Conseil d'État de Belgique — Raad van State — ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894 (2026-10-01)
Samenvatting (NL) :
Arrest nr 267.894 van 1 oktober 2026 Onderwijs en cultuur - Examens (onderwijs)
Beslissing : Verwerping
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
RAAD VAN STATE, AFDELING BESTUURSRECHTSPRAAK
VOORZITTER VAN DE IXe KAMER
ARREST
nr. 267.894 van 1 oktober 2026
in de zaak A. 249.212/IX-11.083
In zake:
J.R.
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Christophe Vangeel
kantoor houdend te 2018 Antwerpen
Lange Lozanastraat 24
bij wie woonplaats wordt gekozen
tegen:
de VZW COMITÉ VOOR ONDERWIJS ANNUNTIATEN
HEVERLEE
bijgestaan en vertegenwoordigd door
advocaat Kristien Vanderheiden
kantoor houdend te 3000 Leuven
Diestsevest 47
bij wie woonplaats wordt gekozen
-------------------------------------------------------------------------------------------------I. Voorwerp van de vordering
1.
De vordering, ingesteld op 20 september 2026, strekt tot de
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid van de tenuitvoerlegging van de
beslissing van de beroepscommissie van het Heilig Hartinstituut Heverlee van
11 september 2026 waarbij aan verzoeker een oriënteringsattest C wordt
toegekend.
II. Verloop van de rechtspleging
2.
Bij
beschikking
van
21
september
2026
werd
de
procedurekalender vastgesteld en werden de partijen opgeroepen voor de
terechtzitting, die heeft plaatsgevonden op 28 september 2026.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-1/37
De nota met opmerkingen en het administratief dossier werden
ingediend overeenkomstig de procedurekalender.
Staatsraad Jim Deridder heeft verslag uitgebracht.
Advocaat
Christophe
Vangeel,
die verschijnt
voor de
verzoekende partij en advocaat Thalia Aquino, die loco advocaat Kristien
Vanderheiden verschijnt voor de verwerende partij, zijn gehoord.
Auditeur Nino Vermeire heeft een met dit arrest eensluidend
advies gegeven.
Er is toepassing gemaakt van de bepalingen op het gebruik der
talen, vervat in titel VI, hoofdstuk II, van de wetten op de Raad van State,
gecoördineerd op 12 januari 1973.
III. Feiten
3.1.
Verzoeker is tijdens het schooljaar 2025-2026 leerling in het
eerste jaar van de derde graad van de studierichting Biotechnologische en
chemische STEM-wetenschappen in het Heilig Hartinstituut Heverlee, waarvan de
verwerende partij het schoolbestuur is.
3.2.
Op het einde van het schooljaar laat verzoeker twee jaartekorten
optekenen, namelijk voor de vakken biologie (46%) en fysica (46%).
Dit brengt de delibererende klassenraad ertoe om aan verzoeker
voor deze twee vakken een bijkomende proef op te leggen.
Verzoeker scoort bij deze bijkomende proeven 52% voor
biologie en 30% voor fysica, waarna de delibererende klassenraad hem een C-attest
toekent.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-2/37
Overleg met de directeur leidt niet tot een nieuwe bijeenkomst
van de delibererende klassenraad. De directeur deelt zijn beslissing ter zake mee
op 1 september 2026.
3.3.
Daarop stelt verzoeker een beroep in bij het schoolbestuur. De
beroepscommissie beslist op 14 september 2026, verzoeker gehoord, om de
deliberatiebeslissing van de klassenraad te bevestigen. Zij overweegt daarbij:
“II. In antwoord op de grieven van de verzoekers stelt de beroepscommissie
dat:
II.1 In antwoord op § 7.1 stelt de beroepscommissie vast dat zowel in de
beoordeling van de delibererende klassenraad in juni als in augustus wel
degelijk rekening gehouden werd met het globale dossier zoals weergegeven
hierboven in § I. De aanleiding voor de bijkomende proeven was de
vaststelling dat [verzoeker] het schooljaar afsloot met twee tekorten voor de
richtingsvakken fysica (46%) en biologie (46%). Het globale dossier van het
reguliere schooljaar vormde de absolute en expliciete grondslag om in juni
een uitstel van beslissing te verlenen. Volgens de beroepscommissie heeft de
klassenraad in juni geoordeeld dat het geheel van de elementen in het gehele
leerlingendossier van [verzoeker] op dat moment ontoereikend waren voor
een overgang naar het tweede leerjaar van de derde graad Biotechnologische
en chemische STEM-wetenschappen. Tegelijk staat het voor de
beroepscommissie vast dat de klassenraad aan [verzoeker] de mogelijkheid
wilde bieden om via bijkomende proeven het tegendeel te bewijzen.
Niettemin bewijst de score van 30% voor de beroepscommissie dat de
leerachterstand uit het reguliere schooljaar – ondanks de extra leermomenten
en de remediëring gedurende de zomervakantie – persistent en ongewijzigd
is gebleven. De 52% voor biologie bevestigt dat de basis minimaal blijft. Het
globale dossier (de jaartekorten en de andere resultaten uit het schooljaar) is
de constante waartegen de resultaten uit augustus zijn gewogen.
II.2 Betreffende het tweede middel (§ 7.2): behaalde cijfers worden als
tekorten behandeld.
• De beroepscommissie ziet de score van 52% voor biologie
uitdrukkelijk niet als een formeel tekort en miskent het numerieke
voldoende geenszins, maar de beroepscommissie oefent haar decretale
appreciatiebevoegdheid uit om de kwalitatieve waarde van dit resultaat
te beoordelen. Een score van 52% op een bijkomende proef in augustus
– waarbij de leerling zich gedurende de zomervakantie gericht kon
voorbereiden op een welomlijnd pakket leerstof – getuigt van een nipte
en kwetsbare beheersing van de basiscompetenties. Dit resultaat biedt,
in combinatie met het tekort voor fysica, onvoldoende garanties voor
de verticale samenhang van de leerstof in het tweede leerjaar van de
derde graad Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-3/37
• Voor het vak wiskunde met een jaartotaal van 51% en een
examenresultaat in juni van 40% volgt de beroepscommissie dezelfde
redenering. Het vak wordt niet als een tekort beschouwd. Het
examenresultaat van 40%, het nipte jaartotaal van 51% en de negatieve
evolutie voor het vak maken wel deel uit van het globale beeld van
[verzoeker]. De beroepscommissie benadrukt daarenboven dat het vak
wiskunde de onontbeerlijke instrumentele basis en formele taal vormt
voor het vak fysica binnen de richting Biotechnologische en chemische
STEM-wetenschappen. Aangezien het curriculum van fysica in het
daaropvolgende leerjaar in sterke mate steunt op deze specifieke
wiskundige fundamenten, houden deze cijfers een actueel en
overgedragen risico in. Het is bijgevolg niet meer dan zorgzaam dat de
beroepscommissie deze cijfers mee in overweging neemt.
• Op het tussentijds rapport van Kerstmis behaalde [verzoeker] voor
fysica 50%. Dit cijfer is opgebouwd uit dagelijks werk (61%) en
examen (45%). De redenen waarom de klassenraad beslist heeft om
voor de bijkomende proef van fysica de leerstof over het volledig
schooljaar te evalueren, zijn opgesomd in § I.b.
Aangezien [verzoeker] over het gehele schooljaar een tekort heeft
opgebouwd (een jaartekort), heeft de klassenraad de autonome
appreciatiebevoegdheid om de leerstof van het ganse schooljaar als
toetsingskader op te leggen. Dit dient om te verifiëren of [verzoeker]
de cumulatieve basiscompetenties heeft ingehaald om in het
opvolgende jaar te kunnen slagen. De te kennen leerstof werd ook tijdig
aan [verzoeker] meegedeeld.
II.3 Betreffende het derde middel (§ 7.3): onwettig voorwerp,
disproportionele omvang en gebrekkige validiteit van de bijkomende proef
fysica.
• De beroepscommissie oordeelt dat delibererende klassenraad zijn
beslissing niet enkel genomen op basis van het resultaat van 30% voor
de bijkomende proef van fysica maar zoals blijkt uit § I en II.1, op het
globale dossier van [verzoeker].
• Waarom de leerstof voor fysica over het ganse schooljaar ging kwam
reeds aan bod in § I.b en [§] II. (derde item). De beroepscommissie
treedt de visie bij dat wanneer de klassenraad ernstige twijfel heeft over
de beheersing van de basiscompetenties van een vak, die proef
noodzakelijk ruim kan of moet zijn. Uit de analyse van de evaluaties
blijkt dat [verzoeker] hoofdzakelijk goed scoorde op de kleine toetsen
en practica en slecht op de controletoetsen. Kennelijk was dat ook zo
in het eerste semester.
• Wat de examentijd betreft, houdt de school zich aan de afspraken die
ook voor de andere examenreeksen van kracht zijn. Voor vakken van
4 lesuren of minder wordt een examentijd voorzien van 8.25u tot
12.00u. De beroepscommissie stelt vast dat op de dag van de
bijkomende proef de adjunct-directeur persoonlijk is langs gegaan om
te kijken of [verzoeker] voldoende tijd had. De leerling gaf een half uur
voor de examentijd verstreken was, aan dat hij bijna klaar was en alle
vragen had beantwoord.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-4/37
• De bijkomende proef was gebaseerd op de examens van december en
juni. Aangezien de vraagstelling zeer gelijkaardig was en [verzoeker]
over een kopie van de december en juni examens beschikte, had
[verzoeker] de mogelijkheid zich degelijk voor te bereiden. Bovendien
zo verneemt de beroepscommissie, heeft een parallelle vakcollega de
relevantie en validiteit van de vragen en de evaluatie van de
antwoorden van [verzoeker] bevestigd.
• Het is niet omdat één leerplandoelstelling niet getest werd dat de
bijkomende proef als niet-valide moet beschouwd worden. Een
bijkomende proef dient om te verifiëren of de leerling ‘in voldoende
mate de leerplandoelstellingen heeft behaald’ om de studies in het
volgende jaar te kunnen voortzetten. De klassenraad heeft de
soevereine bevoegdheid om te bepalen welke leerstof en welke doelen
cruciaal zijn om te testen. Het is juridisch volkomen correct om een
representatieve selectie van de leerstof te toetsen.
II.4 Betreffende het vierde middel (§ 7.4): schending van het
onpartijdigheidsbeginsel
• Het C-attest steunt niet op een tekort voor één vak, maar op het globale
dossier, waarbij aan [verzoeker] extra kansen geboden werden om zijn
kennis en inzichten te bewijzen.
• Er geldt in het Vlaamse onderwijsrecht een ‘weerlegbaar vermoeden
van deskundigheid’ van de leerkracht en de klassenraad. Het feit dat
één leerkracht de proef opstelt en verbetert, is de decretale uitvoering
van de onderwijsopdracht. De schijn van partijdigheid wordt
bovendien volledig opgeheven doordat de klassenraad een collegiaal
orgaan is en de genomen beslissing niet enkel die van de leerkracht
fysica is, maar van de voltallige delibererende klassenraad.
• Wat de e-mail van de leerkracht betreft, stelt de beroepscommissie dat:
♦ de e-mail ongelukkig geformuleerd was;
♦ er geen bewijs is van effectieve vooringenomenheid;
♦ een waarschuwing dat de proef zwaar is, niet betekent dat de
uitslag vooraf vaststond. Zwaar wil in deze context zeggen dat
het over de leerstof van het hele schooljaar gaat.
♦ de leerkracht gewoon wil aangeven dat er meerdere opties zijn
ongeacht de afloop. Bij niet slagen zou er maar weinig tijd
overblijven om de mogelijkheden te bekijken. Er werd eveneens
vermeld dat slagen voor de bijkomende proef ook tot de
mogelijkheden behoort.
♦ na de verduidelijkingen door de vakleerkracht de heer [R.]
schreef: ‘Bijgaande ter info. Dit stemt ons toch al gerust. Nu is
het aan [verzoeker]’
• Wat de analyse van de leerplandoelen betreft, merkt de
beroepscommissie op dat een pedagogische evaluatie noodzakelijker
wijze een professionele beoordeling bevat. Termen zoals ‘moeilijk af
te leiden’ zijn geen vooroordelen maar beschrijvingen van
onvoldoende transparante redeneringen. Vaak wordt gevraagd om eerst
de situatie te tekenen. Aan de hand van die tekening moeten bijhorende
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-5/37
berekeningen gemaakt worden. Op vraag van de ouders werd de
bijkomende proef door een parallelle vakleerkracht beoordeeld en deze
kwam tot hetzelfde resultaat.
• Een leerling kan beschikken over bepaalde deelvaardigheden en toch
onvoldoende leerplandoelen behalen in hun totaliteit. Dat [verzoeker]
enkele onderdelen correct beheerst, zoals: halveringstijden,
kernreacties en energieberekeningen, sluit niet uit dat er tegelijk
wezenlijke hiaten bestaan in andere fundamentele onderdelen van het
vak.
• De beroepscommissie erkent dat een vakleerkracht per definitie een
belangrijke rol speelt in deliberaties. Wanneer een klassenraad samen
komt na bijkomende proeven, wordt het resultaat meegedeeld en een
analyse gemaakt van wat goed liep en wat niet. Positieve elementen en
negatieve elementen worden benoemd. Dit werd door zowel de
vakleerkracht biologie als door de vakleerkracht fysica gedaan. Aan de
beroepscommissie wordt verzekerd dat elk lid van het klassenraad
vervolgens de kans krijgt om bijkomende vragen te stellen en zijn
mening te geven over een mogelijke attestering. De klassenraad
besliste unaniem een C-attest toe te kennen. De aanvullingen van de
vakleerkracht zijn voor de beroepscommissie geen schending van het
onpartijdigheidsbeginsel en de beroepscommissie stelt vast dat noch de
voorzitter van de delibererende klassenraad noch de klastitularis
bedenkingen hebben geformuleerd bij de houding van de vakleerkracht
fysica tijdens de verschillende delibererende klassenraden.
II.5 Betreffende het vijfde middel (§ 7.5): onwettige doorwerking van het
schooljaar 2024-2025
• De motivatie en het advies van vorig schooljaar lag volgens de
beroepscommissie niet aan de basis van de beslissing van de
delibererende klassenraad. Het werd enkel als context meegenomen.
Ze tonen een patroon van herhaalde moeilijkheden voor fysica.
(behoorlijk dagelijks werk, zwak examenresultaat kerst 51,2 % en zeer
diep tekort juni 30,5%)
• De vakantietaak die aan [verzoeker] werd gegeven diende om sterker
aan het schooljaar te kunnen beginnen. Ondanks de vakantietaak en de
geboden kans bleven in het daaropvolgende schooljaar ernstige
problemen bestaan. De beroepscommissie kan met stelligheid melden
dat het resultaat van de vakantietaak, in tegenstelling tot wat de
verzoeker beweert, wel degelijk in het leerlingvolgsysteem staat. Het
werd vermeld in de interventie 25-26 beginsituatie en werd aan de
klassenraad meegedeeld op de beginklassenraad.
• Binnen de doorstroomfinaliteit van de richting Biotechnologische en
chemische STEM-wetenschappen vormen de leerlijnen een strikt
verticaal en cumulatief geheel. De vaststelling dat de leerstof van de
tweede graad reeds onvoldoende verwerkt was, is een cruciale
pedagogische vaststelling om de huidige tekorten in het eerste jaar van
de derde graad te begrijpen. Het negeren van deze historiek zou
volgens de beroepscommissie getuigen van een gebrek aan
zorgvuldigheid vanwege de klassenraad. De verwijzing naar het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-6/37
verleden is dan ook geen onwettige doorwerking, maar een objectieve
motivering van de onhaalbaarheid van de overstap naar het tweede
leerjaar van de derde graad Biotechnologische en chemische STEMwetenschappen.
II.6 Betreffende het zesde middel: gebrekkige behandeling van de betwisting.
• Met betrekking tot het bet bezwaar dat een bijkomende proef de eerdere
evaluaties niet vervangt en dat de leerplandoelen niet uitsluitend op
basis van die proef mogen worden beoordeeld, beklemtoont de
beroepscommissie nogmaals dat zowel de beroepscommissie als de
klassenraad een beslissing moet nemen vanuit het globale
leerlingendossier. De beroepscommissie verwijst hierbij naar het
antwoord op het eerste middel (zie supra § II.1).
• Inzake de vraag om de examens fysica van december en juni te laten
nakijken, verklaart de beroepscommissie dat de voorzitter van de
delibererende klassenraad de examens in kwestie heeft overhandigd
aan de beroepscommissie en er geen rekenfouten gemaakt zijn. Voor
de inhoudelijke beoordeling gaat de beroepscommissie uit van de
deskundigheid van de vakleerkracht en de parallelle vakleerkracht (§
II.4 vierde item).
• Over de grief dat geen enkele e-mail van de leerling aan de
vakleerkracht werd beantwoord, stelt de beroepscommissie vast dat zij
drie mails van [verzoeker] aan de vakleerkracht heeft teruggevonden.
En voorts dat de vakleerkracht de mail van [verzoeker] d.d. 22/11/2025
heeft beantwoord op zondag 23/11/2025.
• De vraag naar de houding van de vakleerkracht in de klassenraad: deze
werd beantwoord in § II.5 zesde item.
• De beroepscommissie merkt op dat het aan de adjunct-directeur is om
te oordelen of hij op basis van de aangehaalde argumenten tijdens het
overleg beslist om al of niet de delibererende klassenraad terug samen
te roepen. Deze bevoegdheid is decretaal bepaald. In het geval van
[verzoeker] heeft de adjunct-directeur beslist dat het niet nodig was om
op basis van de aangebrachte argumenten de klassenraad terug samen
te roepen.
II.7 Betreffende het zevende middel: Ontbrekende remediëring en
begeleiding; interne tegenstrijdigheid van de beslissing
• De beroepscommissie stelt vast dat tijdens het schooljaar in het
vakcommentaar van fysica op het rapport meermaals is aangegeven dat
de controletoetsen niet goed waren en dat [verzoeker] meermaals
aangemoedigd werd om extra oefeningen te maken.
• Indien [verzoeker] nood had aan extra uitleg, bestond de mogelijkheid
om naar de leercoaching te gaan. Daar kan hij steeds terecht met
vragen. Het is een remediëringsinitiatief dat toegankelijk is voor alle
leerlingen, dus zeker ook voor [verzoeker]. In de derde graad wordt er
verwacht dat leerlingen hun leerproces in eigen handen nemen en dat
zij zelf initiatief nemen om in te gaan op de aangeboden
remediëringsmogelijkheden. De oplossingen van extra oefeningen
staan ter beschikking in het vakteam.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-7/37
• Op regelmatige tijdstippen (rapportbesprekingen) ging de klastitularis
in gesprek met [verzoeker]. Zij heeft telkens aangegeven dat
[verzoeker] voor vakken waar hij het moeilijk mee had, tijdens de
middag naar de leercoaching kon gaan. [Verzoeker] heeft hier
kennelijk geen gebruik van gemaakt.
• Het feit dat e-mails van de leerling tijdens de zomervakantie
onbeantwoord zouden zijn gebleven, kan niet zonder meer als een
tekortkoming van de school of de betrokken leerkracht worden
beschouwd. Van leerkrachten wordt tijdens de grote vakantie in
beginsel niet verwacht dat zij permanent beschikbaar zijn voor
individuele begeleiding van leerlingen. De verantwoordelijkheid voor
het afleggen van een bijkomende proef rust in de eerste plaats bij de
leerling zelf. De school heeft bovendien de leerstof, evaluaties en
resultaten gedurende het schooljaar aangeboden en beoordeeld. Dat de
ouders zelf bijkomende ondersteuning hebben gezocht in de vorm van
privébijlessen, toont hoogstens aan dat zij extra voorbereiding
wenselijk vonden. Hieruit kan echter niet worden afgeleid dat de
school verplicht was om tijdens de zomervakantie individuele
begeleiding of remediëring te organiseren. De mening van een externe
lesgever of voormalige leerkracht kan niet in de plaats treden van de
professionele beoordeling door de bevoegde klassenraad, die zich
baseert op het geheel van de evaluatiegegevens van het volledige
schooljaar en de bijkomende proef.
Aangezien er geen afspraak of verplichting bestond dat de betrokken
leerkracht tijdens de vakantie individuele ondersteuning zou
verstrekken, stelt de beroepscommissie dat het uitblijven van
antwoorden op e-mails tijdens de zomervakantie op zichzelf geen
procedurefout of onzorgvuldigheid bewijst.
• Betreffende de interne tegenstrijdigheid. Het C-attest werd telefonisch
toegelicht en de geschreven motivatie en advies werden verduidelijkt.
Zo [meldde] de klastitularis dat de zwakkere cijfers op wetenschappen
en wiskunde (allemaal percentages in de 50 of lager) en de hogere
cijfers op andere vakken zoals Engels, Frans, godsdienst en
geschiedenis de klassenraad heeft doen afvragen of de talenten van
[verzoeker] in een andere richting misschien beter tot uiting zouden
komen. De ouders vertelden aan de klastitularis dat [verzoeker] zelf
eens moest nagaan of die wetenschappen wel in zijn interesseveld
liggen. Indien dit zo zou zijn, dan wilden de ouders en [verzoeker] er
zeker van zijn dat er een plaats voor [verzoeker] werd vrijgehouden in
het eerste leerjaar van de derde graad Biotechnologische en chemische
STEM-wetenschappen.
De mededeling dat de plaats voor [verzoeker] vrijgehouden werd, is
geenszins de aanbeveling om het jaar over te doen in dezelfde
studierichting. Het dient enkel om aan te geven dat er voorlopig voor
hem een plaats werd gereserveerd. Uiteindelijk kan [verzoeker] ervoor
kiezen om iets anders te doen. Om te voorkomen dat hij op korte
termijn iets moet beslissen, werd eerder al gesuggereerd met dit
scenario rekening te houden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-8/37
Volgens het inschrijvingsdecreet kan de school wel een advies geven,
maar is ze verplicht om eigen leerlingen in te schrijven in de
studierichting van keuze als deze gewettigd wordt door het behaald
oriënteringsattest.
Bij het op zoek gaan naar een andere richting werd het advies gegeven
om het CLB te raadplegen. Er wordt verwacht dat de ouders dan zelf
contact opnemen met het CLB. De contactgegevens van de CLBmedewerker van de school [staan] vermeld op de website.
II.8. Betreffende het achtste middel: kennelijke onredelijkheid en
onevenredigheid.
• Verzoekers wijzen erop dat er na de bijkomende proeven nog één vak
resteert met een globaal tekort en dat bij één vaktekort een verwijzing
naar dat tekort op zichzelf niet volstaat. De beroepscommissie stelt dat
hier geen sprake kan zijn van één resterend tekort. De resultaten van
beide bijkomende proeven moeten afgewogen worden samen met de
twee tekorten op de jaartotalen in juni, de andere resultaten, m.a.w. de
beslissing moet genomen worden op basis van het globale dossier. Het
is ook op deze wijze dat de beslissing door de delibererende
klassenraad is genomen zoals weergegeven in § I. en § II.1.
• De verzoekers wijzen op een terugkerend patroon van ziektegerelateerde afwezigheden tijdens of vlak voor evaluatieperiodes. De
beroepscommissie stelt vast dat deze vraag pas voor het eerst gesteld
wordt in het verweerschrift van 3 september 2026. De
beroepscommissie kan uit deze attesten niet afleiden of er al of niet een
link bestaat met evaluaties. De beroepscommissie kan de klassenraad
ook niet verantwoordelijk stellen voor het niet opstarten van een
begeleidingsplan hierrond als zij hierover nooit een signaal gekregen
hebben van [verzoeker] zelf of van zijn ouders.
II.9. Betreft het middel zoals verwoord in § 9.1, dat er na de bijkomende
proeven er maximaal één tekort over blijft voor het vak fysica. Dat tekort
moet afgewogen worden tegen alle andere vakken waarvoor [verzoeker] wel
geslaagd is. Een aantal van deze vakken waarvoor [verzoeker] geslaagd is,
zijn ook richtingsvakken. De beroepscommissie stelt vast dat dit geen nieuw
middel is maar een samenvatting van het eerste middel en van het achtste
middel (cfr. supra §§ 7.1 en 7.8) De beroepscommissie verwijst dan ook
naar de respectievelijke antwoorden in § II.1 en § II.8.
II.10. Betreft het middel dat fysica deel uit maakt van een geïntegreerd
leerplan (cfr. supra § 9.3) en de klassenraad moet beoordelen of [verzoeker]
al of niet in voldoende mate de leerplandoelstellingen van het geïntegreerd
leerplan beheerst.
• De Beroepscommissie stelt vast dat de Vlaamse overheid […] via
eindtermen of minimumdoelen vastlegt wat een leerling moet kennen
en kunnen. Diezelfde overheid stelt echter in haar regelgeving dat de
schoolbesturen de volledige autonomie hebben over de pedagogischdidactische aanpak. Dit houdt in dat een school zelf beslist hoe zij de
doelen verdeelt over de lessentabel (het inrichten van aparte vakken
zoals fysica, chemie en biologie, ook al hebben die één geïntegreerd
leerplan) en hoe zij die vakken evalueert. De overheid legt geen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-9/37
landelijke cijfersystemen of centrale examens op in het secundair
onderwijs.
De specifieke juridische grondslag hiervoor is Artikel 24, § 1 van de
Belgische Grondwet, waarin de vrijheid van onderwijs is vastgelegd.
De school volgt de leerplannen van Katholiek Onderwijs Vlaanderen.
In de algemene inleidingen van de huidige STEM-leerplannen staat
expliciet dat de leerplannen ‘ruimte laten voor schoolbesturen om
eigen beleidskeuzes te maken vanuit de eigen schoolcontext’. De
koepels bevestigen dat de school beslist hoe de doelen organisatorisch
worden vertaald naar de praktijk. Als de school in haar lessentabel kiest
voor 4 aparte vakken met 4 aparte leraren, vloeit de aparte beoordeling
daar logisch uit voort.
• Verder stelt de beroepscommissie vast dat de school de gehanteerde
evaluatieprincipes vastlegt in het schoolreglement en in de rapportkaft
die een onderdeel is van het schoolreglement. Op de rapportkaft staat
vermeld dat de cesuur voor alle vakken op 50% ligt. Waar daarvan
wordt afgeweken en er een aparte cesuur is omwille van een
geïntegreerd leerplan, wordt dit ook op de rapportkaft vermeld. Dit is
bijvoorbeeld het geval in de richting Kunst en in de richting
Sportwetenschappen. Voor de richting Biotechnologische en
chemische STEM-wetenschappen is dit niet het geval en geldt
bijgevolg voor elk opgegeven vak de cesuur van 50% voor het vak.
• Rekening houdend met bovenstaande stelt de beroepscommissie vast
dat de klassenraad in juni op een correcte manier gesproken heeft over
twee jaartekorten voor richtingsvakken en dat de beslissing en
motivatie zoals weergegeven in § I.1 op een correcte evaluatiebasis
steunt.
II.11. Betreft het middel verwoord in § 9.3 dat ook voor het vak fysica apart
kan gesteld worden dat [verzoeker] in voldoende mate de
leerplandoelstellingen heeft bereikt.
• Waarom de leerstof van de bijkomende proef over het volledige
schooljaar liep is reeds geargumenteerd in § II.1b en § II.2 derde item.
• De beroepscommissie stelt vast dat de door de verzoekers opgegeven
cijfers niet correct zijn. [Verzoeker] behaalde op de bijkomende proef
voor fysica 2/24 op het onderdeel elektrostatica, 15/24 op het onderdeel
kernfysica en 3/18 op het onderdeel magnetisme. Op het onderdeel
elektrostatica behaalde hij op het examen in juni 23,5/52 en samen met
dagelijks werk resulteerde dat in een tussentotaal van 50%. Op het
examen van juni behaalde [verzoeker] 10,5/26 op het onderdeel van
kernfysica en 10,5/27 op het onderdeel magnetisme. Het resultaat van
de bijkomende proef in combinatie met de jaarcijfers toont aan dat
[verzoeker] de leerplandoelstellingen voor het vak fysica niet op een
duurzame wijze behaald heeft.
Uit bovenstaande elementen volgt voor de beroepscommissie de overtuiging
dat de prospectieve slaagkans van [verzoeker] met een aan de zekerheid
grenzende waarschijnlijkheid is uitgesloten, zonder daartoe alle grieven of
middelen die door de verzoeker worden aangevoerd één voor één van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-10/37
antwoord te dienen. Het volstaat voor de Raad van State (zie RvS, Arrest
257.634 dd. 13/10/2023) dat in de beslissing van de beroepscommissie de
motieven worden opgenomen die de beslissing kunnen dragen.
De beroepscommissie stelt zich voorts graag in lijn met de gangbare
opvatting van de Raad van State dat de beslissing over het al dan niet slagen
van een leerling besloten ligt in de behaalde punten. [Verzoeker] heeft
onbetwist 2 jaartekorten behaald van 46% op de richtingsvakken fysica en
biologie en op de daaropvolgende bijkomende proeven 52% voor biologie en
30% voor fysica. De beroepscommissie wil er ten slotte ook aan herinneren
dat, gelet op enerzijds de gehanteerde faciliteiten en anderzijds het
vermoeden van deskundigheid van de leerkrachten, deze cijfers geacht
worden een representatief beeld te geven van de kennis en kunde van
[verzoeker]. Een verwijzing naar […] ordentelijk vastgelegd tekorten
volstaat volgens de Raad van State als formele motivering voor de
vaststelling van het tekort.
De beroepscommissie stelt ook vast dat [verzoeker] voor het vak fysica een
diep en structureel tekort behaalde, dat ook na de bijkomende proef slechts
30% bedroeg.
De studierichting Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen
behoort tot de doorstroomfinaliteit en beoogt volgens het curriculum een
grondige wetenschappelijke vorming, waarbij fysica een essentieel en
richtingbepalend onderdeel vormt binnen het geheel van de STEM-vakken.
De leerplandoelstellingen vereisen niet enkel kennis van natuurkundige
concepten, maar ook inzicht in wetenschappelijke modellen,
probleemoplossend denken en het toepassen van wiskundige en
experimentele vaardigheden.
Aangezien het hier het eerste leerjaar van de derde graad betreft, bouwt de
leerstof van het daaropvolgende en afsluitende leerjaar op een rechtstreekse,
lineaire en cumulatieve wijze verder op de inzichten, vaardigheden en
leerinhouden die in het huidige schooljaar worden verworven.
De vastgestelde tekorten hebben betrekking op fundamentele
leerplandoelstellingen van fysica en wijzen op een onvoldoende beheersing
van de noodzakelijke basiscompetenties. Deze vaststelling wordt ook
ondersteund door de elementen aangehaald in het globale dossier van de
leerling. (zie hoger) Een C-attest steunt bijgevolg niet op een louter
cijfermatige benadering van het tekort op de bijkomende proef.
De kloof met de vereiste kennis en vaardigheden is dermate groot dat de
prospectieve slaagkansen in het tweede leerjaar van de derde graad
Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen redelijkerwijze als
onbestaande moeten worden beschouwd. De beroepscommissie is dan ook
van oordeel dat de leerling onvoldoende voorbereid is om met reële kans op
slagen het vervolgtraject binnen deze studierichting aan te vatten.
De beroepscommissie beslist dan ook om het oriënteringsattest C in het
eerste leerjaar van de derde graad Biotechnologische en chemische STEMwetenschappen te handhaven.”
Dat is de bestreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-11/37
IV. Herinnering aan de schorsingsvoorwaarden
4.
Krachtens artikel 17, § 1, derde lid, van de gecoördineerde wetten
op de Raad van State kan tot schorsing van de tenuitvoerlegging bij uiterst
dringende noodzakelijkheid slechts worden besloten onder de dubbele voorwaarde
dat de zaak te spoedeisend is voor een behandeling ervan in een beroep tot
nietigverklaring en indien minstens één ernstig middel wordt aangevoerd waarvan
het onderzoek zich leent voor een versnelde behandeling en waarmee de
nietigverklaring van de bestreden beslissing prima facie kan worden verantwoord.
Overeenkomstig paragraaf 5 van datzelfde artikel wordt de zaak behandeld bij
uiterst dringende noodzakelijkheid en derhalve binnen een termijn van vijftien
dagen of minder, wanneer zulks in het opschrift wordt vermeld.
V. Spoedeisendheid en uiterst dringende noodzakelijkheid
Standpunt van de partijen
5.
Verzoeker voert, samengevat, aan dat indien de gewone
schorsingsprocedure zou worden gevolgd, een voor hem gunstig arrest te laat zou
komen en hij tegen het onomkeerbaar nadeel zou aankijken van het de facto verlies
van een schooljaar.
6.
De verwerende partij voert onder het kopje ‘Vordering tot
schorsing (hoogdringendheid) – uiterst dringende noodzakelijkheid’ aan dat deze
schorsingsvoorwaarde niet is vervuld omdat geen ernstige middelen worden
ontwikkeld.
Beoordeling
7.
Het aanvoeren van minstens één ernstig middel – wat hierna
wordt onderzocht – is een afzonderlijke schorsingsvoorwaarde die losstaat van de
spoedeisendheid en de uiterst dringende noodzakelijkheid.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-12/37
De door de verwerende partij geuite bezwaren zijn voor de
beoordeling van de urgentie van de vordering niet dienend.
8.
Verzoeker verwijst, wat het beroep op de schorsingsprocedure
bij uiterst dringende noodzakelijkheid betreft, naar het dreigend verlies van een
schooljaar indien zijn vordering middels een gewone schorsingsprocedure wordt
afgedaan.
Het mag de vaste rechtspraak van de Raad van State heten dat
het verlies van een schooljaar een schadelijke situatie is die rechtvaardigt dat de
verzoekende partij beroep doet op de uitzonderlijke procedure van de schorsing bij
uiterst dringende noodzakelijkheid.
Deze schorsingsvoorwaarde is vervuld.
VI. Ernst van de middelen
A. Eerste middel
Uiteenzetting van het middel
9.
In een eerste middel beroept verzoeker zich op een schending van
de formelemotiveringsplicht, de materiëlemotiveringsplicht, het zorgvuldigheidsbeginsel en het redelijkheidsbeginsel.
Verzoeker onderscheidt acht middelonderdelen.
In een eerste middelonderdeel acht verzoeker de formele- en de
materiëlemotiveringsplicht geschonden. Hij stelt dat de bestreden beslissing steunt
op de negen leerplandoelen die volgens de beroepscommissie niet werden behaald,
terwijl bij het onderdeel kernfysica drie doelen worden vermeld (‘LPD 8 F’, ‘LPD
9 F’ en ‘LPD 10 F’) waarbij wordt gesteld dat verzoeker de gevraagde
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-13/37
verrichtingen correct heeft uitgevoerd. Die tegenstrijdigheid is volgens verzoeker
geen louter redactionele onvolkomenheid, maar wordt bevestigd door het
cijfermateriaal dat de bestreden beslissing aanreikt: voor het onderdeel kernfysica
werd op de bijkomende proef 15/24, hetzij 62,5% behaald, zijnde ruim boven de
gehanteerde cesuur. De door de beroepscommissie vermelde “structurele en
fundamentele hiaten” kunnen naar het oordeel van verzoeker niet worden gedragen
door een ruim slaagcijfer voor een deel van de bijkomende proef – volgens
verzoeker een derde van die proef, “goed voor 24 van de 66 punten”. Verzoeker
stipt nog aan dat hij belang heeft bij dit middelonderdeel, omdat indien het
onderdeel kernfysica uit de opsomming wordt geweerd, enkel elektrostatica en
magnetisme overblijven en de feitelijke grondslag voor de beoordeling dan
“wezenlijk anders” wordt.
In een tweede middelonderdeel beroept verzoeker zich op de
materiëlemotiveringsplicht en het zorgvuldigheidsbeginsel. Aangevoerd wordt dat
één van de motieven waarom de bijkomende proef fysica de leerstof van het
volledige schooljaar moest omvatten, niet overtuigt. Verzoeker stelt:
“Punt I.b.ii stelt vast:
‘[Verzoeker] behaalt wel een jaartotaal van 56% voor dagelijks werk voor
fysica. Dit resultaat is samengesteld uit de resultaten van kleine toetsen,
controletoetsen en practica. Uit de analyse blijkt dat [verzoeker] maar
geslaagd is voor drie van de acht controletoetsen.’
42. In punt II.3 wordt daaruit besloten:
‘Uit de analyse van de evaluaties blijkt dat [verzoeker] hoofdzakelijk goed
scoorde op de kleine toetsen en practica en slecht op de controletoetsen.
Kennelijk was dat ook zo in het eerste semester.’
43. Die vaststelling wordt door de stukken niet gedragen. De vakcommentaar
fysica op het rapport van juni 2026 luidt:
‘Ik ben even gaan kijken: Je was ook gebuisd op het Kerstexamen en was
in het 2e semester ook maar voor 1 van de 5 controletoetsen geslaagd.’
Verwerende partij situeert daar dus vijf controletoetsen in het tweede
semester, waarvan er één geslaagd was.
44. Betreffen de acht controletoetsen waarvan punt I.b.ii gewag maakt het
volledige schooljaar – wat de meest voor de hand liggende lezing is – dan
resteren voor het eerste semester drie controletoetsen waarvan er twee
geslaagd waren. [Verzoeker kan] die gevolgtrekking niet met zekerheid
maken, omdat de lijst van de controletoetsen niet werd neergelegd. Dat is
evenwel juist het punt: de beroepscommissie beschikte over die lijst, of kon
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-14/37
erover beschikken, en heeft haar niet geraadpleegd. De enige cijfers die in de
bestreden beslissing en in de stukken voorkomen – drie van de acht over het
volledige schooljaar, één van de vijf in het tweede semester – wijzen in de
tegenovergestelde richting van wat punt II.3 als motief aanvoert. [Verzoeker
vraagt] dat de lijst van de controletoetsen fysica van het schooljaar 20252026, met hun data en resultaten, bij het administratief dossier wordt
gevoegd.
45. Het woord ‘kennelijk’ verraadt bovendien dat de beroepscommissie dit
gegeven niet heeft nagegaan, maar heeft verondersteld. Het
zorgvuldigheidsbeginsel verplicht het bestuur de feiten vast te stellen vóór
het beslist, en die feiten zorgvuldig te onderzoeken wanneer zij een dragend
motief vormen. Dat is hier niet gebeurd, terwijl de gegevens zich in het
dossier van de school zelf bevonden.
46. Ook dit onderdeel is dienstig: de veronderstelde zwakke prestaties van
het eerste semester zijn precies het motief waarmee de uitbreiding van de
proef tot dat semester wordt verantwoord – een uitbreiding die vervolgens
tot het resultaat van 2/24 voor elektrostatica heeft geleid.”
Verzoeker steunt een derde middelonderdeel op een schending
van
de
formelemotiveringsplicht,
de
materiëlemotiveringsplicht
en
het
redelijkheidsbeginsel. Hij stelt dat de beroepscommissie haar besluiten in absolute
bewoordingen formuleert (“het onomstotelijke en actuele bewijs”, “met een aan de
zekerheid grenzende waarschijnlijkheid”, de slaagkansen “redelijkerwijze als
onbestaande moeten worden beschouwd”), terwijl ze steunen op één proef van
enkele uren, waaromtrent de beroepscommissie zelf erkent dat één leerplandoel
niet werd ondervraagd, een volledig onderdeel werd behaald en op verschillende
plaatsen wordt aangegeven dat de beoordelaar niet heeft kunnen vaststellen wat de
leerling heeft gedaan (“dit is moeilijk af te leiden uit zijn antwoord”). Een oordeel
dat aan zekerheid grenst, kan naar het oordeel van verzoeker niet steunen op
vaststellingen die de beoordelaar zelf als onzeker omschrijft.
In
een
vierde
middelonderdeel
acht
verzoeker
de
materiëlemotiveringsplicht en het zorgvuldigheidsbeginsel geschonden. Verzoeker
betrekt zijn kritiek op wat onder randnummer II.5 van de bestreden beslissing is
overwogen met betrekking tot de “onwettige doorwerking van het schooljaar 20242025”. Hij stelt dat niet blijkt dat de vakantietaak is beoordeeld of dat uit die
beoordeling een resultaat is voortgekomen waaruit iets over de beheersing van de
leerstof kan worden afgeleid: er werd immers aan hem alleen gevraagd de
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-15/37
vakantietaak op 1 september 2025 op het secretariaat af te geven. Bovendien werd
de oplossingssleutel pas op 30 augustus 2025 beschikbaar gesteld. Verzoeker
besluit dat de beroepscommissie zich niet kan beroepen op het uitblijven van
resultaat van die remediëring. Deze kritiek is volgens verzoeker relevant omdat, zo
stelt hij, de beroepscommissie de historiek van de tweede graad hanteert als “een
cruciale pedagogische vaststelling om de huidige tekorten in het eerste jaar van de
derde graad te begrijpen” en de bestreden beslissing mede steunt op de premisse
dat de school wel degelijk remediëring heeft aangeboden.
Het vijfde middelonderdeel steunt op een schending van de
materiëlemotiveringsplicht. Waar de beroepscommissie overweegt dat hij geen
gebruik heeft gemaakt van beschikbare leercoaching, werpt verzoeker tegen dat hij
wel degelijk meermaals tijdens de middagpauze naar de leercoaching is gegaan,
maar dat de vakleerkracht fysica daar niet aanwezig was. Voorts bekritiseert
verzoeker de wijze waarop zijn al dan niet deelnemen aan de leercoaching is
vastgesteld. Hij betoogt dat de beroepscommissie niet heeft geverifieerd of zijn
deelname door de school is geregistreerd, terwijl uit het gebruik van het woord
“kennelijk” blijkt dat de beroepscommissie dit als een dragend motief beschouwt.
Verzoeker vraagt dat de aanwezigheidsgegevens inzake de leercoaching bij het
administratief dossier worden gevoegd.
In een zesde middelonderdeel, waarin hij zich beroept op een
schending van de materiëlemotiveringsplicht, gaat verzoeker in op het antwoord
van de beroepscommissie dat drie e-mails tussen verzoeker en de vakleerkracht
voorliggen. Hij stelt dat enkel de beantwoorde e-mail wordt vermeld en dat de
bestreden beslissing ten onrechte de indruk wekt dat ook de e-mails van 17
september 2025 en 8 augustus 2026 werden beantwoord. Een bestuur dat de
stukken in handen heeft, mag daaruit niet uitsluitend het voor zichzelf gunstige
element lichten, aldus verzoeker. Eenzelfde selectiviteit ziet hij gelegen in de
overweging dat van leerlingen in de derde graad wordt verwacht dat zij zelf
initiatief nemen om in te gaan op de aangeboden remediëringsmogelijkheden en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-16/37
dat de oplossingen van extra oefeningen ter beschikking staan in het vakteam. De
drie voormelde e-mails tonen volgens verzoeker het tegendeel aan.
In een zevende middelonderdeel, dat verzoeker het “achtste
onderdeel” noemt en dat eveneens steunt op een schending van de
materiëlemotiveringsplicht, stipt verzoeker aan dat het structuuronderdeel
Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen één leerplan kent (met
doelen ‘B’, ‘C’ en ‘F’) en dat op het rapport onder de hoofding van het vak drie
onderdelen – biologie, chemie en fysica – staan vermeld met elk een afzonderlijke
quotering, zonder totaalcijfer voor het vak zelf. De vaststelling van de
beroepscommissie dat hij “de doelstellingen van het leerplan” onvoldoende heeft
bereikt, slaat volgens verzoeker op het leerplan, maar de onderliggende analyse
heeft enkel betrekking op doelen van de component fysica. Het grieft verzoeker dat
het resultaat voor chemie (59%) bij de overwegingen van de beroepscommissie
blijkbaar niet werd betrokken. Wat in de bestreden beslissing onder randnummer
II.10 wordt overwogen, kan verzoeker niet overtuigen. Hij betwist immers niet de
vrijheid van pedagogisch-didactische aanpak van de school, maar wel de
conclusies die uit de voorliggende resultaten worden getrokken. De vrijheid om
per vak te evalueren laat niet toe, zo stelt verzoeker, om uit de resultaten van één
component te besluiten dat de doelen van het leerplan als geheel niet zijn bereikt.
Hij stipt daarbij nog aan dat de beroepscommissie zich beroept op een stuk – de
rapportkaft – dat niet werd neergelegd en dat de samengevoegde resultaten van
biologie, chemie en fysica 51% bedragen.
In een achtste middelonderdeel – het negende in verzoekers
telling – ten slotte, is verzoeker van oordeel dat de materiëlemotiveringsplicht is
geschonden doordat de positieve resultaten die hij behaalde bij de beoordeling niet,
of alleszins onvoldoende, werden betrokken. De vaststelling dat hij het leerjaar
moet overdoen, met inbegrip van de vakken waarvoor hij geslaagd is, wordt
volgens verzoeker dus genomen zonder dat uit de motivering blijkt dat die
geslaagde vakken in de afweging zijn betrokken.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-17/37
Beoordeling
a. zevende middelonderdeel
10.1
Het past om het zevende middelonderdeel eerst te behandelen.
10.2.
In dat zevende middelonderdeel voert verzoeker aan dat er voor
het structuuronderdeel Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen
één leerplan is met doelen voor biologie, chemie en fysica, maar dat op het rapport
die onderdelen als afzonderlijke vakken staan vermeld. Voorst stelt verzoeker dat
de beoordeling inzake het behalen van de leerplandoelstellingen enkel betrekking
heeft op het ‘onderdeel’ fysica. Tot slot stelt verzoeker dat de rapportkaft niet werd
neergelegd en dat de samengevoegde resultaten van biologie, chemie en fysica
51% bedragen.
10.3.
De wijze waarop een school de aangeboden opleiding evalueert
– en dus ook of zij aan vakken afzonderlijke (jaar)cijfers toekent, dan wel die
vakken clustert met het oog op één gezamenlijk cijfer – behoort tot haar
pedagogische vrijheid.
In casu staan biologie, chemie en fysica – weliswaar onder de
titel ‘Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen’ – als afzonderlijke
vakken op het rapport vermeld en ze werden doorheen het jaar voor de vier periodes
dagelijks werk en de twee examens ook afzonderlijk beoordeeld.
Ongeacht hoe die vakken zich tegenover elkaar verhouden in de
leerplannen, vermag de klassenraad en vervolgens de beroepscommissie op het
eerste gezicht ze als drie afzonderlijke vakken te beschouwen, waarop de leerling
dan ook driemaal een slaagcijfer of een tekort kan laten optekenen. Verzoeker wijst
prima facie alleszins geen rechtsnorm aan die zulks zou verbieden.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-18/37
10.4.
Evenzeer, zo lijkt, mogen die drie vakken in een opleiding
‘Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen’ als “richtingsvakken”
worden aangemerkt.
10.5.
Uit wat voorafgaat, leidt de Raad van State voorshands af dat de
beroepscommissie voor het vak fysica vermocht rekening te houden met een
jaartekort van 46% en een tekort op de bijkomende proef van 30%.
De eigen berekeningswijze die verzoeker hanteert om tot één
jaarcijfer voor ‘Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen’ te komen
– dat dan overigens 50,33% zou zijn, en niet 51% zoals verzoeker voorrekent – is
dan ook niet dienend.
10.6.
Het zevende middelonderdeel is niet ernstig.
b. eerste middelonderdeel
11.1.
Verzoeker voert aan dat het tekort voor het vak fysica niet
deugdelijk is verantwoord omdat hij voor de drie doelen die voor het onderdeel
kernfysica zijn vermeld “de gevraagde verrichtingen correct heeft uitgevoerd” en
hij voor dat onderdeel op de bijkomende proef 62,5% behaalde, zodat er van
“structurele en fundamentele hiaten” geen sprake kan zijn.
11.2.
Verzoeker behaalde voor fysica in juni een jaarcijfer van 46%.
Op de bijkomende proef haalde hij slechts 30%. De beroepscommissie vermeldt
de scores op de drie verschillende onderdelen – elektrostatica 2/24, kernfysica
15/24 en magnetisme 3/18 – en geeft dus op het eerste gezicht aan dat verzoeker
voor het onderdeel kernfysica een slaagcijfer behaalde.
11.3.
Dit neemt evenwel niet weg, zo lijkt, dat het onderzoek naar het
in voldoende mate bereiken van de leerplandoelstellingen zich voltrekt op het
niveau van de vakken – in dit geval fysica – en niet op het niveau van de onderdelen
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-19/37
van een vak. Met een jaarcijfer van 46% en een resultaat op de bijkomende proef
van
30%
kan
prima
facie
worden
geoordeeld
dat
verzoeker
de
leerplandoelstellingen voor dat vak niet in voldoende mate heeft bereikt.
11.4.
Het eerste middelonderdeel is niet ernstig.
c. tweede middelonderdeel
12.1.
Verzoeker bekritiseert de motieven om bij de bijkomende proef
voor het vak fysica de leerstof van het gehele schooljaar te betrekken. Hij stelt dat
ten onrechte wordt overwogen dat hij in het eerste semester slecht scoorde op de
controletoetsen.
Daargelaten of verzoeker de motieven van de delibererende
klassenraad nog kan aanvechten in het kader van de betwisting van de beslissing
van de beroepscommissie, lijkt verzoeker hoe dan ook niet te kunnen worden
bijgevallen.
12.2.
Waar verzoeker de commentaar van de vakleerkracht fysica met
betrekking tot de controletoetsen aanhaalt, moet op het eerste gezicht erop worden
gewezen dat niet de vakleerkracht, maar de delibererende klassenraad bevoegd is
om bijkomende proeven op te leggen en in casu ook de beslissing ter zake heeft
genomen.
Op het individueel syntheseblad motiveert de klassenraad als
volgt:
“Je beantwoordde de examenvragen voor biologie en fysica onvolledig en
verward. De klassenraad zoekt daarom naar bijkomende informatie om een
beslissing te kunnen nemen en vraagt bijkomende proeven voor biologie en
fysica.”
Het is prima facie díé vaststelling – het onvolledig en verward
beantwoorden van de examenvragen – die de beslissing tot het opleggen van
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-20/37
bijkomende proeven schraagt. In die motieven is van controletoetsen in de loop
van het schooljaar geen sprake.
12.3.
Voorts kan op het eerste gezicht worden vastgesteld dat de
beroepscommissie de beslissing van de delibererende klassenraad omtrent het
aantal en de omvang van de bijkomende proeven is bijgevallen en zich die
beslissing eigen heeft gemaakt. Ter zake kan worden verwezen naar de volgende
overwegingen in de bestreden beslissing:
“Waarom de leerstof voor fysica over het ganse schooljaar ging kwam reeds
aan bod in § I.b en § II. (derde item). De beroepscommissie treedt de visie
bij dat wanneer de klassenraad ernstige twijfel heeft over de beheersing van
de basiscompetenties van een vak, die proef noodzakelijk ruim kan of moet
zijn. Uit de analyse van de evaluaties blijkt dat [verzoeker] hoofdzakelijk
goed scoorde op de kleine toetsen en practica en slecht op de controletoetsen.
Kennelijk was dat ook zo in het eerste semester.”
Voor zover de beroepscommissie de controletoetsen wél bij haar
afwegingen betrekt, volstaat op het eerste gezicht de vaststelling dat verzoeker niet
betwist dat er overheen het schooljaar acht controletoetsen werden gehouden en
dat hij voor slechts drie daarvan slaagde. Verzoeker moge dan stellen dat hij in het
eerste semester voor twee van de drie controletoetsen slaagde, daarmee overtuigt
hij vooralsnog niet ervan dat op grond van dat gegeven alleen de leerstof van het
eerste semester voor de bijkomende proef fysica buiten beschouwing moest
blijven. Verzoeker gaat dan immers, zo lijkt, voorbij aan de vaststelling dat hij op
één controletoets niet slaagde en dat hij bij de eerste examenreeks voor dat vak een
tekort (45%) liet optekenen.
12.4.
Het tweede middelonderdeel is niet ernstig.
d. derde middelonderdeel
13.1.
Verzoeker stelt dat de beroepscommissie niet motiveert waarom,
noch in redelijkheid kon beslissen dat zijn prospectieve slaagkansen onbestaande
zijn.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-21/37
13.2.
De beroepscommissie overweegt onder meer:
“Het resultaat van de bijkomende proef in combinatie met de jaarcijfers toont
aan dat [verzoeker] de leerplandoelstellingen voor het vak fysica niet op een
duurzame wijze behaald heeft.”
De Raad van State neemt voorshands aan dat er geen reden is om
deze motivering anders te lezen dan hoe ze letterlijk is neergeschreven, wat prima
facie betekent dat de beroepscommissie haar beoordeling steunt op én de jaarcijfers
én het resultaat op de bijkomende proef. Voor zover verzoeker aanvoert dat de
bestreden beslissing enkel steunt op “één proef van enkele uren”, is het middel niet
ernstig.
Wat de relevantie van de resultaten voor onderdelen van het vak
fysica (zoals kernfysica) betreft, kan worden verwezen naar wat sub 11.3 voorlopig
is overwogen.
13.3.
Wat de materiëlemotiveringsplicht betreft, kunnen in het dossier
voor fysica op dagelijks werk (“DW”) en examens (“EX”) de volgende resultaten
worden vastgesteld:
DW1: 62%
DW2: 74%
DW3: 55%
DW4: 35%
EX1: 45%
EX2: 40%
Jaartotaal: 46%
Met vervolgens een resultaat van 30% op de bijkomende proef,
lijkt de beroepscommissie de feitelijke gegevens van het dossier niet te miskennen
wanneer zij besluit dat de leerplandoelen voor het vak fysica niet zijn behaald.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-22/37
13.4.
Uit het bovenstaande lijkt op het eerste gezicht ook te moeten
worden afgeleid dat de beroepscommissie door de verzoeker ingeroepen
rechtsnormen niet schendt wanneer zij uiting geeft aan haar stellige overtuiging dat
verzoeker, omwille van wat zij heeft vastgesteld en wat hiervóór in herinnering is
gebracht, in de betrokken studierichting ruim onvoldoende slaagkansen heeft in het
tweede jaar van de derde graad.
13.5.
Het derde middelonderdeel is niet ernstig.
e. vierde middelonderdeel
14.1.
Verzoeker voert in dit middelonderdeel aan dat op onrechtmatige
wijze rekening is gehouden met de resultaten in het schooljaar 2024-2025.
14.2.
De eerste paragraaf van de bestreden beslissing luidt:
“De beroepscommissie heeft bij het tot stand komen van haar eindbeslissing
in de procedure m.b.t. de betwisting van het C-attest van [verzoeker] gelet op
onderstaande elementen.”
Wat volgt is een opsomming van enerzijds regelgeving en
anderzijds de door verzoeker behaalde resultaten. Wat dit laatste betreft, gaat het
zonder
uitzondering
om
resultaten
–
en
de
daarop
volgende
klassenraadbeslissingen – uit het schooljaar 2025-2026. Ook wanneer de
beroepscommissie, na weerlegging van verzoekers argumenten, in fine van de
bestreden beslissing samenvattend tot haar eindoordeel komt, lijken daarbij geen
elementen van het schooljaar 2024-2025 te zijn betrokken.
14.3.
Uit wat voorafgaat, neemt de Raad van State vooralsnog aan dat
de remediëring en de vakantietaak op het einde van het schooljaar 2024-2025 geen
dragend motief vormen in de thans bestreden beslissing.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-23/37
Dat de beroepscommissie onder randnummer II.5 van haar
beslissing ingaat op verzoekers grieven ter zake, doet aan die vaststelling op het
eerste gezicht geen afbreuk, wat ook blijkt uit haar overweging dat ook de
klassenraad de “motivatie” (bedoeld wordt wellicht: “de motivering”) en het advies
van het vorige schooljaar niet bij zijn beslissing heeft betrokken en slechts als
context heeft weergegeven. Voorts leest de Raad van State in de bestreden
beslissing prima facie dat het onvoldoende verwerkt hebben van de leerstof in de
tweede graad – leidend tot een deliberatiebeslissing waarvan verzoeker niet
aanvoert, laat staan bewijst, dat hij ze in rechte heeft bestreden – voor de
beroepscommissie slechts een “cruciale pedagogische vaststelling” is om de
huidige tekorten “te begrijpen”; de beroepscommissie grijpt die resultaten uit het
verleden dus niet aan, zo lijkt, om de tekorten te ‘motiveren’.
14.4.
Het vierde middelonderdeel is niet ernstig.
f. vijfde middelonderdeel
15.1.
Verzoeker voert in een vijfde middelonderdeel aan dat de
materiëlemotiveringsplicht is geschonden doordat, in strijd met de werkelijkheid,
wordt overwogen dat hij geen gebruik heeft gemaakt van de beschikbare
leercoaching.
15.2.
De verwerende partij heeft, zoals door verzoeker gevraagd,
lijsten neergelegd met betrekking tot de aangeboden leercoaching in het schooljaar
2025-2026.
Op deze stukken, die verzoeker niet van valsheid beticht en die
hij op de terechtzitting niet weerspreekt, komt verzoekers naam niet voor.
Voorshands wordt dan ook aangenomen dat de beroepscommissie terecht kon
overwegen dat verzoeker de mogelijkheden geboden door de leercoaching onbenut
heeft gelaten.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-24/37
15.3.
Het vijfde middel is niet ernstig.
g. zesde middelonderdeel
16.1.
In een zesde middelonderdeel betoogt verzoeker dat slechts één
van de drie vermelde e-mails tussen hemzelf en de vakleerkracht daadwerkelijk
werd beantwoord en dat ten onrechte wordt gesteld dat de oplossingen voor de
extra oefeningen steeds ter beschikking staan.
16.2.
De Raad van State valt verzoeker vooralsnog niet bij dat de
beroepscommissie in dat opzicht de materiëlemotiveringsplicht – de enige
rechtsnorm die verzoeker op dit middelonderdeel betrekt – miskent. Zij overweegt
immers uitdrukkelijk dat er afspraken noch verplichtingen waren omtrent
begeleiding tijdens de zomervakantie; aldus oordeelt de beroepscommissie niet, zo
lijkt, dat de e-mail van 8 augustus 2026 niet bestaat, maar wel dat er redenen zijn
waarom hij niet werd beantwoord.
16.3.
Wat de verbetersleutels betreft, heeft de vakleerkracht
verzoekers vraag van 22 november 2025 om die ter beschikking te stellen, daags
nadien beantwoord en er gevolg aan gegeven.
Met die feitelijke omstandigheden staan op het eerste gezicht niet
op gespannen voet, de overweging dat van verzoeker als leerling in de derde graad
enig
initiatief
wordt
verwacht
bij
het
te
baat
nemen
van
remediëringsmogelijkheden, bijvoorbeeld via de aangeboden leercoaching.
16.4.
Het zesde middelonderdeel is ongegrond.
h. achtste middelonderdeel
17.1.
Verzoeker stelt in een achtste middelonderdeel dat de positieve
resultaten die hij behaalde onvoldoende bij de beoordeling zijn betrokken.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-25/37
17.2.
In de bestreden beslissing is onder meer te lezen wat volgt:
“De aanleiding voor het toekennen van twee bijkomende proeven in juni
waren de jaartekorten van 46% voor beide vakken. Beide vakken zijn
richtingsbepalende kernvakken binnen de studierichting Biotechnologische
en chemische STEM-wetenschappen uit de doorstroomfinaliteit. In het
voordeel van [verzoeker] spraken de jaarresultaten voor de vakken
geschiedenis (71%), Engels (73%) en Frans (68%).
[…]
Teneinde de noodzakelijke onderwijskwaliteit te waarborgen, rekening te
houden met de goede resultaten van een aantal andere vakken en om
[verzoeker] een reële remediëringskans te bieden, beslist de delibererende
klassenraad in juni om de beslissing over het toekennen van een
oriënteringsattest uit te stellen en om gerichte bijkomende proeven toe te
kennen voor de vakken biologie en fysica. Deze proeven beogen uitsluitsel
te geven over de mate waarin [verzoeker] de fundamentele basiscompetenties
alsnog duurzaam heeft verworven om de studierichting met succes voort te
zetten.
[…]
Rekening houdend met de resultaten van de bijkomende proeven, met het
globale dossier zoals aangegeven in de paragrafen I.a. tot en met I.d. en met
de materiele motivering van de klassenraad, stelt de beroepscommissie vast
dat hoewel [verzoeker] voor biologie een gunstige evolutie toont en geslaagd
is (52%), de resultaten voor fysica op de bijkomende proef substantieel zijn
gedaald naar 30%. Deze proef behelsde de kerncompetenties en essentiële
leerplandoelen van het volledige schooljaar. Het resultaat van 30% levert
voor de beroepscommissie het onomstotelijke en actuele bewijs dat de eerder
in het jaar geteste doelen niet duurzaam verankerd zijn.
[…]
II.1 In antwoord op § 7.1 stelt de beroepscommissie vast dat zowel in de
beoordeling van de delibererende klassenraad in juni als in augustus wel
degelijk rekening gehouden werd met het globale dossier zoals weergegeven
hierboven in § I. De aanleiding voor de bijkomende proeven was de
vaststelling dat [verzoeker] het schooljaar afsloot met twee tekorten voor de
richtingsvakken fysica (46%) en biologie (46%). Het globale dossier van het
reguliere schooljaar vormde de absolute en expliciete grondslag om in juni
een uitstel van beslissing te verlenen.
[…]
Met betrekking tot het […] bezwaar dat een bijkomende proef de eerdere
evaluaties niet vervangt en dat de leerplandoelen niet uitsluitend op basis van
die proef mogen worden beoordeeld, beklemtoont de beroepscommissie
nogmaals dat zowel de beroepscommissie als de klassenraad een beslissing
moet nemen vanuit het globale leerlingendossier. De beroepscommissie
verwijst hierbij naar het antwoord op het eerste middel (zie supra § II.1).
[…]
Verzoekers wijzen erop dat er na de bijkomende proeven nog één vak resteert
met een globaal tekort en dat bij één vaktekort een verwijzing naar dat tekort
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-26/37
op zichzelf niet volstaat. De beroepscommissie stelt dat hier geen sprake kan
zijn van één resterend tekort. De resultaten van beide bijkomende proeven
moeten afgewogen worden samen met de twee tekorten op de jaartotalen in
juni, de andere resultaten, m.a.w. de beslissing moet genomen worden op
basis van het globale dossier. Het is ook op deze wijze dat de beslissing door
de delibererende klassenraad is genomen zoals weergegeven in § I. en § II.1.”
De beroepscommissie, zo lijkt, wijst meermaals erop dat de
delibererende klassenraad het gehele dossier, met inbegrip van vakken waarvoor
verzoeker goed scoorde, in acht heeft genomen en dat zij hetzelfde doet. Positieve
resultaten voor andere vakken worden daarbij uitdrukkelijk vermeld.
Verzoekers kritiek mist op het eerste gezicht feitelijke grondslag.
17.3.
Het achtste middelonderdeel is niet ernstig.
i. conclusie
18.
Het eerste middelonderdeel is in geen van zijn onderdelen
ernstig.
B. Tweede middel
Uiteenzetting van het middel
19.
In een tweede middel beroept verzoeker zich op de schending
van het gelijkheidsbeginsel, het verbod van willekeur, het zorgvuldigheidsbeginsel, de formelemotiveringsplicht en de materiëlemotiveringsplicht.
Verzoeker betoogt dat voor twee vakken een bijkomende proef
werd opgelegd, maar dat met de resultaten ervoor op geheel tegengestelde wijze
wordt omgegaan. Voor fysica, zo stelt verzoeker, verdringt het ongunstige resultaat
voor de bijkomende proef het volledige jaarbeeld voor dat vak, terwijl het gunstige
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-27/37
resultaat voor biologie niets verdringt en de beroepscommissie voor dat vak van
een tekort blijft uitgaan. Verzoeker besluit hieruit:
“63. De tegenstelling is volkomen. Waar de proef tegen de leerling spreekt,
is zij doorslaggevend, actueel en onomstotelijk; waar zij voor hem spreekt,
is zij bijkomend, nipt en kwetsbaar, en blijft het oudere, ongunstige gegeven
onverminderd gelden. Voor die ongelijke behandeling van twee identieke
bewijsmiddelen, binnen hetzelfde dossier, binnen dezelfde beraadslaging en
met betrekking tot dezelfde leerling, geeft de bestreden beslissing geen
enkele verantwoording.
64. Het bestuur mag aan een bewijsmiddel geen wisselende draagkracht
toekennen naargelang de uitkomst hem uitkomt. Doet het dat toch, dan is de
beslissing willekeurig en onzorgvuldig, en schendt zij het gelijkheidsbeginsel
doordat twee gelijke gevallen – twee bijkomende proeven, opgelegd bij
dezelfde beslissing, met hetzelfde doel – ongelijk worden behandeld zonder
redelijke verantwoording.
65. De draagwijdte blijkt uit de proef op de som. Had de beroepscommissie
op biologie dezelfde regel toegepast als op fysica, dan zou 52 % het
‘onomstotelijke en actuele bewijs’ hebben geleverd dat de doelen van dat vak
thans wél zijn bereikt, en zou het jaartekort biologie zijn weggevallen. Had
zij op fysica dezelfde regel toegepast als op biologie, dan zou de 30 % moeten
zijn afgewogen tegen het dagelijks werk van 56 %, tegen de 50 % van
december en tegen de vaststelling dat de leerling het onderdeel kernfysica
behaalde. In beide gevallen ligt een andere uitkomst binnen bereik.”
Beoordeling
20.
Verzoeker licht niet nader toe waarom de bestreden beslissing, in
het licht van wat hij in dit middel aanvoert, de formelemotiveringsplicht zou
schenden.
In dat opzicht lijkt het middel niet ontvankelijk en is het niet
ernstig.
21.
Verzoekers jaarrapport toont de volgende resultaten voor
biologie en fysica:
Vak
DW1
DW2
DW3
DW4
EX1
EX2
TOT
Biologie
53
49
46
47
57
36
46
Fysica
62
74
55
35
45
40
46
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-28/37
Met betrekking tot de inhoud van de bijkomende proeven blijkt
uit het voorliggende dossier het volgende. De delibererende klassenraad beslist:
“Je beantwoordde de examenvragen voor biologie en fysica onvolledig en
verward. De klassenraad zoekt daarom naar bijkomende informatie om een
beslissing te kunnen nemen en vraagt bijkomende proeven voor biologie en
fysica.”
In zijn beslissing om de delibererende klassenraad niet opnieuw
samen te roepen, licht de adjunct-directeur over de bijkomende proef fysica toe:
“Door de twee examentekorten (december en juni) voor fysica werd beslist
de leerstof van het hele schooljaar te ondervragen.”
Voor biologie daarentegen, herinnert de beroepscommissie aan
het volgende:
“De delibererende klassenraad besliste destijds in overleg met de
vakleerkracht om de leerstof voor de bijkomende proef voor het vak biologie
te beperken tot de leerstof van het tweede semester. Deze beslissing is
gebaseerd op het feit dat het tekort voor [verzoeker] voor het vak biologie
veroorzaakt wordt door het tekort op het examen juni van 36%. Voor het
examen met Kerstmis behaalde [verzoeker] 57% en voor dagelijks werk
50%.”
23.
Daargelaten de vraag of het gelijkheidsbeginsel kan worden
toegepast op de beoordeling van twee bijkomende proeven van één leerling – en
het dus niet verzoeker is die ongelijk zou zijn behandeld, maar wel de bijkomende
proeven – overtuigt verzoekers betoog hoe dan ook niet.
Uit wat voorafgaat, blijkt immers enerzijds dat de bijkomende
proeven voor fysica en voor biologie fundamenteel anders van opzet zijn en dus
onvoldoende vergelijkbaar lijken om in de redenering van het gelijkheidsbeginsel
te kunnen worden ingepast.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-29/37
De Raad van State leest anderzijds op het eerste gezicht in de
bestreden beslissing niet dat de beroepscommissie de resultaten voor de twee
bijkomende proeven op een wezenlijk andere wijze heeft verdisconteerd.
24.1.
Het uitgangspunt bij het opleggen van bijkomende proef blijft
vooralsnog dat het daarop behaalde resultaat een bijkomend gegeven vormt in het
leerlingendossier en het dus niet, als ware het een ‘herexamen’ in de klassieke
betekenis van het woord, in de plaats komt van een eerder toegekend cijfer. Dit
betekent onder meer, zo lijkt, dat het behaalde resultaat op de bijkomende proef
noch in gunstige, noch in ongunstige zin alléénbepalend is.
24.2.
Uit wat sub 22 is aangehaald, kan op het eerste gezicht worden
afgeleid dat aan de bijkomende proef voor fysica meer gewicht wordt gehecht
omdat verzoeker over de leerstof van het gehele jaar opnieuw is ondervraagd, en
de 30% op de bijkomende proef zich dus als het ware op gelijke voet plaatst naast
de tekorten van 45% en 40% op de examens. De bijkomende proef voor biologie
daarentegen, ziet enkel op de leerstof van het tweede semester. Het door verzoeker
behaalde resultaat van 52% komt, zoals gezien, niet in de plaats van het
examenresultaat van juni (36%) en doet a fortiori geen afbreuk aan de resultaten
die verzoeker in het eerste semester behaalde (53% voor DW1, 49% voor DW2 en
57 voor EX1).
24.3.
De beroepscommissie betwist niet, zo lijkt, dat verzoeker voor
de bijkomende proef biologie is geslaagd. Zij plaatst dit resultaat op het eerste
gezicht wel in perspectief door te overwegen:
“Op de bijkomende proef voor biologie behaalde [verzoeker] 52%. De
delibererende klassenraad stelde bijgevolg vast dat [verzoeker] geslaagd was
voor deze bijkomende proef. De beroepscommissie ondersteunt de
redenering van de delibererende klassenraad dat een score van 52% op een
gereduceerd leerstofpakket echter ook impliceert dat een minderheid maar
terzelfder tijd toch een substantieel aandeel van de fundamentele
leerplandoelen alsnog niet of onvoldoende werd bereikt.
[…]
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-30/37
Rekening houdend met de resultaten van de bijkomende proeven, met het
globale dossier zoals aangegeven in de paragrafen I.a. tot en met I.d. en met
de materiële motivering van de klassenraad, stelt de beroepscommissie vast
dat hoewel [verzoeker] voor biologie een gunstige evolutie toont en geslaagd
is (52%), de resultaten voor fysica op de bijkomende proef substantieel zijn
gedaald naar 30%. Deze proef behelsde de kerncompetenties en essentiële
leerplandoelen van het volledige schooljaar. Het resultaat van 30% levert
voor de beroepscommissie het onomstotelijke en actuele bewijs dat de eerder
in het jaar geteste doelen niet duurzaam verankerd zijn.
[…]
De 52% voor biologie bevestigt dat de basis minimaal blijft. Het globale
dossier (de jaartekorten en de andere resultaten uit het schooljaar) is de
constante waartegen de resultaten uit augustus zijn gewogen.
[…]
De beroepscommissie ziet de score van 52% voor biologie uitdrukkelijk niet
als een formeel tekort en miskent het numerieke voldoende geenszins, maar
de beroepscommissie oefent haar decretale appreciatiebevoegdheid uit om
de kwalitatieve waarde van dit resultaat te beoordelen. Een score van 52%
op een bijkomende proef in augustus – waarbij de leerling zich gedurende de
zomervakantie gericht kon voorbereiden op een welomlijnd pakket leerstof
– getuigt van een nipte en kwetsbare beheersing van de basiscompetenties.
Dit resultaat biedt, in combinatie met het tekort voor fysica, onvoldoende
garanties voor de verticale samenhang van de leerstof in het tweede leerjaar
van de derde graad Biotechnologische en chemische STEMwetenschappen.”
24.4.
De tegenstelling in de redenering die verzoeker aanvoert, ziet de
Raad van State vooralsnog niet. In de huidige stand van de procedure besluit de
Raad dan ook dat de bestreden beslissing, wat de verrekening van de resultaten
voor de bijkomende proeven betreft, willekeurig noch onzorgvuldig is.
25.
Het tweede middel is niet ernstig.
C. Derde middel
Uiteenzetting van het middel
26.
Verzoeker voert in een derde middel de schending aan van het
redelijkheidsbeginsel, het vertrouwensbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel, het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-31/37
beginsel patere legem quam ipse fecisti, de materiëlemotiveringsplicht en de
formelemotiveringsplicht.
In
een
eerste
middelonderdeel
acht
verzoeker
het
redelijkheidsbeginsel, het vertrouwensbeginsel, het zorgvuldigheidsbeginsel, de
materiëlemotiveringsplicht en de formelemotiveringsplicht geschonden. Hij
betoogt dat aan de bijkomende proef voor het vak biologie elk nuttig effect werd
ontnomen. Ze werd immers uitdrukkelijk toegesneden op de leerstof van het
tweede semester en er ligt een slaagcijfer voor. Verzoeker besluit dat na augustus
2026 voor biologie “geen enkel deelresultaat meer onder de cesuur” voorligt, maar
dat de beroepscommissie niettemin de resultaten voor dat vak hanteert als een
dragend motief. Dat is voor verzoeker onverenigbaar met de doelstelling die de
klassenraad zichzelf heeft gesteld. Een remediëringskans die nooit tot een
gunstiger resultaat kan leiden, is geen reële kans en het bestuur handelt
onzorgvuldig en in strijd met het vertrouwen dat het zelf heeft gewekt, aldus nog
verzoeker.
In een tweede middelonderdeel voert verzoeker aan dat het
beginsel patere legem quam ipse fecisti, de materiëlemotiveringsplicht en de
formelemotiveringsplicht zijn miskend doordat slaagcijfers als tekorten worden
behandeld. Hij betoogt dat de beroepscommissie zelf erkent dat voor elk vak een
cesuur van 50% geldt en de score van 52% voor biologie uitdrukkelijk niet als een
tekort aanmerkt, maar tegelijk “haar decretale appreciatiebevoegdheid uit[oefent]
om de kwalitatieve waarde van dit resultaat te beoordelen” en daardoor de facto tot
een tekort voor dit vak te besluiten op grond van “een nipte en kwetsbare
beheersing van de basiscompetenties”. Eenzelfde probleem doet zich volgens
verzoeker voor bij het vak wiskunde: het resultaat wordt niet als een tekort
beschouwd, maar de beroepscommissie ziet in “het examenresultaat van 40%, het
nipte jaartotaal van 51% en de negatieve evolutie voor het vak” een “actueel en
overgedragen risico”. Verzoeker herhaalt dat het bestuur is gehouden door de
cesuur die het zelf heeft bepaald en dat een slaagcijfer een slaagcijfer is.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-32/37
Beoordeling
a. eerste middelonderdeel
27.
Verzoeker licht niet nader toe waarom de bestreden beslissing, in
het licht van wat hij in dit middelonderdeel aanvoert, de formelemotiveringsplicht
zou schenden.
In dat opzicht lijkt het eerste middelonderdeel niet ontvankelijk
en is het niet ernstig.
28.
Zoals hiervoor sub 24.1 reeds in herinnering is gebracht, komt
het resultaat voor de bijkomende proef niet in de plaats van andere resultaten, maar
is het slechts een toegevoegd element in het geheel van het leerlingendossier. Ook
in het eerste onderdeel van het derde middel gaat verzoeker, zo lijkt, ten onrechte
uit van een andere veronderstelling.
Bovendien doen de motieven van de bestreden beslissing op het
eerste gezicht aannemen dat de beroepscommissie in concreto rekening heeft
gehouden met het behaalde resultaat van 53%, wat zij een slaagcijfer noemt, maar
waarnaast zij, zoals sub 24.3 is aangehaald, de context van de andere resultaten
voor biologie plaatst.
29.
Tot slot bedenkt de Raad van State dat verzoeker op het eerste
gezicht zonder goede grond aanneemt dat de hem opgelegde bijkomende proeven
“nooit tot een gunstiger resultaat [konden] leiden”. Een dergelijke absolute
premisse toont verzoeker vooralsnog niet aan.
30.
Het eerste middelonderdeel is niet ernstig.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-33/37
b. tweede middelonderdeel
31.
Ook in het tweede onderdeel van het derde middel blijft
verzoeker in gebreke uiteen te zetten hoe of waarom de bestreden beslissing de
formelemotiveringsplicht miskent.
In dat opzicht lijkt het tweede middelonderdeel niet ontvankelijk
en is het niet ernstig.
32.
Voorts lijkt verzoeker zich andermaal te verkijken op het verschil
tussen het resultaat op een bijkomende proef enerzijds en het jaarcijfer voor een
vak en de beoordeling van het leerlingendossier in globo anderzijds.
Wat de overwegingen van de beroepscommissie omtrent het vak
biologie betreft, kan worden verwezen naar wat sub 24.3. is aangehaald. De
beroepscommissie heeft daarmee niet geoordeeld dat verzoeker voor de
bijkomende proef een tekort behaalde – integendeel – en zij stelt evenmin dat
verzoeker voor het betrokken vak in het geheel genomen niet is geslaagd; zij
overweegt immers enkel dat een “substantieel aandeel van de fundamentele
leerplandoelen alsnog niet of onvoldoende werd bereikt”.
Anders dan verzoeker het ziet, lijkt de beroepscommissie voor
het vak biologie dus ook niet de facto tot een tekort te hebben besloten.
33.
Blijkens de motieven van de bestreden beslissing komt de
beroepscommissie in essentie tot het oriënteringsattest C op grond van de volgende
overwegingen:
“De beroepscommissie stelt ook vast dat [verzoeker] voor het vak fysica een
diep en structureel tekort behaalde, dat ook na de bijkomende proef slechts
30% bedroeg.
De studierichting Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen
behoort tot de doorstroomfinaliteit en beoogt volgens het curriculum een
grondige wetenschappelijke vorming, waarbij fysica een essentieel en
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-34/37
richtingbepalend onderdeel vormt binnen het geheel van de STEM-vakken.
De leerplandoelstellingen vereisen niet enkel kennis van natuurkundige
concepten, maar ook inzicht in wetenschappelijke modellen,
probleemoplossend denken en het toepassen van wiskundige en
experimentele vaardigheden.
Aangezien het hier het eerste leerjaar van de derde graad betreft, bouwt de
leerstof van het daaropvolgende en afsluitende leerjaar op een rechtstreekse,
lineaire en cumulatieve wijze verder op de inzichten, vaardigheden en
leerinhouden die in het huidige schooljaar worden verworven.
De vastgestelde tekorten hebben betrekking op fundamentele
leerplandoelstellingen van fysica en wijzen op een onvoldoende beheersing
van de noodzakelijke basiscompetenties.
Deze vaststelling wordt ook ondersteund door de elementen aangehaald in
het globale dossier van de leerling. (zie hoger) Een C-attest steunt bijgevolg
niet op een louter cijfermatige benadering van het tekort op de bijkomende
proef.
De kloof met de vereiste kennis en vaardigheden is dermate groot dat de
prospectieve slaagkansen in het tweede leerjaar van de derde graad
Biotechnologische en chemische STEM-wetenschappen redelijkerwijze als
onbestaande moeten worden beschouwd. De beroepscommissie is dan ook
van oordeel dat de leerling onvoldoende voorbereid is om met reële kans op
slagen het vervolgtraject binnen deze studierichting aan te vatten.”
Het is dus, zo lijkt, het grote tekort voor het vak fysica dat het
dragend motief is voor de bestreden beslissing. Verzoeker is er in de overige
middelen vooralsnog niet in geslaagd ervan te overtuigen dat het cijfer voor dat
vak onregelmatig tot stand is gekomen.
34.1.
Uit wat voorafgaat, volgt prima facie dat de resultaten voor
andere vakken enkel aanvullend en ter ondersteuning van de voormelde conclusie
bij de beoordeling worden betrokken.
34.2.
Wat wiskunde betreft, blijkt uit de chronologie van de
overwegingen in de bestreden beslissing op het eerste gezicht dat de
beroepscommissie dit vak al evenmin als een tekort aanmerkt, maar wel oordeelt
dat de nipte resultaten voor wiskunde zeker het tekort voor fysica niet verhelpen:
“De aanleiding voor het toekennen van twee bijkomende proeven in juni
waren de jaartekorten van 46% voor beide vakken. Beide vakken zijn
richtingsbepalende kernvakken binnen de studierichting Biotechnologische
en chemische STEM-wetenschappen uit de doorstroomfinaliteit. In het
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-35/37
voordeel van [verzoeker] spraken de jaarresultaten voor de vakken
geschiedenis (71%), Engels (73%) en Frans (68%). Elementen die de
beroepscommissie doen twijfelen zijn het examentekort voor het vak
wiskunde in juni van 40% wat leidde tot een jaartotaal van het vak wiskunde
van 51%. Wiskunde vormt immers de onontbeerlijke basis en de formele taal
voor het vak fysica. De twijfel wordt verder ook ondersteund door het
examenresultaat van juni van het vorig schooljaar voor het vak fysica van
30,5%. Op basis van het globale leerlingendossier heeft de
beroepscommissie vastgesteld dat de behaalde resultaten in juni onvoldoende
garanties bieden omtrent een succesvolle studievoortgang in het
daaropvolgende leerjaar. Gelet op het richtingbepalende en cumulatieve
karakter van de STEM-vakken biologie en fysica legitimeren deze hiaten een
gerede twijfel over de slaagkansen van de leerling in het tweede leerjaar van
de derde graad biotechnologische en chemische STEMwetenschappen.
[…]
Voor het vak wiskunde met een jaartotaal van 51% en een examenresultaat
in juni van 40% volgt de beroepscommissie dezelfde redenering. Het vak
wordt niet als een tekort beschouwd. Het examenresultaat van 40%, het nipte
jaartotaal van 51% en de negatieve evolutie voor het vak maken wel deel uit
van het globale beeld van [verzoeker]. De beroepscommissie benadrukt
daarenboven dat het vak wiskunde de onontbeerlijke instrumentele basis en
formele taal vormt voor het vak fysica binnen de richting Biotechnologische
en chemische STEM-wetenschappen. Aangezien het curriculum van fysica
in het daaropvolgende leerjaar in sterke mate steunt op deze specifieke
wiskundige fundamenten, houden deze cijfers een actueel en overgedragen
risico in. Het is bijgevolg niet meer dan zorgzaam dat de beroepscommissie
deze cijfers mee in overweging neemt.”
35.
Het derde middel is niet ernstig.
VII. Conclusie
36.
Er is niet voldaan aan de voorwaarden gesteld in artikel 17, §§ 1
en 4, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State die cumulatief vervuld
moeten zijn, wil een vordering tot schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid
worden toegewezen.
BESLISSING
- De Raad van State verwerpt de vordering.
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-36/37
- De verzoekende partij wordt verwezen in de kosten van de vordering tot
schorsing bij uiterst dringende noodzakelijkheid, begroot op een rolrecht van
200 euro, een bijdrage van 26 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 770
euro, die verschuldigd is aan de verwerende partij.
Dit arrest is uitgesproken op een oktober tweeduizend zesentwintig, door de Raad
van State, IXe kamer, samengesteld uit:
Jim Deridder,
staatsraad, waarnemend voorzitter,
bijgestaan door
Frank Bontinck,
griffier.
De griffier
De voorzitter
Frank Bontinck
Jim Deridder
ECLI:BE:RVSCE:2026:ARR.267.894
IX-11.083-37/37