Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie, 2026-09-22, ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260922.2N.7

Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260922.2N.7 (2026-09-22)

--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- 22 SEPTEMBER 2026

P.26.0611.N/1

Hof van Cassatie van België

Arrest

Nr. P.26.0611.N I

1. J. L., beklaagde,
2. M. S., beklaagde, eisers, beiden met als raadslieden mr. Joost Huysmans en mr. Patrick Waeterinckx, advocaten bij de balie Antwerpen, met kantoor te 2000 Antwerpen, Amerikalei 160, bus 2.1, waar de eisers woonplaats kiezen, tegen BELGISCHE STAAT, fod Financiën, vertegenwoordigd door de minister van Financiën, met kabinet te 1000 Brussel, Wetstraat 12, ON 0308.357.159, burgerlijke partij,

22 SEPTEMBER 2026

P.26.0611.N/2

verweerder. II BELGISCHE STAAT, reeds vermeld, burgerlijke partij, eiser, met als raadsman mr. Noémie Wagemans, advocaat bij de balie Brussel, tegen

1. J. L., reeds vermeld, beklaagde,
2. M. S., reeds vermeld, beklaagde,
3. B. S., beklaagde,
4. S. S., beklaagde, verweerders.

I.

RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

De cassatieberoepen I zijn gericht tegen de arresten van het hof van beroep te Brussel, correctionele kamer, van 26 maart 2026 (hierna arrest I) en 21 november 2024 (hierna arrest II). Het cassatieberoep II is gericht tegen het arrest I. De eisers I voeren in een memorie die aan dit arrest is gehecht, drie middelen aan. De eiser II voert geen middel aan. Sectievoorzitter Erwin Francis heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Bart De Smet heeft geconcludeerd.

22 SEPTEMBER 2026 II.

P.26.0611.N/3

BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling Ontvankelijkheid van het cassatieberoep II 1.

Het cassatieberoep II is gericht tegen alle beschikkingen van het arrest op

burgerlijk en strafrechtelijk gebied, die op de eiser II betrekking hebben. 2.

Behoudens in zoverre zij is veroordeeld tot de kosten van de strafvordering,

heeft een burgerlijke partij geen hoedanigheid om op te komen tegen de beslissing over de strafvordering. In zoverre het cassatieberoep II opkomt tegen de beslissing over de strafvordering, is het niet ontvankelijk. 3.

Voor het overige blijkt uit de stukken waarop het Hof vermag acht te slaan

niet dat het cassatieberoep II is betekend aan de verweerders II, zoals nochtans vereist door artikel 427 Wetboek van Strafvordering. In zoverre is het cassatieberoep II eveneens niet ontvankelijk. Eerste middel van de eisers I 4.

Het middel voert schending aan van artikel 6.1 (eerste onderdeel) en 6.2

(tweede onderdeel) EVRM, alsook miskenning van het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging (eerste onderdeel): het arrest I verwerpt het door de eisers I bij conclusie aangevoerde verweer dat de integriteit van de door de Duitse gerechtelijke autoriteiten in beslag genomen gegevens van de servers van North Channel Bank niet is gegarandeerd, zodat die gegevens alsook alle rechtstreekse vruchten ervan als bewijselement à charge moeten worden geweerd; het oordeelt dat uit geen enkel stuk enige aanwijzing blijkt dat die gegevens door wie dan ook, zelfs onbewust, zouden zijn gemanipuleerd, zelfs indien dat louter hypothetisch mogelijk was door de wijze waarop zij werden opgeslagen en bewaard, namelijk ingevolge het ontbreken van berekende hash-waarden en de afwezigheid van encryptie, zoals door de eisers I aangevoerd; het oordeelt eveneens dat de eisers I op geen enkele wijze aannemelijk maken dat die gegevens niet overeenstemmen

22 SEPTEMBER 2026

P.26.0611.N/4

met de werkelijkheid; het recht op een eerlijk proces en het recht van verdediging vereisen dat, na hun inbeslagname, elektronische gegevens derwijze wordt opgeslagen en bewaard dat de integriteit ervan te allen tijde kan worden gegarandeerd en de chain of custody (keten van bewaring) wordt gerespecteerd; indien bijgevolg een beklaagde voor wat betreft elektronische gegevens aannemelijk maakt dat de chain of custody niet werd gerespecteerd, maakt hij tevens aannemelijk dat die gegevens onregelmatig zijn en verschuift de bewijslast in verband met de betrouwbaarheid van de gegevens naar de vervolgende partij; de strafrechter moet in dat geval afdoende, op basis van de concrete omstandigheden van de zaak, motiveren waarom de breuk in de chain of custody de betrouwbaarheid van de gegevens niet heeft aangetast en waarom derhalve het gebruik van die gegevens als element à charge aan de veroordeling van de beklaagde geen wankele basis verleent; het arrest I dat op grond van de voormelde redenen oordeelt dat de eisers I niet voldoen aan hun aanvoeringslast inzake de onregelmatigheid en de onbetrouwbaarheid van het lastens hen aangevoerde bewijs, schendt de voormelde bepalingen en miskent het voormelde algemeen rechtsbeginsel. 5.

Wanneer vaststaat dat bewijsmateriaal bij de inbeslagneming of de bewaring

ervan is gemanipuleerd en de betrouwbaarheid van dat materiaal daardoor onzeker is, moet de rechter het uit het debat weren. 6.

De enkele omstandigheid dat bewijsmateriaal kan zijn gemanipuleerd omdat

de inbeslagneming of de bewaring ervan op een technisch onvolkomen wijze heeft plaatsgevonden, verplicht de rechter evenwel niet om over te gaan tot bewijsuitsluiting. 7.

In dat laatste geval oordeelt de rechter onaantastbaar of het bekritiseerde

bewijsmateriaal uit het debat dient te worden geweerd wegens de mogelijke onbetrouwbaarheid ervan. De rechter kan daarbij onder meer rekening houden met de waarschijnlijkheid dat het bekritiseerde bewijsmateriaal in het concrete geval effectief is gemanipuleerd, met de mate waarin het bekritiseerde bewijsmateriaal overeenstemt met ander bewijsmateriaal waarvan de betrouwbaarheid vaststaat of niet ter discussie staat en met de mate waarin het bekritiseerde bewijsmateriaal een impact heeft op de beslissing over de schuld van de beklaagde.

P.26.0611.N/5

22 SEPTEMBER 2026

Daarbij

dient

de

rechter

niet

te

voldoen

aan

een

bijzondere

motiveringsverplichting, behoudens dat hij de conclusies van de partijen dient te beantwoorden en in voorkomend geval de voornaamste redenen van zijn beslissing inzake de schuldigverklaring dient op te geven. Dat de betwisting over de integriteit van elektronische gegevens van technische aard is, doet niet anders besluiten. 9.

Het Hof gaat wel na of de rechter uit zijn vaststellingen geen onmogelijk te

verantwoorden gevolgen afleidt. 10.

In zoverre het middel uitgaat van andere rechtsopvattingen, faalt het naar

recht. 11.

Het arrest I (p. 15-20 “Samenvatting van de feiten”; p. 24-28 “Beoordeling

van de wettigheid van de “aandelenhandel”/”dividendarbitrage” die werd georganiseerd”, p. 21-22 (“Verzoek tot het weren van alle gegevens die zijn teruggevonden op de servers van de North Channel Bank (en alle informatie die daarop is gesteund”) en p. 28-32 “Beoordeling toerekenbaarheid van de feiten aan [de eisers I]” oordeelt samengevat dat:

• de eisers I eigenaars waren van North Channel Bank en van verschillende bij de fraude betrokken vennootschappen;
• uit het strafonderzoek is gebleken dat de transacties in werkelijkheid een volledig “gesloten systeem” vormden, zonder dat er aandelen van buitenaf werden binnengebracht in het systeem;
• de valse dividendcreditberichten (“DCA’s”) uitsluitend werden gebruikt om op onrechtmatige wijze terugbetaling te verkrijgen van de roerende voorheffing voor dividenden op aandelen die in werkelijkheid nooit werden verworven;
• het vertrouwen van de Belgische Staat door het gebruik van de valse DCA’s werd beschaamd, nu de Belgische Staat op grond van deze stukken ervan mocht uitgaan dat hij verplicht was tot teruggave van roerende voorheffing in het kader van een dubbelbelastingverdrag met de Verenigde Staten;
• de valse stukken zich, in de door het arrest I beschreven omstandigheden, opdrongen aan het openbaar vertrouwen;

22 SEPTEMBER 2026

P.26.0611.N/6

• de eisers I bewust en actief hebben meegewerkt aan een frauduleus CumExsysteem dat uitsluitend was opgezet om de Belgische Staat onrechtmatig roerende voorheffing te laten terugbetalen op basis van valse DCA’s;
• uit het strafdossier blijkt dat de eisers I de pensioenfondsen die de spil van het fraudesysteem uitmaakten mee hebben opgericht, beheerd en als klant hebben aangebracht bij de North Channel Bank. De eisers I hebben, voor zover als nodig, ook zelf bevestigd dat zij als pensioenbeheerders optraden van de Amerikaanse pensioenfondsen. Een en ander wordt onder meer ook bevestigd in verklaringen van aangestelden van deze pensioenfondsen;
• deze pensioenfondsen geen reële activiteiten hadden buiten hun medewerking aan het fraudesysteem, zij volgens hun boekhoudkundige gegevens geen verrichtingen tot het verwerven van aandelen bij Belgische vennootschappen hebben gesteld of daartoe de middelen hadden en zij uitsluitend dienden als vehikel voor de fraude;
• er naar redelijkheid niet kan worden aangenomen dat de eisers I niet op de hoogte waren van het manifeste misbruik dat aldus van de door hen opgerichte, bij North Channel Bank als klant aangebrachte en door hen beheerde pensioenfondsen werd gemaakt;
• de eisers I voortdurend werden geïnformeerd over de transacties en de werking van het systeem, onder meer via e-mailverkeer waaruit bleek dat geen echte aandelen of externe middelen werden ingebracht en dat de enige bron van opbrengsten de terugbetaling van roerende voorheffing was;
• de opbrengsten van de fraude grotendeels terugvloeiden naar de eisers I en naar ondernemingen die zijn controleerden;
• het beroep van de eisers I op onwetendheid, op adviezen van derden en op hun louter formele positie als toezichthouders van de bank niet kan worden aangenomen omdat het strafdossier aantoont dat zij het systeem mee organiseerden, de besluitvorming beheersten en als spilfiguren optraden binnen een gestructureerde criminele organisatie;
• het hof van beroep in het strafdossier of in enig ander stuk dat aan het hof van

beroep werd overgelegd, niet de minste aanwijzing vindt waaruit op enigerlei wijze zou kunnen worden afgeleid dat de gegevens die op de server van North

22 SEPTEMBER 2026

P.26.0611.N/7

Channel Bank werden aangetroffen en vervolgens werden opgeslagen op gegevensdragers, door wie dan ook, zelfs onbewust, gemanipuleerd zouden zijn. Een en ander kan op zich niet worden afgeleid uit de wijze waarop de bedoelde informatie werd opgeslagen en bewaard, zelfs indien wordt aangenomen dat het, louter hypothetisch, niet onmogelijk is om deze informatie te wijzigen. De beklaagden maken het op geen enkele wijze aannemelijk dat de bedoelde gegevens niet zouden overeenstemmen met de werkelijkheid. Er is dan ook geen aanleiding om deze informatie te weren als bewijselement à charge of à decharge. 12.

Op grond van die redenen, waarmee het arrest I eensdeels oordeelt dat de

manipulatie van de bij North Channel Bank inbeslaggenomen gegevens niet aannemelijk is en het anderdeels de schuld van de eisers niet zonder meer afleidt uit die inbeslaggenomen gegevens, kan het wettig oordelen dat die gegevens niet uit het debat moeten worden geweerd. In zoverre kan het middel niet worden aangenomen. Tweede middel van de eisers I 13.

Het eerste onderdeel voert schending aan van artikel 6 EVRM en artikel 149

Grondwet: het arrest I oordeelt dat de eisers I in hun conclusie een vonnis aanhalen van het high court (hooggerechtshof) in Engeland in een zaak over fraude met Deense aandelen binnen de context van de North Channel Bank, dat het hof van beroep op geen enkele wijze gebonden is door de beslissing van dit rechtsprekend orgaan, die kennelijk uitsluitend betrekking had op de handel in Deense aandelen, en dat het hof van beroep slechts kan oordelen op grond van de concrete feitelijke elementen van het strafdossier dat aan de grondslag ligt van de hem ter beoordeling voorgelegde zaak; een dergelijke motivering vormt geen antwoord op het middel van de eisers I, dat uit de uitvoerige feitelijke motivering van het vermelde vonnis van het high court op aannemelijke wijze blijkt dat het bewijs niet is geleverd dat de CumEx-aandelenhandel binnen North Channel Bank volledig fictief was, dat de eisers I helemaal geen kennis hadden van de specificiteit van de binnen North Channel Bank uitgewerkte CumEx-handel, zodat het moreel bestanddeel van de telastleggingen bij hen niet is vervuld, en dat de DCA’s die werden gebruikt om de roerende voorheffing op dividenden terug te vorderen door de Belgische Staat

22 SEPTEMBER 2026

P.26.0611.N/8

dienden te worden gecontroleerd en zich aldus niet opdringen aan het openbaar vertrouwen; die motivering stelt de eisers I evenmin in staat om te begrijpen waarom het hof van beroep de voornaamste feitelijke elementen à décharge die de eisers 1 hadden afgeleid uit het vonnis van het high court niet volgt. Het tweede onderdeel voert schending aan van artikel 6 EVRM, alsmede miskenning van het algemeen rechtsbeginsel van het recht van verdediging: met de in het eerste onderdeel vermelde redenen betrekt het arrest I in de beoordeling van de telastleggingen niet daadwerkelijk en zonder vooringenomenheid wat betreft de relevantie ervan, het vonnis van het Engelse high court, dat de eisers I als bewijselement à décharge hadden aangevoerd. 14.

Het arrest I oordeelt niet enkel zoals het middel aanhaalt. Met de redenen

zoals samengevat in het antwoord op het eerste middel beantwoordt dat arrest het verweer van de eisers I over hun onschuld wegens het niet voldaan zijn aan de constitutieve bestanddelen van de hen verweten misdrijven, met inbegrip van de argumenten die zij tot staving van dat verweer hebben geput uit de uiteenzettingen in het vonnis van het Engelse high court van 2 oktober 2025. Daarvoor moet het arrest I niet antwoorden op al die argumenten, die als dusdanig geen zelfstandig verweer uitmaakten. Met de vermelde redenen laat het arrest I de eisers I ook toe hun schuldigverklaring aan de hen ten laste gelegde feiten te begrijpen en betrekt het hun ganse in essentie gevoerde verweer in de beoordeling van die feiten. Het middel kan niet worden aangenomen. Derde middel van de eisers I 15.

Het middel voert schending aan van artikel 8, § 1, zevende lid, Probatiewet:

het arrest I veroordeelt elk van de eisers I onder meer tot een geldboete van 300.000,00 euro, met uitstel van tenuitvoerlegging gedurende een periode van vijf jaar; een geldboete mag slechts worden opgelegd met uitstel voor een periode van maximum drie jaar. 16.

Artikel 8, § 1, zevende lid, Probatiewet bepaalt dat de duur van het uitstel niet

meer dan drie jaar mag bedragen voor geldboeten.

22 SEPTEMBER 2026

P.26.0611.N/9

Het arrest I veroordeelt elk van de eisers I onder meer tot een

hoofdgevangenisstraf van twee jaar en een geldboete van 50.000,00 euro, na vermeerdering met 50 opdeciemen gebracht op 300.000,00 euro. Het verleent uitstel van tenuitvoerlegging voor de volledige duur van de gevangenisstraf en het volledige bedrag van de geldboete gedurende een termijn van vijf jaar. Die beslissing schendt, voor wat betreft de geldboete, artikel 8, § 1, zevende lid, Probatiewet. Het middel is gegrond. Ambtshalve onderzoek voor het overige 18.

De substantiële of op straffe van nietigheid voorgeschreven rechtsvormen zijn

in acht genomen en de beslissingen zijn overeenkomstig de wet gewezen.

Dictum Het Hof, Vernietigt het arrest I in zoverre het voor elk aan de eisers I opgelegde geldboete uitstel van tenuitvoerlegging voor een periode langer dan drie jaar verleent. Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het gedeeltelijk vernietigde arrest I. Verwerpt de cassatieberoepen voor het overige. Veroordeelt de eisers I tot negen tienden van de kosten van de cassatieberoepen I. Laat de overige kosten van de cassatieberoepen I ten laste van de Staat. Laat de kosten van het cassatieberoep II ten laste van de Staat. Zegt dat er geen grond is tot verwijzing. Bepaalt de kosten in het geheel op 294,11 euro, waarvan de eisers I 179,91 euro zijn verschuldigd en de eiser II 79,20 euro is verschuldigd.

22 SEPTEMBER 2026

P.26.0611.N/10

Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, tweede kamer, samengesteld uit voorzitter Filip Van Volsem, als voorzitter, raadsheer Peter Hoet, sectievoorzitter Erwin Francis, de raadsheren Steven Van Overbeke en Jos Decoker, en in openbare rechtszitting van 22 september 2026 uitgesproken door voorzitter Filip Van Volsem, in aanwezigheid van advocaat-generaal Bart De Smet, met bijstand van griffier Ayse Birant.

A. Birant

J. Decoker

S. Van Overbeke

E. Francis

P. Hoet

F. Van Volsem