Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie, 2026-09-04, ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260904.1N.2

Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260904.1N.2 (2026-09-04)

--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- 4 SEPTEMBER 2026

C.25.0087.N/1

Hof van Cassatie van België

Arrest

Nr. C.25.0087.N

1. B. R.,
2. D. L.,
3. JONA EVENTS, feitelijke vereniging, met zetel te 8940 Wervik, Robert Klingstraat 11, ingeschreven bij de KBO onder het nummer 0651.972.830, eisers, vertegenwoordigd door mr. Bruno Maes, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 1170 Brussel, Terhulpensesteenweg 177/7, waar de eisers woonplaats kiezen, tegen R. V.E., verweerder, vertegenwoordigd door mr. Beatrix Vanlerberghe, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 2000 Antwerpen, Amerikalei 187/302, waar de verweerder woonplaats kiest.

4 SEPTEMBER 2026 I.

C.25.0087.N/2

RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Kortrijk, van 22 oktober 2024. Raadsheer Ilse Couwenberg heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Frederic Vroman heeft geconcludeerd.

II.

CASSATIEMIDDELEN

De eisers voeren in hun verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, drie middelen aan.

III.

BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling Eerste middel 1.

Krachtens de artikelen 1146 tot en met 1151 Oud Burgerlijk Wetboek dient

de vergoeding van de schade in geval van contractuele aansprakelijkheid het slachtoffer van de contractuele wanprestatie te herstellen in een toestand alsof er geen wanprestatie was geweest. De schade dient geraamd te worden op de datum die het tijdstip van de effectieve schadeloosstelling zo dicht mogelijk benadert. 2.

De appelrechter oordeelt niet-bekritiseerd dat:

• het ongeval gebeurde tijdens de uitvoering van de huurovereenkomst tussen de verweerder en de derde eiseres, zodat het schadegeval wordt beheerst door de contractuele aansprakelijkheid;
• redelijkerwijze kan worden aangenomen dat het voertuig, zonder het ongeval, verder door de verweerder zou zijn verhuurd als rallyvoertuig en op die wijze voor hem inkomsten zou hebben gegenereerd;

4 SEPTEMBER 2026

C.25.0087.N/3

• geen enkel element erop wijst dat het de bedoeling van de verweerder zou zijn geweest om het voertuig niet langer te verhuren en het voertuig te verkopen, indien het ongeval zich niet zou hebben voorgedaan;
• gelet op de gevoerde betwistingen tussen de partijen over de oorzaak van het ongeval en de omvang van de schade, waardoor een minnelijke regeling niet mogelijk bleek, het voertuig, zolang geen tegensprekelijke vaststellingen waren gebeurd, gedurende de periode van 15 juni 2019 tot en met 27 oktober 2021 niet beschikbaar was en bijgevolg gedurende lange tijd niet kon worden verhuurd, wat een derving van huurinkomsten tot gevolg had;
• het tijdsverloop tussen het schadegeval en de vrijgave van het voertuig na de neerlegging van het deskundigenverslag niet is te wijten aan enige onzorgvuldigheid aan de zijde van de verweerder, zodat dit tijdsverloop geen inbreuk vormt op de op hem rustende schadebeperkingsplicht.

Met deze redenen raamt de appelrechter de schade van de verweerder die

bestaat uit de huurinkomsten die hij heeft gederfd gedurende de periode vanaf 15 juni 2019 tot en met 27 oktober 2021, op een tijdstip dat de effectieve schadeloosstelling zo dicht mogelijk benadert en verantwoordt hij zijn beslissing naar recht. Het middel kan niet worden aangenomen. Tweede middel 4.

De rechter bepaalt vrij de datum vanaf wanneer vergoedende interest wordt

toegekend, voor zover geen interest wordt toegekend voor een periode die het ontstaan van de schade voorafgaat. 5.

Wanneer een schade zich uitstrekt over een langere periode kan de rechter

op het totale bedrag van de schadevergoeding interest toekennen vanaf een gemiddelde datum. 6.

Bij het bepalen van de gemiddelde datum kan de rechter rekening houden

met de concrete omstandigheden van de zaak, zoals de duur van de periode waarover de schade zich uitstrekt, alsook de hoeveelheid schade die zich op een bepaalde datum heeft voorgedaan.

4 SEPTEMBER 2026

C.25.0087.N/4

Het middel dat ervan uitgaat dat de gemiddelde datum enkel wordt bepaald in het licht van de duur van de periode waarover de schade zich uitstrekt, kan niet worden aangenomen. (…) Dictum Het Hof, Verwerpt het cassatieberoep. Veroordeelt de eisers tot de kosten. Bepaalt de kosten voor de eiseres op 764,89 euro en op de som van 650 euro rolrecht verschuldigd aan de Belgische Staat. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, eerste kamer, samengesteld uit sectievoorzitter Geert Jocqué, als voorzitter, en de raadsheren Ilse Couwenberg, Sven Mosselmans, Myriam Ghyselen en Michael Traest, en in openbare rechtszitting van 4 september 2026 uitgesproken door sectievoorzitter Geert Jocqué, in aanwezigheid van advocaat-generaal Frederic Vroman, met bijstand van griffier Elien Van Isterdael.

E. Van Isterdael

M. Traest

M. Ghyselen

S. Mosselmans

I. Couwenberg

G. Jocqué

VERZOEKSCHRIFT/1

Verzoekschrift

VERZOEKSCHRIFT TOT CASSATIE

VOOR:

B. R.,

D. L.,

De feitelijke vereniging JONA EVENTS, KBO 0651.972.830, met zetel te 8940 Wervik, Robert Klingstraat 11,

Eisers tot cassatie,

Vertegenwoordigd en bijgestaan door Meester Bruno MAES, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 1170 Brussel, Terhulpensesteenweg 177 bus 7, bruno.maes@lmbd.be, bij wie keuze van woonplaats wordt gedaan,

TEGEN: R. V.E.,

VERZOEKSCHRIFT/2

Verweerder in cassatie.

Aan de Heren Eerste Voorzitter en Voorzitter van het Hof van Cassatie,

Aan de Dames en Heren Raadsheren in het Hof van Cassatie,

Hooggeachte Dames en Heren,

Eisers tot cassatie leggen aan de beoordeling van Uw Hof het vonnis voor dat de tweede kamer van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Kortrijk op 22 oktober 2024 uitsprak in de zaak met rolnummer 23/917/A.

VERZOEKSCHRIFT/3

FEITEN EN VOORGAANDE RECHTSPLEGING

1. De eerste twee eisers zijn de leden van de derde eiseres.

Voor de Rally van Wervik van 14 en 15 juni 2019 huurde de derde eiseres bij de verweerder een rallyvoertuig Skoda Fabia R5.

Tijdens de rally crashte het voertuig en liep het zware schade op.

1. Op 14 januari 2020 dagvaardde de verweerder de eisers voor de politierechtbank van West-Vlaanderen, afdeling Kortrijk. Hij vorderde:

• de aanstelling van een gerechtsdeskundige met als opdracht advies te verlenen over de schade aan het rallyvoertuig, en
• de veroordeling van de eisers tot de betaling van een provisionele schadevergoeding van 37.000 euro.

Bij vonnis van 9 december 2020:

• verklaarde de politierechtbank zich materieel bevoegd, en
• stelde deze rechtbank T. W. aan als gerechtsdeskundige met de opdracht na te gaan of het ongeval enkel het gevolg was van een stuurfout van de bestuurder, de eerste eiser, dan wel het gevolg was van een technisch defect.

Op 4 november 2021 legde de gerechtsdeskundige zijn verslag neer.

Bij vonnis van 3 mei 2023 oordeelde de rechtbank dat:

VERZOEKSCHRIFT/4

• de eerste eiser als bestuurder van het rallyvoertuig uitsluitend aansprakelijk is voor het ongeval en de schadelijke gevolgen daarvan op grond van artikel 1382 van het oud Burgerlijk Wetboek, en
• de eerste twee eisers als vertegenwoordigers van de derde eiseres contractueel gehouden zijn om de schade aan het voertuig te vergoeden.

De rechtbank:

• veroordeelde de eerste twee eisers in solidum tot de betaling aan de verweerder van: o

het bedrag van 16.339,67 euro voor de voertuigschade,

o

het bedrag van 2.850 euro voor de stallingskosten,

o

het bedrag van 17.436,50 euro voor de motorschade, te vermeerderen met BTW, en

o

het bedrag van 79.933,68 euro voor het inkomstenverlies,

• verleende voorbehoud voor de schadepost ‘takelkosten’, en
• veroordeelde de eerste twee eisers in solidum tot de betaling van de gedingkosten begroot op 20.156,52 euro.

1. Op 30 juni 2023 stelden de eisers hoger beroep in tegen dit vonnis voor de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Kortrijk.

Bij vonnis van 22 oktober 2024 veroordeelde deze rechtbank de eerste twee eisers als leden van de derde eiseres tot de betaling aan de verweerder van:

• de som van 117.556,55 euro, te vermeerderen met de vergoedende rente aan de wettelijke rentevoet op 95.783,30 euro vanaf 15 juni 2019 tot 14 januari 2020 en vanaf 14 januari 2020 op 33.776,17 euro en 79.933,68 euro tot heden en vanaf heden te vermeerderen met de rente aan de wettelijke

VERZOEKSCHRIFT/5

rentevoet op het geheel van hoofdsom en vergoedende rente tot de datum van de volledige betaling, en

• de

dagvaardingskosten

van

422,83

euro,

de

kosten

voor

het

deskundigenonderzoek van 8.386,99 euro, een rechtsplegingsvergoeding eerste aanleg van 7.500 euro, de betekeningskosten van 714,42 euro, de kosten voor het bewarend beslag van 1.315,48 euro en een rechtsplegingsvergoeding van 7.500 euro voor de beroepsprocedure.

Tegen dit vonnis voeren de eisers drie cassatiemiddelen aan.

EERSTE MIDDEL TOT CASSATIE

Geschonden wetsbepalingen

• De artikelen 1142 t.e.m. 1151 van het oud Burgerlijk Wetboek, zoals van toepassing vóór de opheffing ervan bij wet van 28 april 2022;
• Artikel 1732 van het oud Burgerlijk Wetboek;
• Voor zoveel als nodig, de artikelen 5.83, 5.85, 5.87, 5.224, 5.226 en 5.237 van het Burgerlijk Wetboek, zoals van toepassing vóór de wijziging ervan bij wet van 7 februari 2024.

Aangevochten beslissing en motivering

1. Het appelgerecht veroordeelde de eerste twee eisers, als leden van de derde eiseres, tot de betaling aan de verweerder van een bedrag van 79.933,68

VERZOEKSCHRIFT/6

euro, meer interesten, voor de schadepost ‘inkomstenderving’. Deze beslissing steunt op de volgende motieven (aangevochten vonnis, p. 9-12, nr. 5.5.5 en 5.5.7):

“5.5.5

De inkomstenderving

5.5.5.1

Het voertuig Skoda Fabia R5 werd op het ogenblik van het ongeval door [de verweerder] verhuurd voor deelname aan diverse rallywedstrijden.

Er kan redelijkerwijze worden aangenomen dat het voertuig, bij ontstentenis van het ongeval, verder door [de verweerder] zou zijn verhuurd als rallyvoertuig en op die wijze voor hem inkomsten zou hebben gegenereerd.

Gelet op de gevoerde betwistingen tussen de partijen over de oorzaak van het ongeval en de omvang van de schade, waardoor een minnelijke regeling niet mogelijk bleek, kon dit voertuig, zolang er geen tegensprekelijke vaststellingen waren gebeurd, gedurende lange tijd niet verhuurd worden, wat een derving van huurinkomsten tot gevolg had. Deze gederfde huur- en sponsorinkomsten vormen dan ook schade in oorzakelijk verband met het ongeval.

VERZOEKSCHRIFT/7

Die gederfde huurinkomsten zijn een schade die in rechtstreeks oorzakelijk verband staat met het ongeval en vormt dus vergoedbare schade in de zin van artikel 1150-1151 oud BW.

5.5.5.2

De bewering van de [eisers] dat [de verweerder] nooit zinnens zou zijn geweest om het voertuig te herstellen, is niet relevant bij de beoordeling van de omvang van de schade. De benadeelde kan de schadevergoeding wegens contractuele aansprakelijkheid immers vrij besteden en is er niet toe gehouden over te gaan tot herstel. Verder duidt geen enkel element erop dat het de bedoeling van [de verweerder] zou zijn geweest om de verhuring van het bewuste voertuig stop te zetten en het voertuig te verkopen, indien het ongeval zich niet zou hebben voorgedaan.

In tegenstelling tot de eerste rechter is deze rechtbank van oordeel dat het in casu gaat om een reëel verlies aan inkomsten en niet om een verlies van een kans op inkomsten.

5.5.5.3

De partijen voeren betwisting over de in aanmerking te nemen periode van derving van huurinkomsten.

Op de schadelijder rust een schadebeperkingsplicht, die niet impliceert dat hij verplicht is om de schade zoveel als mogelijk te beperken, maar wel dat hij de redelijke maatregelen moet nemen om het nadeel te beperken als dat met de houding van een redelijk en voorzichtig persoon strookt (zie Cass. (3e k.) AR C.15.0305.N, 13 juni 2016, RGAR 2017, afl. 2, nr. 15359; RW 2017-18, afl. 8,

VERZOEKSCHRIFT/8

305, noot - TBBR 2017, afl. 6, 370, noot SOMERS, S.; TBH 2016, afl. 9, 871; T.Pol. 2017, afl. 2, 90, noot -).

Het ongeval heeft zich voorgedaan op 15 juni 2019. [De verweerder] heeft op 25 september 2019 aan de [eisers] een ingebrekestelling gestuurd met een gedetailleerde

schadebegroting.

Doordat

de

feitelij[eisers]

zowel

de

aansprakelijkheid als de omvang van de schade betwistten, kon een minnelijke oplossing niet bereikt worden. Vervolgens ging [de verweerder] over tot dagvaarding met het oog op de aanstelling van een deskundige. De [eisers] betwistten zowel de materiële bevoegdheid, als hun aansprakelijkheid. Bij vonnis van 9 december 2020 verklaarde de politierechtbank zich materieel bevoegd om te oordelen over de vordering van [de verweerder] en werd een deskundige aangesteld. Het deskundig verslag werd neergelegd op 27 oktober 2021.

[De verweerder] heeft, zoals van een normaal en zorgvuldig persoon, geplaatst in dezelfde omstandigheden mocht worden verwacht, aanvankelijk getracht om tot een minnelijke oplossing te komen en vervolgens, toen dit niet mogelijk bleek, de aanstelling van een gerechtsdeskundige met het oog op een tegensprekelijk deskundig onderzoek, nagestreefd. Het tijdsverloop tussen het schadegeval en de vrijgave van het voertuig na het deskundig verslag is niet te wijten aan enige onzorgvuldigheid in hoofde van [de verweerder], zodat dit tijdsverloop geen inbreuk vormt op de op hem rustende schadebeperkingsplicht.

5.5.5.4

Aangezien er voor de begroting van de omvang van het inkomstenverlies een aantal onzekere factoren meespelen, kan dit inkomstenverlies onmogelijk in concreto exact becijferd worden en kan deze schadepost in redelijkheid en billijkheid worden geraamd.

Bij deze raming wordt o.m. rekening gehouden met de volgende elementen:

VERZOEKSCHRIFT/9

• de duur van de onbeschikbaarheid van het voertuig omwille van de noodzaak tot het uitvoeren van tegensprekelijke vaststellingen tijdens de periode van 15 juni 2019 tot en met oktober 2021, hetzij 28,5 maanden;
• de door [de verweerder] voorgelegde facturen van de huurinkomsten voor de periode vanaf september 2018 tot de datum van het ongeval, zijnde 15 juni 2019, hetzij voor een periode van 9,5 maanden, voor een totaal bedrag van 80.845,40 euro;
• de impact van de coronapandemie, waardoor bepaalde wedstrijden geannuleerd werden;
• het feit dat enkel de netto-inkomsten schade vormen, na aftrek van de kosten (vb. onderhoudskosten e.d.).

Op basis van dit alles vormt het door de eerste rechter aangenomen bedrag van 79.933,68 euro, waarvan [de verweerder] thans de bevestiging vraagt, geenszins een overwaardering van deze schadepost en wordt het bestreden vonnis ook op dit punt bevestigd, weze het deels op grond van andere overwegingen.

(…)

5.5.7 Recapitulatie

• voertuigschade: 16.339,67 euro + 17.436,50 euro = 33.776,17 euro
• stallingskosten:

ongegrond

• takelkosten:

ongegrond

• derving huur- en sponsorinkomsten:

79.933,68 euro

• kosten bijstand technisch expert:

3.846,70 euro

117.556,55 euro

VERZOEKSCHRIFT/10

Er is vergoedende rente verschuldigd aan de wettelijke rentevoet op 95.783,30 euro vanaf 15 juni 2019 tot 14 januari 2020 (datum deelbetaling 62.007,13 euro) en vanaf 14 januari 2020 op 33.776,17 euro en 79.933,68 euro tot vandaag en vanaf vandaag te vermeerderen met de rente aan de wettelijke rentevoet op het geheel van hoofdsom en vergoedende rente tot de datum van de volledige betaling.”

In het beschikkend gedeelte van het aangevochten vonnis oordeelde het appelgerecht (aangevochten vonnis, p. 12, nr. 6):

“[De eerste twee eisers] worden als leden van de [derde eiseres] veroordeeld tot het betalen aan [de verweerder] van de som van honderdzeventienduizend vijfhonderdzesenvijftig euro en vijfenvijftig eurocent (€ 117.556,55), te vermeerderen met de vergoedende rente aan de wettelijke rentevoet op 95.783,30 euro vanaf 15 juni 2019 tot 14 januari 2020 en vanaf 14 januari 2020 op 33.776,17 euro en 79.933,68 euro tot heden en vanaf heden te vermeerderen met de rente aan de wettelijke rentevoet op het geheel van hoofdsom en vergoedende rente tot de datum van de volledige betaling.”

Grieven

1. Uit de artikelen 1142 t.e.m. 1151 van het oud Burgerlijk Wetboek, zoals van toepassing vóór de opheffing ervan bij wet van 28 april 2022, in samenhang gelezen met artikel 1732 van dat wetboek, volgt dat de huurder de aan hem toerekenbare huurschade dient te vergoeden.

Overeenkomstig artikel 1149 van dat wetboek, zoals van toepassing vóór de opheffing ervan bij wet van 28 april 2022, bestaat de verschuldigde

VERZOEKSCHRIFT/11

schadevergoeding in het verlies dat de verhuurder heeft geleden en in de gederfde winst.

Het voorgaande volgt thans eveneens uit de artikelen 5.83, 5.85, 5.87, 5.224, 5.226 en 5.237 van het Burgerlijk Wetboek, zoals van toepassing vóór de wijziging ervan bij wet van 7 februari 2024, in samenhang gelezen met artikel 1732 van het oud Burgerlijk Wetboek.

Bij toepassing van voormelde bepalingen dient de rechter de huurschade in concreto te ramen. Hoewel hij zich voor vaststelling van het bestaan en de elementen van de schade moet plaatsen op het ogenblik van de niet-uitvoering van de verbintenis, dient hij zich bij de begroting van de schade en de schadevergoeding te plaatsen op het tijdstip dat het effectieve herstel zo dicht mogelijk benadert. In de regel is dit het ogenblik van de uitspraak.

1. De eisers voerden in verband met de door de verweerder gevorderde schadevergoeding wegens inkomstenderving aan dat “(h)et blijkbaar de keuze van geïntimeerde (is) geweest om het voertuig niet te herstellen, zodat dan ook enkel en alleen geïntimeerde dient in te staan voor o.m. de voorgehouden – en betwiste ! - verloren huurinkomsten, die overigens ook op geen enkele manier worden bewezen” (‘Syntheseconclusie hoger beroep’ van eisers van 15 februari 2024, p. 5, alinea 2)

Het appelgerecht kende aan de verweerder een schadevergoeding toe van 79.933,68 euro, meer interesten, wegens inkomstenderving. Daarbij hield het in het bijzonder rekening met de “de duur van de onbeschikbaarheid van het voertuig omwille van de noodzaak tot het uitvoeren van tegensprekelijke vaststellingen tijdens de periode van 15 juni 2019 tot en met oktober 2021, hetzij 28,5 maanden” (aangevochten vonnis, p. 11, nr. 5.5.5.4). De toegekende

VERZOEKSCHRIFT/12

schadevergoeding voor de inkomstenderving slaat dus op de duur van de onbeschikbaarheid van het voertuig van 15 juni 2019 t.e.m. oktober 2021.

Het appelgerecht oordeelde i.v.m. de gevorderde inkomstenderving dat (aangevochten vonnis, p. 10, nr. 5.5.5.2):

• “(d)e bewering van de [eisers] dat [de verweerder] nooit zinnens zou zijn geweest om het voertuig te herstellen, niet relevant (is) bij de beoordeling van de omvang van de schade.”,
• “(d)e

benadeelde

de

schadevergoeding

wegens

contractuele

aansprakelijkheid immers vrij (kan) besteden en is er niet toe gehouden over te gaan tot herstel”, en

• “(v)erder geen enkel element erop (duidt) dat het de bedoeling van [de verweerder] zou zijn geweest om de verhuring van het bewuste voertuig stop te zetten en het voertuig te verkopen, indien het ongeval zich niet zou hebben voorgedaan.”

Het appelgerecht onderzocht aldus niet of de verweerder na het schadegeval nog van plan was om het voertuig te verhuren, terwijl het juist schadevergoeding toekende voor inkomstenderving omwille van de onmogelijkheid om na het schadegeval het voertuig verder te verhuren (aangevochten vonnis, p. 9-11, nr. 5.5.5.1-5.5.5.4).

Het appelgerecht liet bijgevolg na om de huurschade in concreto te ramen op het tijdstip dat het effectieve herstel zo dicht mogelijk benadert, zijnde op het ogenblik van de uitspraak (schending van alle in de aanhef van het middel als geschonden vermelde bepalingen).

TWEEDE MIDDEL TOT CASSATIE

VERZOEKSCHRIFT/13

Geschonden wetsbepalingen

• De artikelen 1142 t.e.m. 1151 van het oud Burgerlijk Wetboek, zoals van toepassing vóór de opheffing ervan bij wet van 28 april 2022;
• Artikel 1732 van het oud Burgerlijk Wetboek;
• Voor zoveel als nodig, de artikelen 5.83, 5.85, 5.87, 5.224, 5.226, 5.237, zoals van toepassing vóór de wijziging ervan bij wet van 7 februari 2024, en 5.241 van het Burgerlijk Wetboek.

Aangevochten beslissing en motivering

1. Het appelgerecht oordeelde (aangevochten vonnis, p. 12, nr. 5.5):

“Er is vergoedende rente verschuldigd aan de wettelijke rentevoet op 95.783,30 euro vanaf 15 juni 2019 tot 14 januari 2020 (datum deelbetaling 62.007,13 euro) en vanaf 14 januari 2020 op 33.776,17 euro en 79.933,68 euro tot vandaag en vanaf vandaag te vermeerderen met de rente aan de wettelijke rentevoet op het geheel van hoofdsom en vergoedende rente tot de datum van de volledige betaling.”

In het beschikkend gedeelte van het aangevochten vonnis oordeelde het appelgerecht (aangevochten vonnis, p. 12, nr. 6):

“[De eerste twee eisers] worden als leden van de [derde eiseres] veroordeeld tot het betalen aan [de verweerder] van de som van honderdzeventienduizend vijfhonderdzesenvijftig euro en vijfenvijftig eurocent (€ 117.556,55), te vermeerderen met de vergoedende rente aan de wettelijke rentevoet op 95.783,30 euro vanaf 15 juni 2019 tot 14 januari 2020 en vanaf 14 januari 2020 op 33.776,17 euro en 79.933,68 euro tot heden en vanaf heden te vermeerderen met

VERZOEKSCHRIFT/14

de rente aan de wettelijke rentevoet op het geheel van hoofdsom en vergoedende rente tot de datum van de volledige betaling.”

Grieven

1. De schadevergoeding wegens contractuele aansprakelijkheid die niet strekt tot betaling van een geldsom is een waardeschuld, waarop vergoedende interesten verschuldigd zijn.

De

vergoedende

interesten

maken

een

integrerend

deel

uit

van

de

schadevergoeding die voor de huurschade verschuldigd is volgens de artikelen 1142 t.e.m. 1151 van het oud Burgerlijk Wetboek, zoals van toepassing vóór de opheffing ervan bij wet van 28 april 2022, in samenhang gelezen met artikel 1732 van dat wetboek.

Dit volgt thans eveneens uit de artikelen 5.83, 5.85, 5.87, 5.224, 5.226, 5.237, zoals van toepassing vóór de wijziging ervan bij wet van 7 februari 2024, en 5.241 van het Burgerlijk Wetboek, in samenhang gelezen met artikel 1732 van het oud Burgerlijk Wetboek.

Bij toepassing van de voormelde bepalingen bepaalt de rechter vrij de datum vanaf wanneer vergoedende interest wordt toegekend, voor zover geen interest wordt toegekend voor een periode die het ontstaan van de schade voorafgaat. In het geval een schade zich uitstrekt over een langere periode kan de rechter op het totale bedrag van de schadevergoeding interest toekennen vanaf een gemiddelde datum.

VERZOEKSCHRIFT/15

1. Het appelgerecht oordeelde:

“Er is vergoedende rente verschuldigd aan de wettelijke rentevoet op 95.783,30 euro vanaf 15 juni 2019 tot 14 januari 2020 (datum deelbetaling 62.007,13 euro) en vanaf 14 januari 2020 op 33.776,17 euro en 79.933,68 euro tot vandaag en vanaf vandaag te vermeerderen met de rente aan de wettelijke rentevoet op het geheel van hoofdsom en vergoedende rente tot de datum van de volledige betaling.” (eigen nadruk; aangevochten vonnis, p. 12, nr. 5.5.7)

Het bedrag van 79.933,68 euro betreft de schadevergoeding die werd toegekend voor de schadepost ‘inkomstenderving’ die slaat op de periode “van 15 juni 2019 tot en met oktober 2021” (aangevochten vonnis, p. 11, nr. 5.5.6). De schadevergoeding slaat dus op schade die zich uitstrekt over een langere periode.

De gemiddelde datum voor die periode is 23 augustus 2020.

In de hypothese dat de geciteerde passage zo dient te worden geïnterpreteerd dat vergoedende interesten werden toegekend vanaf 14 januari 2020, kende het appelgerecht interesten toe voor een periode die het ontstaan van de schade voorafgaat (schending van alle in de aanhef van het middel als geschonden vermelde bepalingen).

In de hypothese dat de geciteerde passage zo dient te worden geïnterpreteerd dat vergoedende interesten werden toegekend vanaf 15 juni 2019, kende het appelgerecht eveneens interesten toe voor een periode die het ontstaan van de schade voorafgaat (schending van alle in de aanhef van het middel als geschonden vermelde bepalingen).

DERDE MIDDEL TOT CASSATIE

VERZOEKSCHRIFT/16

Geschonden wetsbepalingen

• De artikelen 1200, 1202, 1217, 1218, 1220 van het oud Burgerlijk Wetboek, zoals van toepassing vóór de opheffing ervan bij wet van 28 april 2022;
• Voor zoveel als nodig, de artikelen 1:2 en 1:6 van het Wetboek van vennootschappen en verengingen;
• Voor zoveel als nodig, de artikelen 5.159, 5.160, 5.161, 5.166, 5.170 van het Burgerlijk Wetboek.

Aangevochten beslissing en motivering

1. Het appelgerecht overwoog (aangevochten vonnis, p. 12, nr. 5.6):

“5.6 De gehoudenheid van leden van een feitelijke vereniging

[De derde eiseres] is een feitelijke vereniging zonder rechtspersoonlijkheid. Haar leden, zijnde [de eerste twee eisers], zijn persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van de feitelijke vereniging, met dien verstande dat elke deelgenoot aansprakelijk is voor zijn deel. Zij zijn derhalve niet in solidum gehouden.”

In het beschikkend gedeelte van het aangevochten vonnis veroordeelde het appelgerecht de eerste twee eisers als volgt gezamenlijk tot de betaling aan de verweerder van een bedrag van 117.556,55 euro, meer interesten (aangevochten vonnis, p. 12, nr. 6):

VERZOEKSCHRIFT/17

“[De eerste twee eisers] worden als leden van de [derde eiseres] veroordeeld tot het betalen aan [de verweerder] van de som van honderdzeventienduizend vijfhonderdzesenvijftig euro en vijfenvijftig eurocent (€ 117.556,55), te vermeerderen met de vergoedende rente aan de wettelijke rentevoet op 95.783,30 euro vanaf 15 juni 2019 tot 14 januari 2020 en vanaf 14 januari 2020 op 33.776,17 euro en 79.933,68 euro tot heden en vanaf heden te vermeerderen met de rente aan de wettelijke rentevoet op het geheel van hoofdsom en vergoedende rente tot de datum van de volledige betaling.”

Grieven

1. Artikel 1200 van het oud Burgerlijk Wetboek, zoals van toepassing vóór de opheffing ervan bij wet van 28 april 2022, bepaalt dat er hoofdelijkheid bestaat tussen schuldenaars, wanneer zij verplicht zijn tot een en dezelfde zaak, zodat ieder voor het geheel kan worden aangesproken, en de betaling door een van hen gedaan, de overige schuldenaars jegens de schuldeiser bevrijdt.

Overeenkomstig artikel 1202 van dat wetboek, in diezelfde versie, wordt hoofdelijkheid niet vermoed. Ze ontstaat uit de wet of uit een contract.

Artikel 1217 van hetzelfde wetboek, in diezelfde versie, bepaalt dat een verbintenis deelbaar of ondeelbaar is naargelang zij tot voorwerp heeft, ofwel een zaak die in haar levering, ofwel een daad die in haar uitvoering, hetzij materieel, hetzij intellectueel voor verdeling vatbaar is of niet. Overeenkomstig artikel 1218 van dat wetboek, in diezelfde versie, is de verbintenis ondeelbaar als ze niet vatbaar is voor gedeeltelijke uitvoering.

VERZOEKSCHRIFT/18

Artikel 1220 van dat wetboek, in dezelfde versie, bepaalt dat de verbintenis die voor verdeling vatbaar is, tussen schuldeiser en schuldenaar ten uitvoer moet worden gebracht alsof zij ondeelbaar was. De deelbaarheid is alleen van toepassing ten aanzien van hun erfgenamen, die de schuld niet kunnen vorderen of niet verplicht zijn deze te voldoen dan voor het aandeel waarop zij recht hebben of waartoe zij gehouden zijn als vertegenwoordigers van de schuldeiser of van de schuldenaar. Die bepaling heeft een algemene draagwijdte.

Uit de voormelde bepalingen volgt dat de leden van een feitelijke vereniging niet hoofdelijk verbonden zijn, maar slechts ten belope van een gelijk deel. De rechter kan hen slechts veroordelen tot de betaling van een deel van de vordering.

Het voorgaande volgt thans eveneens uit de artikelen 5.159, 5.160, 5.161, 5.166, 5.170 van het Burgerlijk Wetboek en de artikelen 1:2 en 1:6 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen.

1. Het appelgerecht overwoog dat (aangevochten vonnis, p. 12, nr. 5.6):

• “[de derde eiseres] een feitelijke vereniging zonder rechtspersoonlijkheid (is).”;
• “(h)aar leden, [de eerste twee eisers], persoonlijk aansprakelijk zijn voor de schulden van de feitelijke vereniging, met dien verstande dat elke deelgenoot aansprakelijk is voor zijn deel.”;
• “(z)ij derhalve niet in solidum (zijn) gehouden.”

Het appelgerecht kon in het beschikkend gedeelte aldus niet wettig oordelen dat de eerste twee eisers allebei voor de gehele schadevergoeding ten belope van 117.556,55 euro kunnen worden aangesproken (schending van alle in de aanhef van het middel als geschonden vermelde bepalingen).

VERZOEKSCHRIFT/19

TOELICHTING

Eerste middel

1. Hoewel de rechter zich voor de vaststelling van het bestaan en de elementen van de schade moet plaatsen op het ogenblik van de niet-uitvoering van de verbintenis, dient hij zich bij de begroting van de schade en de schadevergoeding te plaatsen op het tijdstip dat het effectieve herstel zo dicht mogelijk benadert. In de regel is dit het ogenblik van de uitspraak (Cass. 26 januari 2007, C.05.0374.N; Cass. 4 maart 2010, C.09.0173.N).

2. De eiser meent dienaangaande ook nuttig te kunnen verwijzen naar een cassatiearrest van 6 januari 2005 (C.02.0247.F).

In dat arrest oordeelde Uw Hof dat, wanneer vaststaat dat het voertuig niet kan worden hersteld en gebruikt, het onwettig is schadevergoeding wegens ‘gebruiksderving’ toe te kennen voor de periode gaande tot op het ogenblik dat de eigenaar de vergoeding kent waarop hij recht heeft, zonder de omstandigheden, eigen aan de zaak, aan te geven die de raming van de wachtvergoeding verantwoorden.

Uit dit arrest volgt dat het voor de begroting van de schade wegens gebruik- of winstderving bepalend is of het voertuig nog zal worden gebruikt. Als immers vaststaat dat het voertuig niet meer zal worden gebruikt, moet de rechter de specifieke omstandigheden aangeven die een vergoeding voor gebruiksderving tijdens de periode van onbeschikbaarheid rechtvaardigen.

VERZOEKSCHRIFT/20

In het voorliggende geval onderzocht het appelgerecht niet of het voertuig nog zou

worden

verhuurd,

terwijl

het

juist

voor

verhuurinkomstenderving

schadevergoeding toekende.

1. Uit de overweging dat “geen enkel element erop (duidt) dat het de bedoeling van [de verweerder] zou zijn geweest om de verhuring van het bewuste voertuig stop te zetten en het voertuig te verkopen, indien het ongeval zich niet zou hebben voorgedaan”, blijkt dat het appelgerecht zich niet plaatst op het tijdstip dat het effectieve herstel zo dicht mogelijk benadert, zijnde op het ogenblik van de uitspraak.

Tweede middel

1. De rechter bepaalt vrij de datum vanaf wanneer vergoedende interest wordt toegekend, voor zover geen interest wordt toegekend voor een periode die het ontstaan van de schade voorafgaat (Cass. 22 december 2006, C.05.0210.N). In het geval een schade zich uitstrekt over een langere periode kan de rechter wettig op het totale bedrag van de schadevergoeding interest toekennen vanaf een gemiddelde datum (Cass. 22 december 2006, C.05.0210.N).

Derde middel

1. De leden van een feitelijke vereniging zijn niet hoofdelijk verbonden, maar slechts ten belope van een gelijk deel (H. DE PAGE, Traité élémentaire de droit civil beige, Brussel, Bruylant, III, 1967, 326; D. VAN GERVEN, “Procederen tegen een vereniging zonder rechtspersoonlijkheid” (noot

VERZOEKSCHRIFT/21

onder Vred. Merksem 16 december 1993), TRV 1994, (214-215) 215; D. VAN GERVEN, Verenigingen, vennootschappen en stichtingen. Deel 1. Rechtspersoonlijkheid. Verenigingen, stichtingen & publiekrechtelijke rechtspersonen, Mechelen, Kluwer, 2021, 353). De rechter kan die leden slechts veroordelen tot de betaling van een deel van de vordering.

1. Hoewel het beginsel van automatische verdeling van de verbintenis in artikel 1220 van het oud Burgerlijk Wetboek enkel verwoord wordt voor de erfgenamen van een partij, heeft die bepaling een algemene draagwijdte gekregen (MVT Wetsvoorstel houdende Boek 5 “Verbintenissen” van het Burgerlijk Wetboek, Parl.St. Kamer, 2020-21, nr. 1806/001, 199, met verwijzingen: Cass. 5 december 1975, Arr.Cass. 1976, 434; Cass. 10 mei 1979, Arr.Cass. 1978-79, 1080)

OM DEZE REDENEN

Besluit ondergetekende advocaat bij het Hof van Cassatie, voor eisers, tot de vernietiging van het aangevochten vonnis en de verwijzing van de zaak en de partijen naar een andere rechtbank van eerste aanleg; kosten als naar recht.

Brussel, 13 maart 2025

Voor de eisers tot cassatie, hun raadsman

Bruno Maes