Tribunal de première instance / Rechtbank van eerste aanleg (Belgique) — ECLI:BE:ARANT:2024:JUG.20240322.1 (2024-03-22)
--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT ---
Repertoriumnumnner
Uitgereikt aan
Uitgereikt aan
2024/ 1310
Datum van uitspraak
22 maart 2024
Rolnummer
24/649/A
Materie :
sociale verkiezingen
op
op
Rechtsmiddelen
Uitgifte
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN
AFDELING ANTWERPEN
VONNIS
eerste kamer
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 2
In de zaak:
ALGEMEEN BELGISCH VAKVERBOND, afgekort ABVV, met KBO nummer 0851.766.007, met
hoofdzetel te 1000 BRUSSEL, Hoogstraat 42, en met gewestelijke zetel te 2018 ANTWERPEN,
Ommeganckstraat 35,
Eisende partij
vertegenwoordigd door mevrouw CUYVERS INGRID, gevolmachtigd afgevaardigde van het
ABVV ANTWERPEN, met kantoor te 2018 ANTWERPEN, Ommeganckstraat 35.
tegen
[W], met KBO nummer [ON 1], met maatschappelijke zetel te [adres 1],
[X], met KBO nummer [ON 2],
met maatschappelijke zetel te [adres 2],
[Y], met KBO nummer [ON 3],
met zetel te [adres 3],
[Z], met KBO nummer [ON 4],
met maatschappelijke zetel te [adres 4], en met vestigingseenheid te
[adres 5],
Verwerende partijen
allen vertegenwoordigd door [advocaat 1], met kantoor te [kantooradres 1].
overige partijen:
ALGEMEEN CHRISTELIJK VAKVERBOND, afgekort ACV, met KBO nummer 0850.330.506, met
hoofdzetel te 1031 BRUSSEL, Haachtsesteenweg 579 en met gewestelijke zetel te 2000
ANTWERPEN, Nationalestraat 111,
ALGEMENE CENTRALE DER LIBERALE VAKBONDEN, afgekort ACLVB, met KBO nummer
0850.330.011,
met hoofdzetel te 9000 GENT, Koning Albertlaan 95 en met sociale zetel te 1070 BRUSSEL,
Boudewijnlaan 8,
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 3
NATIONALE CONFEDERATIE VOOR HET KADERPERSONEEL, afgekort NCK,
met zetel te 1030 BRUSSEL, Lambermontlaan 171 bus 4.
allen ter zitting niet verschenen noch vertegenwoordigd
- Procedure
De wet van 15 juni 1935 op het gebruik der talen in gerechtszaken werd toegepast.
De stukken van het geding werden gevoegd bij het dossier van rechtspleging en vermeld op de
inventaris ervan.
De aanwezige partijen werden gehoord tijdens de openbare terechtzitting van 20 maart 2024.
De overige partijen zijn niet verschenen noch vertegenwoordigd.
De debatten werden gesloten en de zaak werd in beraad genomen.
- Vordering
Met verzoekschrift van 15 maart 2024 vordert eisende partij dat de rechtbank zou zeggen voor
recht dat:
- mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] dienen te worden geschrapt
van de lijst van leidinggevend personeel in het kader van de sociale verkiezingen voor
de ondernemingsraad (hierna de OR) en het comité voor preventie en bescherming
op het werk (hierna het CPBW);
- verwerende partijen de arbeidsovereenkomsten dienen voor te brengen van alle andere
op formulier X vermelde personen als leidinggevend personeel van niveau 2, en in de
mate dat er personen op zijn vermeld die tevens een zelfstandig statuut hebben, deze
lijst van de lijst van de leidinggevenden dienen te schrappen;
- de functie van Terminal Manager dient opgenomen te worden in de lijst met de benaming
van de functie van kaderleden;
- de voorlopige kiezerslijsten onmiddellijk ter beschikking van de werknemers dienen te
worden gesteld op een voor hen toegankelijke plaats in de onderneming, dan wel
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 4
per elektronisch document, voor zover alle werknemers hiertoe toegang hebben tijdens
hun normale werkuren;
5. de heer [E] dient toegevoegd te worden aan de kiezerslijst bedienden;
6. verwerende partijen nieuwe formulieren X voor de OR en het CPBW dienen neer te
leggen;
7. de sociale verkiezingen verder dienen te worden georganiseerd en voorbereid op basis
van deze beslissing;
8. verwerende partij dienen veroordeeld te worden tot de kosten van het geding, langs de
zijde van eisende partij begroot op 24 euro bijdrage voor de inschrijving van de akte op
de rol.
In de eerste en enige conclusie, ontvangen ter griffie op 19 maart 2024, handhaaft eisende partij
haar vordering zoals geformuleerd in het inleidend verzoekschrift van 15 maart 2024 met
uitzondering van punt 4 met betrekking tot het ter beschikking stellen van de voorlopige
kiezerslijsten. Eisende partij verklaart ter zitting dat zij hiervan intussen kennis heeft kunnen
nemen.
Ter zitting verklaart eisende partij eveneens dat zij haar vordering met betrekking tot het
voorbrengen van de arbeidsovereenkomsten van alle andere op formulier X vermelde
personen als leidinggevend personeel van niveau 2 (punt 2 inleidend verzoekschrift en
conclusie) niet langer handhaaft. Verwerende partijen hebben intussen de
arbeidsovereenkomsten overgemaakt van alle andere personen die op formulier X als
leidinggevend personeel van niveau 2 worden vermeld.
Ook de vordering met betrekking tot het toevoegen van de heer [E] aan de kiezerslijst
bedienden (punt 5 inleidend verzoekschrift en punt 4 conclusie) wordt niet langer
gehandhaafd. Verwerende partijen brachten intussen de documenten met betrekking tot
de uitdiensttreding van de heer [E] bij waaruit blijkt dat hij op 2 februari 2024 uit dienst
is gegaan.
Overeenkomstig artikel 14 van de Wet Sociale Verkiezingen moeten op de voorlopige
kiezerslijsten die op dag X kenbaar gemaakt worden, de werknemers en de uitzendkrachten
vermeld worden die op de dag van de verkiezingen zullen voldoen aan de kiesvoorwaarden.
Werknemers waarvan op dag X vaststaat dat zij op de dag van de verkiezingen niet aan de
kiesvoorwaarden zullen voldoen, moeten dus niet op de voorlopige kiezerslijsten worden
vermeld. Aangezien het op dag X vaststond dat de heer [E] op 23 mei 2024, datum waarop de
verkiezingen binnen de technische bedrijfseenheid (verder TBE) [W] worden georganiseerd, niet
meer in dienst zou zijn, diende hij op dag X inderdaad niet op de kiezerslijsten te worden
vermeld.
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 5
Verwerende partijen verzoeken met conclusie van 19 maart 2024 om:
“
de vordering van eisende partij integraal ongegrond te verklaren;
te bevestigen voor recht dat de mevrouw [A] en de heren [B], [C] en [D] terecht
werden opgenomen in de lijst van de leden van het leidinggevend personeel in de
mededelingen op dag X;
eisende partij integraal te veroordelen tot de kosten van het geding, waaronder een
rechtsplegingsvergoeding begroot op het basisbedrag van 1.800 EUR (niet in geld
waardeerbare vordering);
deze beslissing uitvoerbaar bij voorraad te verklaren."
In de syntheseconclusie van 20 maart 2024, handhaven verwerende partijen hun vordering
zoals geformuleerd in de conclusie van 19 maart 2024.
De rechtbank dient zich dus enkel nog uit te spreken over de al dan niet schrapping van
mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] van de lijst van leidinggevend personeel
in het kader van de sociale verkiezingen voor de ondernemingsraad (verder OR) en het Comité
voor preventie en bescherming op het werk (verder CPBW) meegedeeld op dag X en over het
opnemen van de functie van Terminal Manager in de lijst van het kaderpersoneel voor wat
betreft de OR op dag X.
- Feiten
Verwerende partijen maken deel uit van de internationale groep "[F]". Deze groep exploiteert
terminals voor droge bulkgoederen, fruit en vloeibare bulkgoederen over de ganse wereld.
Verwerende partijen zijn onder andere actief in de Antwerpse haven en spitsen zich toe op het
exploiteren van terminals voor vloeibare bulkgoederen.
Bij vonnis van 10 februari 2020 van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen werd
geoordeeld dat verwerende partijen allen deel uitmaken van dezelfde TBE, genaamd [W].
Binnen de TBE [W] zullen op 23 mei 2024 sociale verkiezingen plaatsvinden met het oog op de
heroprichting van een nieuw CPBW en een nieuwe OR.
Verwerende partijen brachten in toepassing van artikel 12 van de wet van 4 december 2007
betreffende de sociale verkiezingen (hierna Wet Sociale Verkiezingen) op 19 januari 2024 (X35) de beslissing ter kennis met betrekking tot de TBE, het aantal personeelsleden per
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 6
categorie, de functies van het leidinggevend personeel, de datum van aanplakking van het
bericht dat de datum van de verkiezingen aankondigt en de datum die men beoogt voor de
verkiezingen.
Met betrekking tot de leidinggevende functies werd op 19 januari 2024 volgende beslissing
meegedeeld, zowel met betrekking tot het CPBW als met betrekking tot de OR:
Benaming van de leidinggevende
Inhoud van de leidinggevende functie
functie
Algemeen directeur
Algemene bedrijfsleiding
Chief Maintenance
Overkoepelende verantwoordelijke
maintenance
Chief Operations
Chief Projects
Overkoepelende verantwoordelijke
operations
Verantwoordelijke projecten
Commercial Manager
Commercieel verantwoordelijke
Environmental Manager
Verantwoordelijke milieu
Gedelegeerd bestuurder
Bestuurder van het bedrijf
Head of Customer Service
Verantwoordelijke klantendienst
HR Manager
Verantwoordelijke personeel
IT Manager
Verantwoordelijke IT
Quality Assurance Manager
Verantwoordelijke kwaliteit
Terminal Manager
Verantwoordelijke terminal
Personen die leidinggevende functies
Benaming van de leidinggevende functie
uitoefenen
[A]
HR-Manager
[G]
Chief Maintenance
[H]
Terminal Manager
[I]
Environmental Manager
[E]
Terminal Manager
[D]
IT-Manager
[J]
Algemeen directeur
[B]
Chief Operations
[C]
Commercial Manager
[K]
Gedelegeerd bestuurder
[L]
Commercial Manager
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
[M]
Quality Assurance Manager
[N]
Terminal Manager
[O]
Head of Customer Service
Vacature
Chief Projects
Pagina 7
De functies van "HR Manager", "Chief Operations", "Commercial Manager" en "IT Manager"
werden dus als een leidinggevende functie opgenomen en mevrouw [A], de heer [B], de
heer [C] en de heer [D], die in deze zaak ter discussie staan, werden indicatief aangeduid
als de personen die deze functies binnen de TBE uitoefenen.
Met een verzoekschrift van 25 januari 2024 tekende eisende partij beroep aan tegen de
beslissing X-35 bij de arbeidsrechtbank omdat zij van mening is dat een "Terminal Manager" niet
tot het leidinggevend personeel behoort. Er werd geen beroep ingesteld met betrekking tot de
andere leidinggevende functies.
Bij vonnis van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen van 19 februari 2024
(AR 24/178/A) werd geoordeeld dat de functie van "Terminal Manager" niet behoort tot
de functies van het leidinggevend personeel, dat deze functie moet worden geschrapt u it
de lijst met functies van het leidinggevend personeel voor de verkiezing van de OR en het
CPBW en dat de functie van "Terminal Manager" moet worden toegevoegd op de lijst met
het kaderpersoneel.
In uitvoering van dit vonnis hebben verwerende partijen op 22 februari 2024 gewijzigde
documenten X-35 opgemaakt waarin de functie van "Terminal Manager" werd opgenomen bij
de functies van het kaderpersoneel.
In de berichten dag X voor de OR en het CPBW op 23 februari 2024 werd dezelfde lijst van
leidinggevende functies en van namen van de personen die deze functies uitoefenen opgenomen
als op de gewijzigde documenten X-35 op 22 februari 2024. De functie van "Terminal Manager"
werd evenwel niet langer opgenomen als kaderfunctie.
Eisende partij tekende bij mail van 27 februari 2024 gericht aan de voorzitter van de OR en het
CPBW bezwaar aan tegen de inhoud van het bericht X voor de OR en het CPBW:
"Hierbij wensen wij formeel bezwaar aan te tekenen tegen het formulier X zoals dat op 23
februari werd gepubliceerd.
Het bezwaar betreft:
• De namenlijst van de leidinggevenden
• De functies van de kaderleden
• De kiezerslijst van de kaderleden en bedienden"
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A Pagina 8
Bij mail van 29 februari 2024 werden de bezwaren van eisende partij verder concreet
toegelicht:
"Wat betreft de lijst van de leidinggevenden:
Deze functies behoren tot het eerst en tweede niveau leidinggevenden; echter
leidinggevenden van het tweede niveau kunnen geen zelfstandigen zijn.
We vragen daar om de schrapping van volgende namen:
[A] HR Manager
[B] Chief Operations
[C] Commercial Manager
[D] IT Manager
Het betreft schrapping van de namen niet van de functies. Deze namen werden op het
organigram van [P] aangeduid als zijnde zelfstandige. Het spreekt voor zich dat wanneer
nog andere personen van het tweede niveau leidinggevenden op deze lijst zelfstandigen
zouden zijn deze ook dienen geschrapt.
Wat betreft de lijst met de benaming van de functies van de kaderleden
Op formulier X-35 dat werd opgeladen op 22 februari, na uitspraak van de rechtbank
dienaangaande, werd de functie van Terminal Manager opgenomen als kaderfunctie.
Op formulier X dat op 23 februari werd opgeladen, is de functie van terminalmanager
echter niet meer terug te vinden
Wijzigingen aan de lijst van leidinggevende en kaderfuncties zijn echter niet meer
mogelijk op datum X
Wij vragen hier een rechtzetting en het opnieuw opnemen van de functie van
Terminalmanager in de lijst met "de benaming van de functie van kaderleden"
Wat betreft de kiezerslijsten
We vragen de toevoeging aan de kiezerslijst bedienden van [E] (Terminalmanager)"
Eisende partij vroeg bij mail van 27 februari 2024 en van 1 maart 2024 om sociaal overleg
binnen de OR en het CPBW om zo binnen deze organen tot een beslissing over het bezwaar
te komen binnen de termijn van X+14 (= 8 maart 2024).
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 9
De heer [J], algemeen directeur van verwerende partijen antwoordde hierop bij mail van 5 maart
2024 dat hij van oordeel was dat verder overleg geen zin had nu reeds een sociaal akkoord
bestond over de punten die werden opgenomen in het bezwaar.
De OR en het CPBW kwamen dus niet tot een beslissing met betrekking tot het bezwaar. Er
gebeurde geen aanpassing van de lijsten.
Op 15 maart 2024 (X+21) heeft eisende partij bij verzoekschrift de onderhavige procedure
ingeleid.
- Beoordeling
4.1 Principes
De Wet Sociale Verkiezingen bepaalt twee fasen in de berichten en beslissingen met
betrekking tot de leidinggevende functies en kaderleden. Aangaande de
beroepsmogelijkheden wordt er eveneens een onderscheid gemaakt tussen twee fasen.
De eerste fase bestaat er in om te bepalen welke functies voldoen aan de notie « leidinggevend
personeel » zoals bepaald in artikel 4, 40 van de Wet Sociale Verkiezingen en voor wat betreft
de OR te bepalen welke functies de kaderfuncties binnen de TBE zijn.
Volgens artikel 4, 4° van de Wet Sociale Verkiezingen wordt onder leidinggevend personeel
verstaan: "de personen belast met het dagelijks bestuur van de onderneming, die
gemachtigd zijn om de werkgever te vertegenwoordigen en te verbinden, alsmede de
personeelsleden, onmiddellijk ondergeschikt aan die personen, wanneer zij eveneens
opdrachten van dagelijks bestuur vervullen."
Het leidinggevend personeel kan slechts twee niveaus bevatten. Leidinggevende
personeelsleden van het eerste niveau zijn niet noodzakelijk verbonden met de werkgever met
een arbeidsovereenkomst. Leidinggevenden van het tweede niveau zijn noodzakelijkerwijze
werknemers die onmiddellijk ondergeschikt zijn aan het eerste niveau (J. VANTHOURNOUT en
A. LEURS, "Overzicht rechtspraak sociale verkiezingen 2004-2016", in J. VANTHOURNOUT en
P. HUMBLET (eds.), De sociale verkiezingen tot op het bot, Antwerpen, lntersentia, 2019, p.
134 en er aangehaalde rechtspraak, onder meer Cass. 17 oktober 1983,J.T. T., 1984,83 en
p.138). Een zelfstandige HR-directeur kan dan ook geen leidinggevende van het tweede niveau
zijn (Arbrb. Bergen, 27 februari 2008, AR. 08/285/A, onuitgeg.).
Overeenkomstig artikel 12 2° en 3° van de Wet Sociale Verkiezingen stelt de werkgever de OR
en het CPBW uiterlijk op X-35 (de 355te dag die de aanplakking voorafgaat van het bericht X
waarin de datum van de verkiezingen wordt aangekondigd) schriftelijk in kennis
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 10
van zijn beslissing betreffende de functies van het leidinggevend personeel alsmede "bij wijze
van aanduiding" de lijst van de personen die deze functies uitoefenen.
Uit de bewoording van de wet ("bij wijze van aanduiding") blijkt dat vóór dag X, de namen van
de titularissen van de leidinggevende functies of kaderfuncties slechts ten indicatieve titel gelden.
In deze voorbereidende fase voor de verkiezingen ligt de klemtoon enkel op de aard van de
functies en niet op de namen van de titularissen (zie ook Arbrb. Antwerpen, afdeling Mechelen,
13 maart 2020, 20/144/A, onuitgeg.).
Uiterlijk op X-28 (dus uiterlijk de zevende dag die volgt op X-35) kunnen de betrokken
werknemers alsook de betrokken representatieve werknemersorganisaties overeenkomstig
artikel 12bis van de Wet Sociale Verkiezingen tegen de beslissingen van de werkgever
vermeld in artikel 12 (bericht X-35) of tegen de afwezigheid van een beslissing van de
werkgever beroep instellen bij de arbeidsrechtbank.
Dit beroep moet worden beperkt tot de vraag of de functies voldoen aan de wettelijke definitie
van leidinggevende functie of kaderfunctie. In deze eerste fase is het beroep dus niet gericht
tegen de namen van de titularissen van deze functies. Een beroep tegen de naam van een
kaderlid of leidinggevende op de lijst is in dit stadium voorbarig en bijgevolg onontvankelijk,
aangezien de namen op dit ogenblik nog steeds indicatief zijn vermits ze "bij wijze van
aanduiding" worden vermeld. Wat de namen betreft valt de echte beslissing pas op dag X
(Arbrb. Brussel, 11 februari 2008, RG 873/08 — 874/08; Arbrb. Namen, 1 februari 2008,
08/169/A; Arbrb. Tongeren, 4 februari 2008, AR 74/2008, zoals naar verwezen in N. BERBEN
en J. VANTHOURNOUT, Praktegids Sociale Verkiezingen 2024, Antwerpen, Larcier Intersentia,
2023, nr. 509; T. VANDECALSEYDE en H. BUYSSSENS, "De sociale verkiezingen voor de
rechter: een grondige analyse van de procedurele knelpunten", in J. VANTHOURNOUT en P.
HUMBLET, De sociale verkiezingen tot op het bot, Antwerpen, Intersentia , 2019, nr. 60)
De beroepstermijn van zeven dagen is een vervaltermijn zodat na deze termijn niet meer kan
geageerd worden en de beslissing m.b.t. de leidinggevende en kaderfuncties definitief is
geworden. Indien wel beroep werd ingesteld tegen de beslissingen die op X-35 werden
genomen, doet de rechtbank uiterlijk op X-5 uitspraak zodat op dat moment de beslissing
m.b.t. de leidinggevende en kaderfuncties definitief is geworden en niet meer vatbaar voor
betwisting is. In de tweede fase zal enkel nog gereageerd kunnen worden tegen de personen
die aangeduid worden als titularis van deze functies (zie verder). Na het verstrijken van de
beroepstermijn (X-28) of de uitspraak van de rechtbank (X-5) met betrekking tot het beroep
tegen X-35, bestaat dan ook geen aanleiding meer voor een rechter om te onderzoeken of
een functie al dan niet een leidinggevende functie is. (Cass. 28 april 1980, R.W., 1980-81,
1715 e.v.).
Overeenkomstig artikel 14, 50 en 6° van de Wet Sociale Verkiezingen, stelt de OR of het CPBW
door aanplakking van een bericht negentig dagen voor de dag van de verkiezingen
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 11
(dag X=Y-90), de werknemers in kennis van de lijst van de leden van het leidinggevend
personeel met vermelding van de benaming en de inhoud van de functies en de lijst van de
kaderleden.
Deze tweede fase heeft dus betrekking op de namen van de personen die de leidinggevende of
kaderfuncties, zoals definitief vastgelegd in de eerste fase, uitoefenen. De functies van het
leidinggevend personeel en kaderpersoneel werden in de eerste fase definitief en onherroepelijk
vastgesteld. De namen van de titularissen werden tot nu toe enkel "bij wijze van aanduiding"
toegevoegd. In deze tweede fase ligt de nadruk op de namen van de titularissen. (N. BERBEN
en J. VANTHOURNOUT, Praktijkgids Sociale Verkiezingen 2024, Antwerpen, Larcier Intersentia,
2023, nr. 537)
Overeenkomstig artikel 30, 3° en 4° van de Wet Sociale Verkiezingen, kunnen de werknemers
alsmede hun representatieve organisaties binnen de zeven dagen na de aanplakking van het
bericht X (X+7) bij de OR of het CPBW bezwaar indienen tegen de lijst van de kaderleden en
tegen de lijst van het leidinggevend personeel in de mate dat op deze lijst een persoon
voorkomt die geen leidinggevende functie vervult zoals die door de bepalingen van de wet
op de sociale verkiezingen is vastgesteld ("de lijst van het leidinggevend personeel, in de
mate dat op deze lijst die overeenkomstig de bepalingen van artikel 14 ter kennis van de
werknemers is gebracht, een persoon voorkomt die geen leidinggevende functie vervult zoals
die door de bepalingen van deze wet is vastgesteld").
Overeenkomstig artikel 31 van de Wet Sociale Verkiezingen spreekt de OR of het CPBW zich
uit binnen 7 dagen na het verstrijken van de termijn voor het indienen van een bezwaar
(X+14).
Overeenkomstig artikel 31bis van de Wet Sociale Verkiezingen kan binnen de 7 dagen na het
verstrijken van de termijn voor het nemen van een beslissing over de bezwaren (X+21), tegen
deze beslissing of afwezigheid van beslissing beroep worden aangetekend bij de
arbeidsrechtbank.
Een beroep bij de arbeidsrechtbank in de zin van artikel 31bis Wet Sociale Verkiezingen kan wel
maar slechts ingesteld worden als er voorafgaand, en uiterlijk op dag X+7, een intern bezwaar
werd geformuleerd tegen de lijst van het leidinggevend personeel bij de OR of het CPBW. Zulk
beroep zal onontvankelijk zijn indien de werknemers of hun representatieve organisaties niet
vooraf de interne procedure hebben uitgeput. (Arbrb. Antwerpen, afdeling Mechelen, 13 maart
2020, AR 20/144/A; Cass. 19 december 1983, Arr. Cass. 1983-84, 455, zoals naar verwezen in
H.-F. LENAERTS en O. WOUTERS, « Élections sociales 2020 - Chronique de jurisprudence (ire
partie) », J.T.T., 2023, p.284 en 285)
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 12
4.2 Ontvankelijkheid
Verwerende partijen stellen de ontvankelijkheid van de vorderingen niet in vraag wat betreft
de naleving door eisende partij van de voorschriften van de artikel 30 tot en met 31bis van
de Wet Sociale Verkiezingen.
Uit de stukken blijkt dat eisende partij tijdig, binnen de 7 dagen na de aanplakking van het
bericht X op 23 februari 2024 (dus voor dag X+7 = 1 maart 2024), bezwaar heeft ingediend bij
de OR en het CPBW, met name op 27 en 29 februari 2024.
De OR en het CPBW deden geen uitspraak over het bezwaar binnen de voorgeschreven termijn
van X+14.
Conform artikel 31bis van de Wet Sociale Verkiezingen kon er beroep ingediend worden tot
X+21, te weten 15 maart 2024.
Huidig beroep, dat op 15 maart 2024 werd neergelegd ter griffie, is dan ook tijdig ingesteld.
Volgens verwerende partijen voert eisende partij evenwel ten onrechte een betwisting
omtrent de lijst met functies van het leidinggevend personeel ondanks het feit dat zij duidelijk
kiest voor een procedure op grond van artikel 30 van de Wet Sociale Verkiezingen.
Verwerende partijen argumenteren dat de arbeidsrechtbank op 19 februari 2024 een
definitieve uitspraak heeft geveld over de lijst met functies van het leidinggevend personeel
en dat eisende partij de discussie omtrent de voorwaarden van artikel 4, 4° Wet Sociale
Verkiezingen, waarop de vorige procedure betrekking had, ten onrechte tracht terug open
te trekken. Verwerende partijen verwijten eisende partij om in de vorige fase niet gevraagd
te hebben de functies van "HR Manager", "Chief Operations", "Commercial Manager" en "IT
Manager" te laten schrappen hoewel zij toen reeds op de hoogte waren dat deze functies
binnen de TBE door zelfstandigen worden uitgeoefend.
Het standpunt van eisende partij komt er op neer dat zij niet betwist dat de functies van "HR
Manager", "Chief Operations", "Commercial Manager" en "IT Manager" leidinggevende
functies zijn zodat er op X-35 geen reden was om deze functies aan te vechten. Huidig
beroep is volgens eisende partij niet gericht tegen de functies maar wel tegen de
functiehouders verbonden aan deze functies. Eisende partij betoogt dat zij de discussie
omtrent de voorwaarden van artikel 4, 4° Wet Sociale Verkiezingen niet opnieuw tracht open
te trekken maar dat de verwijzing naar dit artikel enkel te maken heeft met het feit dat een
leidinggevende van niveau 1 wel en van niveau 2 geen zelfstandige kan zijn en bijgevolg het
beroep gericht is tegen de functiehouders van niveau 2 die geen werknemer zijn.
De kwalificatie van de functie en die van de functiehouder zijn twee verschillende zaken. De
functies zijn reeds definitief op X-35, of na beslissing van de rechtbank op X-5 ingevolge het
aangetekende beroep op X-28. De functiehouders of titularissen worden pas op dag X beslist.
Men kan dus op X+28 geen beroep meer indienen tegen de functie, enkel tegen de
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 13
invulling van de functie. Ook wanneer tegen een functie geen beroep werd aangetekend, is het
nog steeds mogelijk aan te voeren dat de functiehouder géén leidinggevende kan zijn. Een
zelfstandige consultant of HR-directeur kan geen leidinggevende van het niveau 2 zijn; het feit
dat de betrokken functie op de lijst van de leidinggevende functies voorkomt, staat daar los van.
(J. VANTHOURNOUT en P. VAN DEN BERGH, Sociale verkiezingen in 1000 uitspraken, Brugge,
Die Keure, 2023, nr. 101)
De rechtbank meent dat eisende partij wel degelijk de wettelijke opdeling van de procedures
heeft gerespecteerd tussen het beroep op dag X-28 zoals bedoeld in artikel 12bis van de Wet
Sociale Verkiezingen, dat toelaat de functies aan te vechten en het beroep voorzien op dag
X+28 door artikel 31bis van dezelfde wet, wat de namen van de leidinggevenden betreft. Het
beroep kan dan ook niet als een laattijdig beroep tegen de beslissing over de functies worden
beschouwd (zie ook: Arbrb. Antwerpen, afdeling Antwerpen, 11 maart 2020, A.R. nr.
20/583/A).
Indien eisende partij op X-28 beroep had aangetekend tegen de namen van de personen op
het formulier X-35 met een zelfstandig statuut, dan zou dit overigens onontvankelijk zijn
geweest nu deze namen in de eerste fase enkel ten indicatieve titel worden vermeld en
mogelijk nog gewijzigd kunnen worden. Het feit dat in het bericht X-35 en het bericht X
dezelfde titularissen van de leidinggevende functies worden vermeld, terwijl dit in het vonnis
van de arbeidsrechtbank Antwerpen van 11 maart 2020 waarnaar wordt verwezen door
verwerende partijen niet het geval was, doet hier geen enkele afbreuk aan. Ook de
redenering van verwerende partijen dat de functies "zelfstandig HR Manager", "zelfstandig
Chief Operations", "zelfstandig Commercial Manager" en "zelfstandig IT Manager" definitief
werden opgenomen in de documenten X-35 en het zelfstandige statuut inherent deel zou
uitmaken van deze functies zodat elke verdere discussie uitgesloten is vermits mevrouw [A],
de heer [B], de heer [C] en de heer [D], deze zelfstandige functies bekleden, kan niet worden
bijgetreden. Dit stond nergens vermeld op het bericht X-35, noch bij de benaming van de
leidinggevende functie, noch bij de inhoud van de leidinggevende functie. Nu op X -35 ook
niet moet worden aangegeven of het een leidinggevende functie van niveau 1 of niveau 2
betreft, kon dit ook niet het voorwerp van het beroep op dag X-28 zijn.
4.3 Ten gronde
Schrapping van personen die leidinggevende functies uitoefenen
Eisende partij voert aan dat mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] dienen
geschrapt te worden van de lijst van personen die leidinggevende functies uitoefenen voor de
OR en het CPBW omdat zij op het organigram staan aangeduid als zelfstandige en zij bijgevolg
geen leidinggevende functie van niveau 2 kunnen uitoefenen.
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 14
Het beginsel dat uit de wettelijke definitie van het begrip "leidinggevend personeel" van artikel
4, 4' van de Wet Sociale Verkiezingen voortvloeit dat alleen werknemers tot het tweede niveau
kunnen worden gerekend, wordt door verwerende partijen niet in vraag gesteld. Dit werd
door de raadsman van verwerende partijen op de zitting van 20 maart 2024 bevestigd.
Uit het betoog van partijen blijkt ook dat er geen discussie meer bestaat dat de functies van "HR
Manager", "Chief Operations", "Commercial Manager" en "IT Manager" dienen te worden
beschouwd als een leidinggevende functie van niveau 2.
In het kader van de toetsing van de functie van "Terminal Manager" door de arbeidsrechtbank
in het vonnis van 19 februari 2024, werd door de rechtbank ook nagegaan welke functies tot
het eerste of het tweede niveau van het leidinggevend personeel binnen de TBE [W] behoren.
Uit het organogram bleek dat de HR Manager, de Chief Operations, de Commercial Manager
en de IT-manager in tweede lijn worden gerangschikt en rapporteren aan de Algemeen
Directeur. Verwerende partijen brachten niet het minste bewijs bij van het feit dat de
Algemeen Directeur, de Afgevaardigd Bestuurder, de Chief Maintenance, de Chief
Operations, de Chief Projects, de Commercial Manager, de Environmental Manager, de
Head of Customer Service, de HR-manager, de IT-manager en de Quality Assurance
Manager collegiaal het beheer waarnemen.
De rechtbank was dan ook van oordeel dat voldoende vaststond dat er tussen de verschillende
functies op de lijst van de leidinggevenden hiërarchische ondergeschiktheden zijn en er bijgevolg
geen sprake kon zijn van enkel leidinggevende functies van niveau 1 zoals verwerende partijen
voorhielden.
Het staat ook vast dat mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] niet met een
arbeidsovereenkomst werkzaam zijn maar met een aannemingsovereenkomst op zelfstandige
basis als HR Manager, Chief Operations, Commercial Manager en IT Manager diensten leveren.
Dit blijkt uit de vermelding "zelfstandige" op het organigram en wordt door verwerende partijen
ook niet betwist.
Mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] kunnen bijgevolg niet de definitief
vastgelegde leidinggevende functie van "HR Manager", "Chief Operations", "Commercial
Manager" en "IT Manager" uitoefenen zoals die door de bepalingen van de wet is vastgesteld,
nu artikel 4,4° van de Wet Sociale Verkiezingen voorschrijft dat een leidinggevende functie van
niveau 2 wordt uitgeoefend door een werknemer van de TBE.
Zelfs indien niet ter discussie staat dat mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer
[D] de functies van "HR Manager", "Chief Operations", "Commercial Manager" en "IT
Manager" uitoefenen en evenmin ter discussie staat dat deze functies leidinggevende
functies zijn in de zin van de Wet Sociale
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 15
Verkiezingen, belet dit niet dat mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] geen
leidinggevende functie in de zin van de Wet Sociale Verkiezingen kunnen uitoefenen nu deze
functies van niveau 2 zijn en al deze personen als zelfstandige werkzaam zijn.
Rechtsmisbruik
Volgens verwerende partijen impliceert de vordering van eisende partij rechtsmisbruik en is
ze om die reden alleen al ongegrond. Zij argumenteren dat eisende partij geen enkele
rechtmatige reden heeft om de opname van de betrokken functies aan te vechten nu deze
personen cruciaal zijn voor een constructief sociaal overleg en dat zij bijgevolg louter handelt
om te schaden.
Verwerende partijen lijken hier de twee fasen van de betwistingsprocedure wederom te
verwarren. Zoals hierboven besproken heeft eisende partij niet de functies van "HR Manager",
"Commercial Manager", "Chief Operations" en "IT Manager" aangevochten nu zij van oordeel
is dat deze functies wel degelijk leidinggevende functies uitmaken binnen de TBE in de zin van
de Wet Sociale Verkiezingen (enkel de functie van Terminal Manager werd aangevochten in
de eerst fase), maar tekende zij beroep aan tegen de titularissen van deze functies nu zij geen
werknemers zijn en de functies van niveau 2 zijn (tweede fase).
Verwerende partijen verwijzen eveneens naar het sociaal akkoord waarin werd bepaald dat de
samenstelling van de leidinggevenden voor de OR en het CPBW blijft behouden voor wat betreft
niveau 2 en dat er geen uitsluiting zou zijn op basis van statuut.
Net zoals de arbeidsrechtbank in haar vonnis van 19 februari 2024 op goede gronden oordeelde
dat uit niets bleek dat de vordering van eisende partij (tegen X-35) rechtsmisbruik uitmaakte, is
de rechtbank van oordeel dat de vordering van eisende partij in onderhavige procedure evenmin
rechtsmisbruik uitmaakt. De rechtbank herneemt hier grotendeels de argumentatie zoals
uiteengezet in het vonnis van 19 februari 2024.
Er is sprake van misbruik van recht als een subjectief recht wordt uitgeoefend op een wijze die
kennelijk de grenzen overschrijdt van de normale uitoefening van dat recht door een voorzichtig
en bedachtzaam persoon (zie onder meer Cass., 10 september 1971, R.C.J.B., 1976, 300, noot
P. VAN OMMESLAGHE; Cass., 19 november 1987, R. W., 1987-88, 1060; Cass. 10 juni 2004,
A.R. nr. CO20039N, www.cass.be).
Het woord 'kennelijk' suggereert een terughoudende, marginale toetsing door de rechter en
duidt er op dat de overschrijding van de grenzen van de normale uitoefening van een subjectief
recht door een zorgvuldig en omzichtig persoon, manifest of evident moet zijn. Slechts
wanneer de titularis bij zijn rechtsuitoefening kennelijk de grenzen van de redelijkheid heeft
overschreden, kan van rechterlijk ingrijpen sprake zijn (S. STUNS, Verbintenissenrecht,
Brugge, die Keure, 2005, p.67).
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 16
Bij de toepassing van dit algemeen criterium van rechtsmisbruik wordt de rechter geholpen
door de bijzondere criteria van rechtsmisbruik die de rechtspraak heeft ontwikkeld. Pleegt
rechtsmisbruik, de titularis van een recht die het uitoefent:
- met het uitsluitend oogmerk een ander te schaden;
zonder redelijk en voldoende belang;
− op een voor hem nuttige wijze maar op een nadelige wijze voor de andere terwijl hij voor
een even nuttige maar voor de andere minder nadelige uitoefening had kunnen kiezen;
− wanneer men zijn recht uitoefent op een manier die onverenigbaar is met het doel ervan.
(S. STUNS, Verbintenissenrecht, Brugge, die Keure, 2005, p.68-70; W. BUELENS, "Uitvoering te
goeder trouw", in T. VANSWEEVELT en B. WEYTS (ed.), Handboek verbintenissenrecht,
Antwerpen-Cambridge, lntersentia, 2019, p.322-332).
De verwerende partijen tonen geen fouten aan vanwege eisende partij. Het feit dat de
werknemersafgevaardigde voor eisende partij bij verwerende partijen, met name de heer
[Q], het "Voorontwerp sociaal akkoord 2023-2024 TBE [W]" van 26 januari 2024 mee
ondertekende, kan eisende partij als interprofessionele organisatie niet worden
aangerekend. Het is immers niet eisende partij maar de werknemersafgevaardigde die het
akkoord ondertekend heeft (zie Arbrb. Antwerpen, afdeling Turnhout, 29 juni 2012, A.R.
12/598/A zoals naar verwezen in T. VANDECALSEYDE en H. BUYSSSENS, "De sociale
verkiezingen voor de rechter: een grondige analyse van de procedurele knelpunten" in J.
VANTHOURNOUT en P. HUMBLET, De sociale verkiezingen tot op het bot, Antwerpen,
lntersentia, 2019, p. 270).
Het is ook niet verwonderlijk dat de heer [Q] dit akkoord ondertekende, nu de clausule
"sociale vrede" en de clausule met betrekking tot de samenstelling van de leidinggevenden
slechts twee artikels uitmaken van de 14 artikels in totaal en voor het overige talrijke
voordelen zoals extra verlof, verhoging van shiftpremies en maaltijdcheques, glijdende
werkuren, extra pensioenrechten, hospitalisatieverzekering, betaalde middagpauze, etc. aan
de werknemers worden toegekend.
Bovendien treedt de rechtbank eisende partij nog steeds bij dat de clausule in verband met de
samenstelling van de leidinggevenden vrij vaag is. Dit wordt bevestigd door het feit dat in de
clausule sprake is van "niveau 2" terwijl eisende partij in de vorige procedure gevoerd voor de
arbeidsrechtbank tegen X-35 argumenteerde dat er binnen de TBE enkel leidinggevende functies
van niveau 1 bestonden.
De lijst van de leidinggevende functies en van de personen die deze leidinggevende functies in
de zin van de Wet Sociale Verkiezingen uitoefenen, hangt bovendien niet af van het akkoord
tussen partijen maar berust louter op de wettelijke definitie. Deze materie raakt immers de
openbare orde zodat een akkoord hieromtrent geen juridische waarde heeft.
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 17
Het is niet mogelijk overeen te komen dat een bepaalde functie op de lijst van de
leidinggevende functies moet voorkomen of dat een bepaald persoon een leidinggevende
functie in de zin van de Wet Sociale Verkiezingen uitoefent als de wettelijke voorwaarden ,
zoals het sociaal statuut van die persoon, hiertoe niet vervuld zijn.
Ook de houding die partijen in het verleden hebben aangenomen ten aanzien van een twistpunt
dat in het kader van de sociale verkiezingen aan de rechter werd voorgelegd, bindt de rechter
net zo min als die partijen zelf. Ook dit is een gevolg van het openbare orde-karakter van de
regelgeving.
Het feit dat geen enkele vakorganisatie in het kader van de voorgaande sociale verkiezingen
betwisting heeft gevoerd aangaande de lijst van leidinggevenden en/of de titularissen van
deze functies, en dat mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] sinds jaar en dag
deel uitmaken van de werkgeversdelegatie in het CPBW en de OR en volgens verwerende
partijen hiertoe de meest geschikte personen zijn, te meer nu volgens verwerende partijen de
heer [J] en de heer [K] (niveau 1) niet aan alle vergaderingen van de OR en het CPBW kunnen
deelnemen, is dan ook niet van belang (T. VANDECALSEYDE en H. BUYSSENS, "De sociale
verkiezingen voor de rechter: een grondige analyse van de procedurele knelpunten", in J.
VANTHOURNOUT en P. HUMBLET, De sociale verkiezingen tot op het bot, Antwerpen, Intersentia,
2019, p. 270-273; J. VANTHOURNOUT en P. VAN DEN BERGH, Sociale verkiezingen in 1000
uitspraken, Brugge, Die Keure, 2023, nr. 81 en nr. 91).
Verwerende partijen stellen dat eisende partij louter handelt om het sociaal overleg te
schaden. Eisende partij benadrukt hierbij dat de wering van de functiehouders met zelfstandig
statuut uit de lijst van de leidinggevenden er helemaal niet op gericht is het sociaal overleg
te blokkeren maar dat een constructief sociaal overleg slechts mogelijk is indien de
werkgeversafgevaardigden aangewezen worden onder personen die een leidinggevende
functie bekleden en werkelijk een beslissingsbevoegdheid hebben. Volgens eisende partij zijn
het verwerende partijen die met hun structuur van zelfstandigen en bestuurders die niet
wensen deel te nemen aan het sociaal overleg tekort komen aan de organisatie van een goed
sociaal overleg op het juiste niveau en met mensen met de juiste beslissingsbevoegdheden.
Wat ook de beweegredenen van partijen mogen zijn, deze redenen staan er niet aan in de
weg dat de wetgeving inzake de sociale verkiezingen van openbare orde is en dat mevrouw
[A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] enkel als titularis van een leidinggevende functie
in de zin van de Wet Sociale Verkiezingen kunnen worden aangeduid indien aan de wettelijke
voorwaarden is voldaan. De bedoeling van de wetgever is dat enkel leidinggevenden, die tot
de twee hoogste niveaus in de onderneming behoren waarbij leidinggevenden van het tweede
niveau noodzakelijk verbonden moeten zijn met een arbeidsovereenkomst, deel kunnen
uitmaken van de werkgeversafvaardiging.
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A Pagina 18
Opname "Terminal Manager" op de lijst van de kaderfuncties
In haar vonnis van 19 februari 2024 (AR 24/178/A) besliste de arbeidsrechtbank op goede
gronden dat functie van "Terminal Manager" niet voldoet aan de wettelijke notie van
leidinggevend personeel maar dat deze functie wel behoort tot het kaderpersoneel.
Na de uitspraak van de rechtbank met betrekking tot het beroep tegen X-35, is de lijst van de
kaderfuncties definitief geworden. De werkgever kan deze lijst dan ook niet meer eenzijdig
wijzigen in het bericht X.
Het feit dat de heer [E], de enige terminal manager met een arbeidsovereenkomst, niet meer
in dienst was op dag X, en hij dus in het bericht X niet langer wordt vermeld als persoon die
de functie van kaderlid uitoefent, belet niet dat de functie van terminal manager nog steeds
dient opgenomen te worden in de lijst van kaderfuncties in het bericht X.
Dit deel van de vordering van eisende partij is dan ook gegrond.
- Beslissing
Na beraadslaging beslist de rechtbank op tegenspraak tegenover eisende partij en
verwerende partijen, en in afwezigheid van de door eisende partij aangeduide overige
betrokken partijen, als volgt.
De rechtbank:
— verklaart de vordering van eisende partij ontvankelijk en gegrond als volgt;
−
zegt voor recht dat mevrouw [A], de heer [B], de heer [C] en de heer [D] dienen
geschrapt te worden van de lijst van leidinggevend personeel in het kader van de
verkiezingen van de OR en het CPBW binnen de TBE [W];
— zegt voor recht dat de functie van "Terminal Manager" dient opgenomen te worden in
de lijst "benaming van de functies van de kaderleden" in het bericht X voor de OR;
— zegt voor recht dat verwerende partijen nieuwe formulieren X voor de OR en het CPBW
dienen neer te leggen;
— zegt voor recht dat de sociale verkiezingen verder moeten worden georganiseerd en
voorbereid op basis van deze beslissing;
−
legt de gedingkosten ten laste van verwerende partijen;
ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - AFDELING ANTWERPEN — 24/649/A
Pagina 19
— bepaalt de gedingkosten tot op heden aan de zijde van eisende partij op 24 euro
bijdrage voor het Begrotingsfonds voor de juridische tweedelijnsbijstand en aan de
zijde van verwerende partijen op 1.800 euro rechtsplegingsvergoeding.
Dit vonnis werd gewezen door:
A. G., rechter in de arbeidsrechtbank Antwerpen, voorzitter van de kamer
A. D. S., rechter in sociale zaken, werkgever
K. V. D. H., rechter in sociale zaken, werknemer-bediende
met bijstand van L. V., griffier.
verkeert in de
onmogelijkheid
het vonnis te
ondertekenen
(art. 785 Ger. W.)
L. V.
A. D. S.
K. V. D. H.
A. G.
en uitgesproken op tweeëntwintig maart tweeduizend vierentwintig in de buitengewone
openbare terechtzitting van de eerste kamer van de ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN AFDELING ANTWERPEN, door A. G., rechter, voorzitter van de eerste kamer, met bijstand van
L. V., griffier.
L. V.
A. G.