Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866 (2026-09-29)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.866 van 29 september 2026 Onderwijs en cultuur - Examens
(onderwijs) Beslissing : Bevolen
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 267.866 van 29 september 2026
in de zaak A. 249.205/IX-11.079
In zake:
XXXX
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Christophe Vangeel
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Lange Lozanastraat 24
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
het AUTONOOM PROVINCIEBEDRIJF PROVINCIAAL
ONDERWIJS ANTWERPEN
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaten Astrid Gelijkens en Wannes Op de Becq
kantoor houdend te 2000 Antwerpen
Scheldestraat 9
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
De vordering, ingesteld op 18 september 2026, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van de beroepscommissie van het Provinciaal Instituut voor Technisch
Onderwijs te Stabroek van 14 september 2026 waarbij aan verzoekster een
oriënteringsattest C wordt toegekend.
II. Verloop van de rechtspleging
Bij
beschikking
van
18
september
2026
werd
de
procedurekalender vastgesteld.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-1/21
De verwerende partij heeft een nota met opmerkingen en een
administratief dossier ingediend.
De partijen zijn opgeroepen voor de terechtzitting, die heeft
plaatsgevonden op 25 september 2026, om 11.00 uur.
Staatsraad Jurgen Neuts heeft verslag uitgebracht.
Advocaat
Christophe
Vangeel,
die verschijnt
voor de
verzoekende partij en advocaat Wannes Op de Becq, die verschijnt voor de
verwerende partij, zijn gehoord.
Eerste auditeur Wendy Depester heeft een met dit arrest
eensluidend advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoekster is tijdens het schooljaar 2025-2026 leerling in het
eerste leerjaar van de derde graad ‘paardenhouderij’ (duale opleiding –
arbeidsmarktfinaliteit) in het Provinciaal Instituut voor Technisch Onderwijs te
Stabroek, waarvan de verwerende partij het schoolbestuur is.
Verzoekster is dat schooljaar veelvuldig afwezig, telkens met
een doktersattest gestaafd.
3.2.
Op het einde van het schooljaar beslist de klassenraad om aan
verzoekster een oriënteringsattest C uit te reiken. De motivering ervan luidt als
volgt:
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-2/21
“De delibererende klassenraad oordeelt dat de leerling te vaak en/of te
langdurig afwezig was om de nodige kennis en vaardigheden te verwerven
en eventueel bij te werken om over slaagkansen te beschikken in het
volgend leerjaar. Deze beslissing vloeit voort uit de behaalde resultaten en
de bijhorend geformuleerde adviezen en commentaren van
vakleerkrachten, begeleidende klassenraden en de delibererende
klassenraad.”
3.3.
Overleg met de directeur leidt niet tot een nieuwe bijeenkomst
van de klassenraad.
Daarop dient verzoekster een bezwaar in bij het schoolbestuur.
3.4.
Op 25 augustus 2026 beslist de beroepscommissie om aan
verzoekster een bijkomende proef op te leggen voor het vak ‘Rijvaardigheid en
training’ “om vast te stellen of [verzoekster] de vereiste kennis, vaardigheden en
competenties en de te bereiken leerplandoelen alsnog beheerst”. Die beslissing
wordt als volgt toegelicht:
“Uit het dossier blijkt dat [verzoekster] een jaartekort behaalde voor
‘Rijvaardigheid en training’ van 46%.
Dit tekort wordt geweten aan onvoldoende momenten om de noodzakelijke
competenties en vaardigheden te evalueren.
De beroepscommissie stelt vast dat [verzoekster] inderdaad aan
verscheidene evaluatiemomenten niet heeft deelgenomen om medische
redenen, alsook dat dit medisch beletsel er thans niet meer is.”
3.5.
Zij
Verzoekster legt op 10 september 2026 de bijkomende proef af.
wordt
beoordeeld
voor
vier
onderdelen,
waarvoor
een
aantal
beoordelingscriteria worden gehanteerd. Die criteria worden aan de leerplandoelen
gekoppeld. De onderdelen zijn de volgende:
- ‘voorbereiding van het paard’, met elf beoordelingscriteria;
- ‘dressuurproef – paard 1’, met dertien beoordelingscriteria;
- ‘springproef – paard 2’, met tien beoordelingscriteria;
- ‘afstappen en nazorg’, met zeven beoordelingscriteria.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-3/21
Elk beoordelingscriterium wordt bedacht met een score; er is
tevens een rubriek ‘Opmerking’ voorzien.
Verzoekster behaalt een score van 390 op 950 punten, dit is 41%.
3.6.
Op 14 september 2026 komt de beroepscommissie opnieuw
samen. Zij beslist om “het oorspronkelijk evaluatieresultaat te bevestigen”. Dit is
de bestreden beslissing; ze is als volgt gemotiveerd:
“De bijkomende proef werd afgelegd op donderdag 10 september 2026.
[Verzoekster] behaalde 41% op deze bijkomende proef. [Zij] heeft daarmee
de leerplandoelstellingen voor het vak ‘Rijvaardigheid en training’ van het
5de jaar Paardenhouderij (duaal) niet behaald.
Naar het oordeel van de beroepscommissie rechtvaardigen de nu
voorliggende cijfers dan ook de toekenning van een oriënteringsattest C.
[Verzoekster] geeft immers geen blijk te beschikken over de nodige kennis,
vaardigheden en competenties om het hogere leerjaar van de opleiding
Paardenhouderij (duaal) aan te vatten.
De argumenten die voor [haar] worden uiteengezet in het beroepschrift en
tijdens de zitting van de beroepscommissie, zijn niet van dien aard om tot
een ander besluit te komen.
Uit het dossier blijkt niet dat er enige twijfel is om aan de getrouwheid van
de voorliggende cijfers in het algemeen en de beoordeling en het daaruit
resulterend cijfer voor de bijkomende proef in het bijzonder te twijfelen.
Bovendien is er het vermoeden van de deskundigheid van de leerkracht.
Dat de bijkomende proef in de praktijk werd georganiseerd door de
onderwijsinstelling is inherent aan de werking van het secundair onderwijs.
Zo worden bij een uitgestelde beslissing ook de bijkomende
evaluatiemomenten door de onderwijsinstelling en de betrokken
vakleerkrachten zelf georganiseerd.
Het feit dat het resultaat van een proef niet overeenstemt met de gewenste
verwachting van de leerling en/of zijn ouders, betekent niet dat de proef
niet correct, laat staan niet onpartijdig is verlopen.
Op vraag van de raadsman naar een nieuwe bijkomende proef met externe
juryleden kan om die reden alleszins niet ingegaan worden.”
IV. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-4/21
dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde
dat de zaak te spoedeisend is voor een behandeling ervan in een beroep tot
nietigverklaring en indien minstens één ernstig middel wordt aangevoerd waarvan
het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling en waarmee de
nietigverklaring van de bestreden beslissing prima facie kan worden verantwoord.
Overeenkomstig paragraaf 5 van datzelfde artikel wordt de zaak behandeld bij
uiterst dringende noodzakelijkheid en derhalve binnen een termijn van vijftien
dagen of minder, wanneer zulks in het opschrift wordt vermeld.
V. Spoedeisendheid – uiterst dringende noodzakelijkheid
Gelet op de vaste rechtspraak van de Raad van State met
betrekking tot de onmogelijkheid om zonder verlies van een schooljaar de studie
van haar keuze voort te zetten, wijst verzoekster terecht erop dat de gewone
schorsingsprocedure weinig dienstig is om haar voor zo’n verlies te behoeden.
Even terecht betwist de verwerende partij niet dat aan deze
schorsingsvoorwaarde is voldaan.
VI. Ernst van de middelen
A. Eerste en tweede middel
Standpunt van de partijen
6.1.
In een eerste middel voert verzoekster de schending aan van de
formelemotiveringsplicht in zoverre die voortvloeit uit de artikelen 2 en 3 van de
wet van 29 juli 1991 ‘betreffende de uitdrukkelijke motivering van de
bestuurshandelingen’, “in het bijzonder de versterkte motiveringsplicht”.
Verzoekster argumenteert vooreerst dat zij slechts voor één vak
– ‘Rijvaardigheid en training’ – een jaartekort laat optekenen. De bestreden
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-5/21
beslissing is beperkt tot de “algemene formule” dat “de argumenten niet van dien
aard zijn om tot een ander besluit te komen” en verwijst naar de getrouwheid van
de cijfers en het vermoeden van deskundigheid. Volgens verzoekster vermeldt de
beroepscommissie niet de “zeer specifieke redenen” waarom haar concrete, met
stukken onderbouwde grieven niet tot een ander besluit kunnen leiden. De
commissie voert, naar verzoeksters oordeel, geen prospectief onderzoek naar de
slaagkansen van de leerling in het hogere leerjaar. Het vermoeden van
deskundigheid doet, steeds volgens verzoekster, geen afbreuk aan de
motiveringsplicht.
Bovendien doet verzoekster gelden dat op de beoordelaar een
versterkte motiveringsplicht rust wanneer een leerling voor slechts één vak een
tekort behaalt en toch een C-attest krijgt. De zeer specifieke redenen moeten dan
in de motivering worden opgenomen, aldus nog verzoekster.
6.2.
Een tweede middel is geput uit de schending van de
materiëlemotiveringsplicht en het zorgvuldigheidsbeginsel.
Verzoekster voert in dat verband, samengevat, aan dat de
bestreden beslissing niet steunt op een zorgvuldig en volledig feitenonderzoek.
Volgens haar heeft de beroepscommissie nagelaten de representativiteit van de
proef en de betwiste proefomstandigheden te onderzoeken en zich beperkt tot een
verwijzing naar de “getrouwheid van de cijfers” en het vermoeden van
deskundigheid.
7.1.
In de nota met opmerkingen betoogt de verwerende partij, wat
het eerste middel betreft, dat verzoekster een te ruime draagwijdte geeft aan de
formelemotiveringsplicht. Zij benadrukt dat daaruit niet volgt dat het bestuur ieder
argument, ieder stuk, iedere grief van de bestuurde afzonderlijk en punt voor punt
moet beantwoorden. Volgens haar is niet de vraag aan de orde of de
beroepscommissie ieder argument uit de aanvullende memorie van verzoekster
afzonderlijk heeft besproken en weerlegd, maar wel of uit de bestreden beslissing
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-6/21
voldoende duidelijk blijkt op welke determinerende gronden zij het beroep heeft
verworpen.
De verwerende partij stelt dat de beroepscommissie zich
geenszins heeft beperkt tot een loutere bevestiging van het oorspronkelijke Cattest, maar een eigen beoordeling heeft verricht. Zij heeft een bijkomende proef
georganiseerd omdat door de medische afwezigheden van verzoekster
onvoldoende evaluatiegegevens voorhanden waren. Uit de bestreden beslissing
blijkt volgens de verwerende partij dat (1) werd vastgesteld dat verzoekster wegens
medische redenen aan verschillende evaluatiemomenten niet heeft kunnen
deelnemen, (2) precies om die reden een bijkomende proef voor het vak
‘Rijvaardigheid en training’ werd georganiseerd, (3) die proef ertoe strekte alsnog
na te gaan of verzoekster de vereiste kennis, vaardigheden, competenties en
leerplandoelstellingen beheerste, (4) verzoekster op die bijkomende proef slechts
41%
behaalde,
(5)
de
beroepscommissie
daaruit
besloot
dat
de
leerplandoelstellingen van dit “voor de opleiding wezenlijke vak” niet waren
bereikt, (6) de beroepscommissie geen concrete reden aanwezig achtte om te
twijfelen aan de betrouwbaarheid van de beoordeling, (7) zij daarbij uitdrukkelijk
verwees naar het vermoeden van deskundigheid van de beoordelaars, (8) zij de
kritiek betreffende de organisatie van de proef door de eigen onderwijsinstelling
uitdrukkelijk behandelde en (9) zij ook de vraag naar een nieuwe proef met externe
juryleden uitdrukkelijk verwierp. Volgens de verwerende partij maakt de bestreden
beslissing aldus duidelijk welke vaststellingen doorslaggevend waren en waarom
de beroepscommissie, ondanks de door verzoekster aangevoerde bezwaren, tot de
bevestiging van het C-attest is gekomen. Dat volstaat in het licht van de
formelemotiveringsplicht, meent de verwerende partij.
Voorts doet de verwerende partij gelden dat verzoekster de
motiveringsplicht vereenzelvigt met de verplichting om de beoordeling van de
bijkomende proef volledig over te doen. Verzoekster verwijst uitvoerig naar een
tabel die zij na de proef heeft opgesteld en waarin volgens de verwerende partij
“nagenoeg ieder afzonderlijk beoordelingsonderdeel” wordt betwist. Uit de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-7/21
formelemotiveringsplicht volgt evenwel niet, zo stelt de verwerende partij, dat de
beroepscommissie zich in haar beslissing punt voor punt opnieuw, en dan nog als
examenjury, moet uitspreken over iedere afzonderlijke vaststelling of (deel)score.
Volgens haar is vereist, maar volstaat het ook dat uit haar beslissing kan worden
begrepen waarom zij de bijkomende proef als voldoende basis voor haar
eindbeslissing beschouwde.
De verwerende partij argumenteert dat uit de bestreden beslissing
“kenbaar” blijkt waarom de beroepscommissie zich door de argumentatie van
verzoekster niet heeft laten overtuigen en waarom zij de onvoldoende op de
bijkomende proef doorslaggevend achtte. Ten overvloede refereert de verwerende
partij aan rechtspraak van de Raad van State waaruit zij afleidt dat “ordentelijk
toegekende evaluatieresultaten niet zonder meer terzijde kunnen worden
geschoven. Zij worden in beginsel geacht een representatief beeld te geven van de
kennis, vaardigheden en, in voorkomend geval, attitudes van de leerling, waarbij
aan de beoordeling door de betrokken leerkrachten een vermoeden van
deskundigheid kleeft tot bewijs van het tegendeel”.
Evenmin kan volgens de verwerende partij verzoekster worden
bijgevallen waar zij betoogt dat iedere prospectieve beoordeling in de bestreden
beslissing zou ontbreken. De beroepscommissie stelt uitdrukkelijk vast dat
verzoekster niet heeft aangetoond te beschikken over de vereiste kennis,
vaardigheden en competenties “om het hogere leerjaar van de opleiding
Paardenhouderij (duaal) aan te vatten”. Daarmee bevat de bestreden beslissing
uitdrukkelijk een beoordeling die betrekking heeft op de verdere schoolloopbaan
van de leerling, vindt de verwerende partij. Hoe dan ook moet volgens haar worden
vastgesteld dat verzoekster uitgaat van een onjuiste “volgorde” van beoordeling.
Het delibererende orgaan moet eerst nagaan of de leerling de leerplandoelstellingen
van het voorbije leerjaar in voldoende mate heeft bereikt. Pas daarna kunnen
verdere, prospectieve conclusies over de studie- of beroepsloopbaan worden
getrokken. Indien wordt vastgesteld dat de leerplandoelstellingen niet in voldoende
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-8/21
mate zijn bereikt, komt die volgende vraag niet meer aan de orde, aldus nog de
verwerende partij.
De verwerende partij besluit dat de bestreden beslissing op
duidelijke wijze de feitelijke en juridische motieven bevat waarop ze steunt. Ze laat
toe te begrijpen waarom het beroep werd afgewezen en stelt de Raad van State in
staat om de wettigheid van die beslissing te toetsen. Dat verzoekster zich in die
motieven niet kan vinden of van oordeel is dat aan bepaalde door haar voorgelegde
stukken een groter gewicht had moeten worden toegekend, maakt de motivering
niet formeel gebrekkig, zo meent de verwerende partij.
7.2.
Met betrekking tot het tweede middel doet de verwerende partij
gelden dat bezwaarlijk kan worden voorgehouden dat de beroepscommissie haar
beslissing zonder voldoende onderzoek heeft genomen. De commissie stelde vast
dat verzoekster wegens haar medische afwezigheden onvoldoende kon worden
geëvalueerd voor het vak ‘Rijvaardigheid en training’. Precies daarom werd niet
onmiddellijk definitief beslist, maar werd een bijkomende praktische proef
georganiseerd teneinde alsnog over voldoende evaluatiegegevens te beschikken.
Verzoekster legde deze proef af op 10 september 2026 en behaalde daarop slechts
41%. Verzoekster werd opnieuw gehoord en kreeg de gelegenheid haar bezwaren
tegen het verloop en de beoordeling van de proef uiteen te zetten.
Voorts argumenteert de verwerende partij dat verzoekster niet
concreet aantoont dat de bijkomende proef geen betrouwbare beoordelingsbasis
kon vormen. Uit het resultatenblad blijkt dat zij op verschillende, concrete
onderdelen werd beoordeeld en dat bij de beoordeling specifieke vaststellingen
werden
genoteerd.
Daartegenover
plaatst
verzoekster
“voornamelijk
wedstrijdresultaten, diploma’s en verklaringen van derden” waaruit zou blijken dat
zij in andere omstandigheden wel over bepaalde rijvaardigheden beschikt.
Daarmee is volgens de verwerende partij nog niet aangetoond dat de vaststellingen
in de bijkomende proef feitelijk onjuist zijn. Dat verzoekster in een andere context
– bijvoorbeeld tijdens wedstrijden, stages of met een vertrouwd paard – bepaalde
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-9/21
prestaties levert, betekent niet noodzakelijk dat zij tijdens de betrokken proef de
daarin getoetste leerplandoelstellingen eveneens voldoende heeft aangetoond.
Dat sluit aan, zo stelt de verwerende partij, bij de rechtspraak van
de Raad van State dat ordentelijk toegekende evaluatieresultaten in beginsel als
representatief mogen worden beschouwd en dat aan de beoordeling door de
bevoegde leerkrachten een vermoeden van deskundigheid kleeft. De door
verzoekster aangebrachte stukken kunnen volgens haar mogelijk aantonen dat zij
elders bepaalde prestaties heeft geleverd, maar ze tonen niet zonder meer aan dat
de beoordelaars tijdens de bijkomende proef onjuiste vaststellingen hebben gedaan
of dat de beroepscommissie niet van het resultaat van die proef mocht uitgaan.
De verwerende partij benadrukt dat ook de medische
voorgeschiedenis daaraan geen afbreuk doet. De medische omstandigheden
werden door de beroepscommissie niet miskend, meent zij. Integendeel, ze
vormden juist de reden waarom een bijkomende proef werd georganiseerd.
Verzoekster kan diezelfde omstandigheden dan niet zonder meer aanvoeren om
vervolgens ook het resultaat van het bijkomende evaluatiemoment terzijde te doen
schuiven. De relevante vraag was op dat ogenblik of verzoekster, nadat zij opnieuw
tot paardrijden in staat was, tijdens die bijkomende proef de vereiste competenties
kon aantonen. De beroepscommissie heeft op basis van het behaalde resultaat en
de concrete beoordeling gemeend dat dit niet het geval was.
Tot slot zet de verwerende partij uiteen dat uit het
zorgvuldigheidsbeginsel geen verplichting volgt om, telkens wanneer een leerling
het resultaat van een bijkomende proef betwist, nog een tweede bijkomende proef
of een nieuwe evaluatie door externe beoordelaars te organiseren. Daarvoor zouden
minstens concrete stukken of elementen moeten voorliggen waaruit blijkt dat de
eerste bijkomende proef gebrekkig, onbetrouwbaar of kennelijk ongeschikt was,
vindt de verwerende partij. Dat wordt geenszins aangetoond. De verwerende partij
stipt aan dat verzoekster tegenover de beoordeling van de bevoegde beoordelaars
in essentie haar eigen lezing van de prestaties en een aantal externe gegevens stelt.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-10/21
Daarmee maakt zij, naar het oordeel van de verwerende partij, geenszins
aannemelijk dat de beroepscommissie op onjuiste feiten heeft gesteund of haar
onderzoek onzorgvuldig heeft gevoerd.
Beoordeling
Voor zover verzoekster aanvoert dat geen prospectief onderzoek
naar haar slaagkansen in het hogere leerjaar is gevoerd, lijkt zij uit het oog te
verliezen dat aan haar een oriënteringsattest C is toegekend. Dit wil zeggen dat
verzoekster, naar luid van artikel 70, eerste lid, 3°, van het besluit van de Vlaamse
Regering van 15 juli 2022 ‘over de organisatie van het secundair onderwijs, wat
leerlingen betreft’, het leerjaar “niet met vrucht heeft beëindigd”.
Alsdan is een ‘prospectief’ onderzoek, waarbij de slaagkansen
van de betrokken leerling in een volgend leerjaar worden nagegaan, op het eerste
gezicht niet aan de orde.
In die mate faalt het eerste middel.
9.1.
De verwerende partij ziet het op het eerste gezicht goed dat noch
het algemeen rechtsbeginsel luidens welk een overheidsbeslissing op objectief
aanneembare redenen gegrond moet zijn die hetzij uit de beslissing zelf, hetzij uit
het administratief dossier moeten blijken, noch de wet van 29 juli 1991 ‘betreffende
de
uitdrukkelijke
motivering
van
de
bestuurshandelingen’
of
de
formelemotiveringsplicht vermeld in artikel 123/15, § 3, 1°, van de Codex
Secundair Onderwijs, aan de overheid de verplichting opleggen alle grieven of
middelen van verdediging opgeworpen door de betrokkene afzonderlijk te
beantwoorden. Het volstaat daarentegen dat in de beslissing zelf de motieven
opgenomen worden die de beslissing kunnen dragen.
9.2.
Waar de regelgeving in een administratieve beroepsprocedure
heeft voorzien, moet de indiener van het beroep wel erop kunnen rekenen dat zijn
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-11/21
beroepschrift door de beroepsinstantie zorgvuldig wordt onderzocht en dat zij,
ingeval zij meent tot hetzelfde oordeel te moeten komen als in de beroepen
beslissing, voor de verwerping van de aangevoerde beroepsargumenten goede
redenen heeft. In sommige gevallen, meer bepaald als het gaat om een
welomschreven, gewichtige grief van de beroepsindiener, zullen die redenen zelfs
uitdrukkelijk in de beroepsbeslissing dienen te worden weergegeven. Van een
zorgvuldig handelende beroepsinstantie mag immers worden verwacht dat zij in
haar beslissing formeel aandacht besteedt aan de wezenlijke en fundamentele
grieven van de beroepsindiener en dat zij hem aldus de antwoorden geeft die laten
verstaan waarom zijn beroep wordt verworpen.
Het bestaan en de zin van een beroepsprocedure, ook inzake
deliberatiebeslissingen in het secundair onderwijs, vereist dat de motivering van
de beroepscommissie blijk ervan geeft dat de bezwaren van de leerling
daadwerkelijk in overweging zijn genomen en in de nieuwe beoordeling zijn
betrokken, dat de leerling begrijpt waarom die argumenten de beroepscommissie
niet konden overtuigen en dat ten minste een uitdrukkelijke repliek volgt op de
vragen die voor de leerling blijkens haar beroepschrift van wezenlijk belang zijn
en die, mochten ze terecht zijn gesteld, mogelijk tot een voor de leerling gunstiger
resultaat leiden.
9.3.
De bestreden beslissing steunt prima facie wezenlijk op het
onvoldoende resultaat van verzoekster voor de bijkomende proef voor het vak
‘Rijvaardigheid en training’. Immers, de beroepscommissie benadrukt daarin dat
“[d]e bedoeling van deze bijkomende proef was om met een bijkomend
evaluatiemoment alsnog vast te stellen of [verzoekster] al dan niet de vereiste
kennis, vaardigheden en competenties en de te bereiken leerplandoelen beheerst
voor dit in de opleiding cruciale vak”.
Vervolgens
concludeert de
beroepscommissie dat verzoekster met de score voor die bijkomende proef – 41%
– de leerplandoelstellingen voor het betrokken vak niet heeft behaald en dat “de nu
voorliggende cijfers” een C-attest verantwoorden. Andere cijfers dan deze voor het
vak ‘Rijvaardigheid en training’ worden, zo lijkt, niet ter sprake gebracht.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-12/21
Op het eerste gezicht bevestigt de verwerende partij zulks ook in
de nota met opmerkingen, waar zij stelt dat “uit de bestreden beslissing kenbaar
blijkt […] waarom zij [lees: de beroepscommissie] de onvoldoende op de
bijkomende proef doorslaggevend achtte”.
9.4.
Na de bijkomende proef voor het vak ‘Rijvaardigheid en
training’ heeft de beroepscommissie een nieuwe hoorzitting georganiseerd.
Verzoekster heeft naar aanleiding daarvan een ‘aanvullende memorie’ met
stukkenbundel aan de beroepscommissie bezorgd. Daarin heeft zij aangevoerd dat
het resultaat voor die bijkomende proef “niet representatief” is omwille van
“gebreken in de proefomstandigheden”. Zij wees onder meer erop dat “de proef
werd gereden op onbekende paarden waarmee de leerling niet vertrouwd was”, dat
“deze paarden […] daags voordien nauwelijks in beweging [waren] geweest en
[zich] onrustig [gedroegen]”, dat een aan haar “toegewezen paard […] volgens het
beoordelingsverslag zelf een barst in de hoef en een gezwollen been [vertoonde]”
en zij “niettemin […] ermee [diende] te rijden – wat innerlijk tegenstrijdig is met
het verwijt dat zij die letsels niet zou hebben ‘gemeld’”, dat “onderdelen werden
beoordeeld die tijdens de proef niet (mochten) worden uitgevoerd” – bijvoorbeeld,
de beoordelingscriteria ‘longeren’ en ‘observatie en controle stal (drinken)’ –
“zodat […] nul of nagenoeg nul werd gequoteerd voor handelingen die niet werden
gevraagd”. Ook deed zij gelden dat “[v]oor zover andere leerlingen vooraf wisten
met welk paard zij zouden rijden en met dat paard konden oefenen”, verzoekster
niet op gelijke wijze is behandeld, nu zij die mogelijkheid “niet in dezelfde mate”
heeft gekregen – dit is volgens verzoekster van belang “wanneer de beoordeling
mede afhangt van de omgang en samenwerking met een toegewezen paard”.
Vervolgens heeft verzoekster voor verschillende beoordelingscriteria kritiek
geleverd op de haar toegekende score. Wat het criterium ‘observatie en controle
stal (drinken)’ betreft, merkte zij nog bijkomend op dat “geen andere kandidaat
[…] hierop [werd] beoordeeld” en dat er “[g]een enkele indicatie van een
probleem” was. Met betrekking tot het criterium ‘benen en hoeven controleren’,
deed verzoekster onder meer gelden dat “[h]et gevraagde [zich] beperkte […] tot
het uitkrabben van de hoeven, niet tot een klinische beoordeling”. ‘Longeren’ was
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-13/21
volgens verzoekster “tijdens de proef niet toegelaten”. Verzoekster heeft ook
aangegeven dat zij voor de betrokken proef werd beoordeeld op theorie, terwijl het
om een praktijkvak gaat. Voor de dressuurproef en de springproef wees verzoekster
erop dat zij deze heeft moeten afleggen met een “onbekend”, “nauwelijks bereden”
en “onrustig” paard. Wat het beoordelingscriterium ‘veilig en correct afstappen’
betreft, heeft verzoekster aangestipt dat zij “door een zware knieoperatie
(september 2025) […] niet op de door de school vereiste wijze [kan] afstappen”,
wat volgens haar dus “geen vaardigheidsgebrek” is en bovendien “[m]edisch
bepaald”. Tot slot heeft verzoekster eveneens “objectieve, verifieerbare en
grotendeels gelijktijdige beoordelingen door derden” onder de aandacht van de
beroepscommissie gebracht, waarmee het haar toegekende cijfer voor de
bijkomende proef “onverenigbaar” zou zijn.
Daaruit maakt de Raad van State voorshands niet op, zoals de
verwerende
partij
voorhoudt,
dat
verzoekster
“voornamelijk”
op
“wedstrijdresultaten, diploma’s en verklaringen van derden” steunt om het
resultaat van de bijkomende proef te betwisten.
9.5.
De voormelde kritiek lijkt in de bestreden beslissing slechts als
volgt te worden beantwoord:
“De argumenten die voor [verzoekster] worden uiteengezet in het
beroepschrift en tijdens de zitting van de beroepscommissie, zijn niet van
dien aard om tot een ander besluit te komen.
Uit het dossier blijkt niet dat er enige twijfel is om aan de getrouwheid van
de voorliggende cijfers in het algemeen en de beoordeling en het daaruit
resulterend cijfer voor de bijkomende proef in het bijzonder te twijfelen.
Bovendien is er het vermoeden van deskundigheid van de leerkracht.”
9.6.
Een dergelijke ‘motivering’ is op het eerste gezicht een passe-
partout in de ware zin van het woord. Deze drie voormelde zinnen kan iedere
beroepscommissie in elk beroep hanteren, maar het levert verzoekster in haar
concrete geval geen enkel inzicht op waarom haar argumenten dan niet overtuigend
waren en niet tot een ander oordeel konden leiden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-14/21
9.7.
De beoordeling of de voormelde argumenten steek houden en tot
welk resultaat ze aanleiding moeten geven ingeval ze gegrond blijken te zijn, lijkt
in de eerste plaats aan de beroepscommissie toe te vallen – en dus niet aan de Raad
van State. Alleen wanneer een leerling klaarblijkelijk ongegronde, niet ter zake
doende grieven aanvoert, neemt de Raad van State vooralsnog aan dat hij vermag
vast te stellen dat ze voor de betrokken leerling niet tot een gunstiger resultaat
kunnen leiden en dat het verwijt dat de beroepscommissie aan deze grieven geen
(uitdrukkelijke) aandacht heeft geschonken, geen doel treft.
Noch de bestreden beslissing, noch het administratief dossier
laten voorshands toe om van de “gebreken in de proefomstandigheden” en de
andere elementen die verzoekster ter sprake brengt, dadelijk vast te stellen dat ze
van iedere geloofwaardigheid zijn ontdaan. Evenmin laten ze verstaan waarom
deze grieven, mochten ze gegrond zijn, niet tot een gunstiger resultaat voor
verzoekster zouden kunnen leiden. Alsdan moet, zo lijkt, worden geoordeeld dat
de beroepscommissie in haar beslissing ook uitdrukkelijk aandacht eraan moest
besteden. Dat is in dit geval prima facie niet gebeurd.
9.8.
Met de motieven die de verwerende partij in de nota met
opmerkingen zou aanvoeren, vermag de Raad van State op het eerste gezicht geen
rekening te houden. Immers, daarvan staat niet vast, zo lijkt, dat ze aan de
beroepscommissie kunnen worden toegeschreven.
9.9.
Dat aan de beoordeling door een leerkracht een vermoeden van
deskundigheid kleeft, doet vooralsnog geen afbreuk aan wat voorafgaat.
Met dat vermoeden lijkt de beoordelaar immers geenszins
vrijgesteld van de plicht om zorgvuldig en op deugdelijke gronden tot een
inschatting van de vaardigheden en competenties van een leerling te komen.
Wanneer die evaluatie vervolgens door de leerling wordt betwist, mag zij op het
eerste gezicht daaromtrent van de beroepscommissie een beoordeling verwachten,
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-15/21
die – indien het om wezenlijke grieven gaat – uitdrukkelijk in de akte moet zijn
opgenomen.
9.10.
Voor zover de verwerende partij erop wijst dat van de
beroepscommissie niet mag worden verwacht dat zij zich in haar beslissing “punt
voor punt opnieuw, en dan nog als examenjury, moet uitspreken over iedere
afzonderlijke vaststelling of (deel)score”, lijkt zij de bevoegdheid van de
beroepscommissie verkeerd in te schatten. Immers, wanneer de leerling de
representativiteit van de cijfers betwist, valt het de beroepscommissie toe om de
concrete grieven te onderzoeken, daarop een antwoord te geven en, wanneer die
argumenten volgens haar niet opgaan, de leerling het nodige inzicht te bieden in de
redenen die haar tot dat besluit brengen.
Anders gezegd, lijkt het in zo’n geval aan de beroepscommissie
te staan om te beoordelen of er sprake is van “ordentelijk toegekende
evaluatieresultaten” en daarover in de bestreden beslissing toelichting te
verstrekken.
9.11.
Uit wat voorafgaat, volgt vooralsnog dat verzoekster terecht
aanvoert dat de bestreden beslissing de formelemotiveringsplicht en het
zorgvuldigheidsbeginsel miskent.
In die mate zijn de besproken middelen ernstig.
Verzoekster betoogt nog dat op de beoordelaar een versterkte
motiveringsplicht rust wanneer een leerling voor slechts één vak een tekort behaalt
en toch een C-attest krijgt en dat de zeer specifieke redenen dan in de motivering
moeten worden opgenomen.
Aangezien, zoals hiervóór voorlopig is vastgesteld, verzoekster
de representativiteit van haar tekort voor het vak ‘Rijvaardigheid en training’ in
vraag heeft gesteld en de beroepscommissie in haar beslissing de argumenten van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-16/21
verzoekster in dat verband – ten onrechte – onbesproken heeft gelaten, lijkt een
uitspraak over dit vraagstuk voorbarig. Als gevolg van de hierna te bevelen
schorsing, zal de beroepscommissie de zaak van verzoekster moeten heroverwegen
en haar duidelijkheid moeten verschaffen over (1) de al dan niet gegrondheid van
haar grieven en de redenen om tot dat besluit te komen en (2) desgevallend de
impact van die gegrondheid van één of meer grieven op het eindresultaat van
verzoekster. Daarop vermag de Raad van State niet vooruit te lopen.
B. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
Verzoekster put een derde middel uit de schending van het
redelijkheidsbeginsel en van “het verbod van een innerlijk tegenstrijdige
motivering”.
Zij betoogt wezenlijk dat de vaststelling dat het oorspronkelijke
tekort voor het vak ‘Rijvaardigheid en training’ te wijten was aan onvoldoende
momenten om de competenties te evalueren wegens medische afwezigheid,
logischerwijze
uitsluit
dat
één
betwist
vervangend
moment
zonder
representativiteitstoets als “sluitend bewijs van blijvende onbekwaamheid” wordt
aangenomen.
Beoordeling
In haar (eerste) bezwaarschrift voor de beroepscommissie heeft
verzoekster onder meer het volgende – aldaar als “tweede middel” – aangevoerd:
“Het ontbreken van een resultaat voor ‘rijvaardigheid en training’ is
uitsluitend te wijten aan medisch geattesteerde overmacht. Bij gewettigde
afwezigheid geldt de verplichting om alle proeven af te leggen niet
onverkort, en beschikt de klassenraad over de mogelijkheid om een
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-17/21
aangepaste of uitgestelde proefregeling uit te werken (bv. een mondelinge
of praktische proef op een later, medisch verantwoord tijdstip).
De school heeft nagelaten een dergelijke regeling aan te bieden en heeft
bovendien het redelijke voorstel van [verzoekster] geweigerd om de proef
af te leggen met een eigen, betrouwbaar paard – nochtans de enige medisch
toegelaten wijze volgens het attest van 26 mei 2026. Nu de leerling bij attest
van 6 juli 2026 opnieuw werd vrijgegeven om te rijden, kan de proef alsnog
met uitstel worden afgenomen. Het definitief afrekenen van de leerling op
een proef die zij door overmacht niet kon afleggen en die de school
weigerde aangepast of uitgesteld te organiseren, is onevenredig en
onredelijk.”
Vervolgens heeft zij, weliswaar “in ondergeschikte orde”,
gevraagd om bijkomende proeven of opdrachten op te leggen, “met name […] een
uitgestelde/aangepaste rijproef, nu de leerling bij attest van 6 juli 2026 medisch
werd vrijgegeven”.
Als verzoekster met het middel bedoelt dat meerdere
(bijkomende) evaluatiemomenten hadden moeten worden georganiseerd, volstaat
het op het eerste gezicht om erop te wijzen dat zij niet mag verlangen van de
beroepscommissie te verkrijgen wat zij haar niet eens heeft gevraagd.
Alleen al daarom moet het middel als niet-ernstig worden
verworpen.
Overigens ziet de Raad van State in de huidige stand van de
rechtspleging niet in hoe een leerling aan wie de gunst van een bijkomende proef
is toegestaan, van een schending van het redelijkheidsbeginsel vermag te gewagen
als die bijkomende proef tot één evaluatiemoment beperkt blijft. Een bijkomende
proef lijkt niet erop gericht te zijn om de toetsen of proeven die een leerling in de
loop van het schooljaar niet heeft afgelegd, allemaal en helemaal over te doen. Wel
lijkt ze te mogen zijn ingegeven, zoals in de bestreden beslissing toegelicht, met
“[d]e bedoeling […] alsnog vast te stellen of [verzoekster] al dan niet de vereiste
kennis, vaardigheden en competenties en de te bereiken leerplandoelen beheerst
voor dit in de opleiding cruciale vak”.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-18/21
C. Vierde middel
Uiteenzetting van het middel
In een vierde middel voert verzoekster de schending aan van het
onpartijdigheidsbeginsel en van het zorgvuldigheidsbeginsel.
Zij argumenteert wat volgt:
“Een door de beroepsinstantie bevolen bijkomende proef strekt juist tot een
onbevooroordeelde toetsing. In casu werd de proef afgenomen door
dezelfde onderwijsinstelling, mogelijk (mede) door dezelfde beoordelaar(s)
die de betwiste beslissing droegen (onder wie de klastitularis […], medeondertekenaar van de eindbeslissing). Verzoekster vroeg de
jurysamenstelling mee te delen; de beroepscommissie weigerde dit en
onderzocht het niet, met een loutere verwijzing naar wat ‘inherent is aan de
werking van het secundair onderwijs’. Aldus is niet aangetoond dat de proef
onpartijdig is verlopen en is de beslissing op dit punt onzorgvuldig. Dit
ondergeschikte middel is, samen met de voorgaande middelen, ernstig.”
Beoordeling
Het onpartijdigheidsbeginsel, voor zover van toepassing op
organen van het actief bestuur, waarborgt dat zowel de persoonlijke
onpartijdigheid van de personeelsleden en (leden van bestuurlijke) organen die
mede een beslissing nemen, als de structurele onpartijdigheid van die
personeelsleden en bestuurlijke organen op het vlak van de organisatie van deze
organen, het verloop van de procedure en het tot stand komen van hun beslissingen.
De
door
verzoekster
aangevoerde
schending
van
het
onpartijdigheidsbeginsel, lijkt niet gericht tegen de beroepscommissie zélf, maar
wel tegen de “onderwijsinstelling” en de “beoordelaar(s)” van haar bijkomende
proef, omdat zij de voor de beroepscommissie betwiste beslissing – de toekenning
van een C-attest – hebben genomen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-19/21
Aldus voert verzoekster prima facie de schending van de
structurele onpartijdigheid aan.
Om de schending van de structurele onpartijdigheid van, in dit
geval, haar beoordelaars aannemelijk te maken, volstaat geen louter subjectieve
indruk van partijdigheid, maar moet die schending objectief kunnen worden
gerechtvaardigd, rekening houdend met de concrete, feitelijke elementen van de
zaak.
Verzoekster overtuigt de Raad van State vooralsnog niet ervan
dat het enkele element dat de betrokken beoordelaars eerder aan verzoekster een
C-attest hebben toegekend, een afdoende geobjectiveerd bewijs vormt van
partijdigheid. De klassenraad heeft, zo lijkt, zijn oordeel laten afhangen van de
gegevens waarover hij op het ogenblik van zíjn beslissing beschikte. De
beroepscommissie heeft een bijkomende proef opgelegd. Dat enkele gegeven lijkt
niet van aard de leden van die klassenraad zodanig te grieven dat zij geacht moeten
worden niet langer op onbevooroordeelde wijze de bijkomende proef te kunnen
evalueren.
Verzoekster blijft op het eerste gezicht in gebreke om aan te
tonen op grond van welke andere concrete en objectief gewettigde aanwijzingen
moet worden aangenomen dat de betrokken beoordelaars verzoeksters proef niet
met de vereiste onpartijdigheid hebben beoordeeld.
Zoals gezien, doet verzoekster vooralsnog geen schending van
de persoonlijke of subjectieve onpartijdigheid gelden.
Het middel is niet ernstig.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-20/21
VII. Conclusie
Er is voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 17, §§ 1 en
5, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief vervuld
moeten zijn wil een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid
worden toegewezen.
BESLISSING
-
De Raad van State beveelt de schorsing bij uiterst dringende
noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de beslissing van de
beroepscommissie van het Provinciaal Instituut voor Technisch Onderwijs te
Stabroek van 14 september 2026 waarbij aan XXXX een oriënteringsattest C
wordt toegekend.
-
Bij de publicatie van dit arrest door de Raad van State wordt de identiteit
van de verzoekende partij niet bekendgemaakt.
Dit arrest is uitgesproken op negenentwintig september tweeduizend zesentwintig,
door de Raad van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jurgen Neuts,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Jurgen Neuts
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.866
IX-11.079-21/21