partijen doen uitschijnen. Hij kan zo worden geïnterpreteerd dat de
oprichting van de eengezinswoning mogelijk wordt gemaakt, gelet op de
verplaatsing van het bestaand tracé van de gemeenteweg richting de
perceelsgrenzen van de betrokken percelen. Dat de gemeenteraad niet nader
preciseert dat het tracé voornamelijk gelegen is op perceel nr. 506H,
hetgeen door het bestreden ministerieel besluit wel wordt benadrukt, maakt
niet dat beide besluiten onderling tegenstrijdig zijn.
In elk geval blijkt het exacte tracé van de verplaatste gemeenteweg
duidelijk uit het middels het bestreden gemeenteraadsbesluit definitief
vastgestelde rooilijnplan. De verzoekende partijen voeren niet aan dat de
aanduidingen op het rooilijnplan zelf foutief of onduidelijk zouden zijn.
De verschillende omschrijvingen van de situering van het verplaatste tracé
in beide besluiten doet hieraan geen afbreuk.
[…] De verzoekende partijen werpen voor het eerst in hun memorie van
wederantwoord en dus laattijdig op dat ‘[d]eze tegenstrijdigheid […]
rechtsonzekerheid [creëert] voor de betrokken partijen en werpt
fundamentele vragen op over de uitvoerbaarheid en de handhaafbaarheid
van de beslissing. Evenzeer wordt miskend dat bestuursbeslissingen
duidelijk, ondubbelzinnig en voldoende duidelijk gemotiveerd dienen te
zijn, opdat de rechtsgevolgen ervan voor alle belanghebbenden
voorzienbaar zijn’.
Bovendien is reeds vastgesteld dat de bestreden besluiten niet tegenstrijdig
zijn gemotiveerd, laat staan dat er enige onzekerheid bestaat over de exacte
ligging van het verplaatste wegtracé zodat de rechtsgevolgen kenbaar zijn.”
De Raad van State ziet geen reden om er een andere zienwijze
dan in het auditoraatsverslag op na te houden. Hij valt de beoordeling in het
auditoraatsverslag bij en maakt ze tot de zijne.
In hun laatste memorie voeren de verzoekende partijen ook nog
aan dat “het tracé van de verlegde voetweg nr. 19 […] gebrekkig [is] weergegeven
op het rooilijnplan”:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-17/21
“Op het rooilijnplan is aan de oostzijde van perceel 495f allesbehalve
duidelijk waar de meest noordelijke, groen gekleurde verplaatste voetweg
precies ligt. Dat is te zien op onderstaand uittreksel, waarop twee
afstandsmaten voorkomen, namelijk 8,48 (meter) en 9,45 (meter).”
Zij wijzen er ook op dat de perceelsgrens tussen perceel 506/h
en 495/f niet exact vastligt, en dat het rooilijnplan bovendien “materiële fouten
[bevat] met betrekking tot percelen die rechtstreeks aan het bouwproject palen.”
Zij besluiten dat “het rooilijnplan de percelen manifest onjuist
positioneert” zodat ook de perceelsgrens “geen betrouwbare referentielijn vormt”,
en “de bestreden beslissingen de exacte ligging van de verlegde voetweg niet
rechtsgeldig definiëren door naar die grens te verwijzen”.
De in de laatste memorie geformuleerde kritiek betreft de
accuraatheid van het rooilijnplan dat door het bestreden gemeenteraadsbesluit
wordt vastgelegd.
De verzoekende partijen hebben nagelaten om die kritiek te
formuleren in het kader van het bestuurlijk beroep tegen die beslissing bij de
Vlaamse regering. Het verzoekschrift tot nietigverklaring bij de Raad van State
maakt evenmin melding van deze wettigheidskritiek.
Het gaat dan ook om een laattijdig aangevoerd en daardoor
onontvankelijk middel.
Het derde middel wordt verworpen.
D. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
In een vierde middel voeren de verzoekende partijen de
schending aan van de artikelen 2 en 3 van de formelemotiveringswet, en van het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-18/21
motiverings- en zorgvuldigheidsbeginsel als algemene beginselen van behoorlijk
bestuur.
Volgens de verzoekende partijen is er sprake van een
onwettigheid:
“omdat de ligging van de verplaatste voetweg nr. 19 ten opzichte van de
perceelsgrenzen volgens de tweede bestreden beslissing strijdig is met de
ligging van het bouwproject volgens de beslissing van het college van
burgemeester en schepenen van 18 oktober 2023 waarbij een
omgevingsvergunning is verleend, waardoor de tweede bestreden
beslissing niet op een zorgvuldige wijze tot stand is gekomen en gebrekkig
is gemotiveerd, en waardoor er ook sprake is van een tegenstrijdige
motivering.”
De zienswijze van de tweede verwerende partij dat de
projectzone zich zowel op perceel nr. 495/f als nr. 506/h situeert, zou volgens de
verzoekende partijen strijden met 1) de kennisgeving van het openbaar onderzoek
aan de verzoekende partijen, 2) de omgevingsvergunningsbeslissing van
18 oktober 2023 en 3) de aanplakking van de omgevingsvergunningsbeslissing. De
projectzone wordt daarin immers uitsluitend gesitueerd op perceel nr. 495/f. Het
gewestplan situeert perceel 506/h dan weer volledig in landbouwgebied.
Beoordeling
Het bestreden ministerieel besluit neemt ten aanzien van de
derde beroepskritiek aan “dat uit het aanwezige planmateriaal […] blijkt dat het
verplaatste tracé van voetweg nr. 19 niet doorheen een te bebouwen zone loopt”.
Tegen deze aanname voert het beroep tot nietigverklaring geen
wettigheidskritiek aan.
Uit de beoordeling van het derde middel is voorts gebleken dat
de verzoekende partijen niet – op een ontvankelijke wijze – hebben doen gelden
dat de aanduidingen op het rooilijnplan onduidelijk of foutief zouden zijn.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-19/21
In die omstandigheden overtuigen de verzoekende partijen er
niet van dat het loutere gegeven dat een aantal documenten geen melding maken
van perceel 506/h tot gevolg heeft dat het bestreden ministerieel besluit
onvoldoende is gemotiveerd of onzorgvuldig tot stand is gekomen.
De omgevingsvergunningsbeslissing van 18 oktober 2023
verwijst bij de toetsing van de verenigbaarheid van de aanvraag met de goede
ruimtelijke ordening op het vlak van de “wegenis” trouwens wel degelijk naar het
perceel 506/h.
Het vierde middel wordt verworpen.
V. Besluit
Daar geen van de aangevoerde middelen kan worden
aangenomen, dient het beroep hoe dan ook te worden verworpen.
BESLISSING
-
De Raad van State verwerpt het beroep.
-
De verzoekende partijen worden, elk voor de helft, verwezen in de kosten
van de vordering tot schorsing en het beroep tot nietigverklaring, begroot op
een rolrecht van 800 euro, een bijdrage van 48 euro en een
rechtsplegingsvergoeding van 924 euro, die verschuldigd is aan elk van de
verwerende partijen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-20/21
Dit arrest is uitgesproken op drieëntwintig september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, Xe kamer, samengesteld uit:
Jan Clement,
kamervoorzitter,
Stephan de Taeye,
staatsraad,
David D’Hooghe,
staatsraad,
bijgestaan door
Karin Meerschaut,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Karin Meerschaut
Jan Clement
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.767
X-18.863-21/21