Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie, 2026-09-18, ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260918.1N.5

Cour de cassation de Belgique — Hof van Cassatie — ECLI:BE:CASS:2026:ARR.20260918.1N.5 (2026-09-18)

--- TEXTE INTÉGRAL DE L'ARRÊT --- 18 SEPTEMBER 2026

C.25.0129.N/1

Hof van Cassatie van België

Arrest

Nr. C.25.0129.N J. D.C., L. P. en C. D.L., advocaten met kantoor te (…), in hun hoedanigheid van curatoren over het faillissement van QUIRYNEN ENERGY FARMING bv, met zetel te 2330 Merksplas, Koekhoven 38/1, ingeschreven bij de KBO onder het nummer 0885.812.611, eisers, vertegenwoordigd door mr. Bruno Maes, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 1170 Brussel, Terhulpensesteenweg 177/7, waar de eisers woonplaats kiezen, tegen

1. VLAAMS GEWEST, vertegenwoordigd door de Vlaamse regering, voor wie optreedt de Vlaamse minister van Omgeving en Landbouw, met kabinet te 1210 Sint-Joost-Ten-Node, Koning Albert II-laan 7, verweerder,

18 SEPTEMBER 2026

C.25.0129.N/2

vertegenwoordigd door mr. Beatrix Vanlerberghe, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 2000 Antwerpen, Amerikalei 187/302, waar de verweerder woonplaats kiest, 2. OPENBARE VLAAMSE AFVALSTOFFEN MAATSCHAPPIJ, afgekort OVAM, met zetel te 2800 Mechelen, Stationsstraat 110, ingeschreven bij de KBO onder het nummer 0842.399.963, verweerster, vertegenwoordigd door mr. Paul Lefebvre, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 1050 Brussel, Louizalaan 251/10, waar de verweerster woonplaats kiest, 3. VLACO vzw, met zetel te 2800 Mechelen, Jubellaan 155/102, ingeschreven bij de KBO onder het nummer 0447.445.657, verweerster, vertegenwoordigd door mr. Willy van Eeckhoutte, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 9051 Gent, Drie Koningenstraat 3, waar de verweerster woonplaats kiest.

I.

RECHTSPLEGING VOOR HET HOF

Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 30 september 2024. Advocaat-generaal Frederic Vroman heeft op 8 juni 2026 een schriftelijke conclusie neergelegd. Raadsheer Sven Mosselmans heeft verslag uitgebracht. Advocaat-generaal Frederic Vroman heeft geconcludeerd.

II.

CASSATIEMIDDELEN

De eisers voeren in hun verzoekschrift dat aan dit arrest is gehecht, twee middelen aan.

18 SEPTEMBER 2026 III.

C.25.0129.N/3

BESLISSING VAN HET HOF

Beoordeling Eerste middel Eerste onderdeel 1.

Artikel 19, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat het vonnis een

eindvonnis is voor zover daarmee de rechtsmacht van de rechter over een geschilpunt is uitgeput, behoudens de bij wet bepaalde rechtsmiddelen. Artikel 19, derde lid, Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat de rechter, alvorens recht te spreken, in elke stand van de rechtspleging, een voorafgaande maatregel kan bevelen om de vordering te onderzoeken of een tussengeschil te regelen dat betrekking heeft op een dergelijke maatregel, dan wel de toestand van de partijen voorlopig te regelen. 2.

Artikel 1050, tweede lid, Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat tegen een

beslissing inzake bevoegdheid of, tenzij de rechter ambtshalve of op verzoek van een van de partijen anders bepaalt, een beslissing alvorens recht te spreken slechts hoger beroep kan worden ingesteld samen met het hoger beroep tegen het eindvonnis. 3.

Met ‘eindvonnis’ in de zin van artikel 19, eerste lid, en 1050 Gerechtelijk

Wetboek doelt de wetgever op een eindbeslissing waarmee de rechter een geschilpunt definitief beslecht, zodat hij zijn rechtsmacht uitput. 4.

Uit het geheel van voormelde wetsbepalingen volgt dat de rechter die een

voorafgaande maatregel beveelt, hetzij om de vordering te onderzoeken hetzij om de toestand van de partijen voorlopig te regelen, zonder daarbij een beslissing te nemen over de ontvankelijkheid of de gegrondheid van de vordering, een beslissing neemt alvorens recht te spreken en geen eindbeslissing, ook al bestond over die maatregel tussen de partijen betwisting en hebben zij erover debat gevoerd. Dit geldt ongeacht de aard van de betwisting die voor de rechter over een op grond van artikel 19, derde lid, Gerechtelijk Wetboek gevorderde voorafgaande

C.25.0129.N/4

18 SEPTEMBER 2026

maatregel werd gevoerd. Elke beslissing die de rechter neemt in het raam van een vordering tot het bevelen van een voorafgaande maatregel, na beoordeling van de middelen van de partijen, is een beslissing alvorens recht te spreken. De rechter beslecht aldus geen geschilpunt in de zin van artikel 19, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek. Hij beoordeelt enkel, alvorens enig geschilpunt te beslechten, de vordering tot het bevelen van een voorafgaande maatregel. Dergelijke beoordeling en beslissing laat, ongeacht de gebruikte bewoordingen, de latere beoordeling en beslissing door de rechter onverlet. 5.

In het beroepen tussenvonnis van 27 april 2023 stelt de eerste rechter vast en

oordeelt hij dat:

• Quirynen Energy Farming bv een vergistings- en biogasinstallatie uitbaatte;
• begin

2021

een

grootschalig

gerechtelijk

onderzoek

liep

naar

de

afvalstoffenverwerking mede door Quirynen Energy Farming bv;

• daarbij transportdocumenten werden gecontroleerd en stalen werden genomen van de verwerkte afvalstoffen;
• mede in het licht daarvan zowel veiligheidsmaatregelen als bestuurlijke maatregelen werden opgelegd;
• de vordering van de eisers ertoe strekt de eerste verweerder buitencontractueel aansprakelijk

te

stellen

voor

het

onrechtmatig

of

disproportioneel

overheidsoptreden bij het opleggen van onwettige of disproportionele veiligheidsmaatregelen en bestuurlijke maatregelen;

• de vordering van de eisers verder ertoe strekt de tweede en derde verweersters buitencontractueel aansprakelijk te stellen voor het nalaten om advies te verlenen over en controle te doen op de vaststellingen en maatregelen door toedoen van de eerste verweerder;
• de vordering van de eisers nog verder ertoe strekt het onwettige of disproportionele karakter te doen vaststellen van de beslissingen tot het opleggen van de veiligheidsmaatregelen en bestuurlijke maatregelen en deze maatregelen buiten toepassing te doen verklaren;
• de maatregelen neerkwamen op een stopzetting van de aanvoer van afvalstoffen en een bevel tot afvoer van gecontamineerde producten;

18 SEPTEMBER 2026

C.25.0129.N/5

• de eerste verweerder aanvoert dat de overschrijding van de norm voor de parameter van nader bepaalde minerale olie de hoofdzakelijke reden was voor het opleggen van de bestuurlijke maatregel;
• de analyse moet blijken uit de genomen stalen;
• die staalname niet volgens de voorschriften gebeurde bij gebrek aan vermenging van de verschillende elementen in de mengput, waardoor lichtere stoffen zoals minerale oliën bovendrijven;
• voorgeschreven is dat een monstername gebeurt van vermengde vloeistoffen met een vloeistoflagenmonstermeter, die in casu niet werd gebruikt hoewel die voorhanden was;
• niet werd gewerkt door de massale aanwezigheid van politie en controleurs;
• de vraag rijst of op die manier een representatief monster kon worden verkregen waarbij ook elementen uit de onderste lagen of zwaardere vloeistoffen in een representatieve hoeveelheid naar boven kwamen;
• voorts moet worden onderzocht of op die manier bewust of onbewust monsters werden genomen uit de bovenste laag vloeistoffen die waarschijnlijk ook de hoogste concentratie olie bevat;
• moeilijk te verklaren is waarom op een onorthodoxe wijze is overgegaan tot monstername terwijl de aanwezige brij eenvoudig had kunnen worden vermengd;
• de inhoud van de mengput sinds de actie begin 2021 nog steeds voorhanden is gelet op de stopzetting van de bedrijvigheid;
• het passend voorkomt advies in te winnen over de representativiteit van de monstername;
• alvorens verder recht te spreken een deskundigenonderzoek wordt bevolen, waarbij de eerste verweerder de provisie moet consigneren aangezien zijn beslissingen om maatregelen op te leggen steunt op de monstername en Quirynen Energy Farming bv in faling is.

Met deze redenen beslecht de appelrechter geen geschilpunt definitief in de

zin van artikel 19, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek zodat hij zijn rechtsmacht niet

18 SEPTEMBER 2026

C.25.0129.N/6

uitput, maar beoordeelt hij enkel, alvorens enig geschilpunt definitief te beslechten, de vordering tot het bevelen van een voorafgaande maatregel. Met zijn beoordeling en beslissing laat de eerste rechter, ongeacht de gebruikte bewoordingen, zijn latere beoordeling en beslissing omtrent de buitencontractuele aansprakelijkheid van de verweerders onverlet. 7.

De appelrechters die oordelen dat de eerste rechter, onafhankelijk van het

bevel van een deskundigenonderzoek, een geschilpunt met betrekking tot het al dan niet regelmatige karakter van de staalname definitief beslecht zodat hij zijn rechtsmacht uitput, zodoende een vonnis wijst dat voorafgaand aan de beslissing alvorens recht te spreken ook een eindbeslissing bevat, waartegen onmiddellijk hoger beroep openstaat, verantwoorden hun beslissing niet naar recht. Het onderdeel is gegrond. Dictum Het Hof, Vernietigt het bestreden arrest. Beveelt dat van dit arrest melding zal worden gemaakt op de kant van het vernietigde arrest. Houdt de kosten aan en laat de beslissing daaromtrent aan de feitenrechter over. Verwijst de zaak naar het hof van beroep te Brussel. Dit arrest is gewezen te Brussel door het Hof van Cassatie, eerste kamer, samengesteld uit sectievoorzitter Geert Jocqué, als voorzitter, sectievoorzitter Bart Wylleman, en de raadsheren Ilse Couwenberg, Sven Mosselmans en Ann De Wolf, en in openbare rechtszitting van 18 september 2026 uitgesproken door sectievoorzitter Geert Jocqué, in aanwezigheid van advocaat-generaal Frederic Vroman, met bijstand van griffier Elien Van Isterdael.

18 SEPTEMBER 2026

C.25.0129.N/7

E. Van Isterdael

A. De Wolf

S. Mosselmans

I. Couwenberg

B. Wylleman

G. Jocqué

VERZOEKSCHRIFT/1 VERZOEKSCHRIFT TOT CASSATIE

VOOR :

D.C. J., P. L. en D.L. C., advocaten te (…), handelend in hun hoedanigheid van curatoren over het faillissement van QUIRYNEN ENERGY FARMING BV, met maatschappelijke zetel te 2330 MERKSPLAS, Koekhoven 38 bus 1, met ondernemingsnummer 0885.812.611,

Eisers tot cassatie q.q.

Vertegenwoordigd en bijgestaan door Meester Bruno MAES, advocaat bij het Hof van Cassatie, met kantoor te 1170 Brussel, Terhulpensesteenweg 177 bus 7, bruno.maes@lmbd.be, bij wie keuze van woonplaats wordt gedaan;

TEGEN :

1. HET VLAAMSE GEWEST, publiekrechtelijk rechtspersoon, vertegenwoordigd door de Vlaamse Regering, in de persoon van de Minister tot wiens bevoegdheid het onderwerp van het geschil behoort, met kantoor te 1000 Brussel, 1210 Sint-Joost-ten-Node, Koning Albert II laan 7, die in het exploot van 23 januari 2023 houdende betekening aan eisers q.q. van het bestreden arrest keuze van woonst deed in het kantoor van gerechtsdeurwaarder Alain Van Der Steichel te 2000 Antwerpen, Edith Kielpad 26/102.

OPENBARE VLAAMSE AFVALSTOFFEN MAATSCHAPPIJ, afgekort OVAM, met maatschappelijke zetel te 2800 MECHELEN, Stationsstraat 110, met ondernemingsnummer 0842.399.963, die in het exploot van 23 januari 2023 houdende betekening aan eisers q.q. van het bestreden arrest keuze van woonst deed in het kantoor van gerechtsdeurwaarder Alain Van Der Steichel te 2000 Antwerpen, Edith Kielpad 26/102.

VZW Vlaco, KBO 0447.445.657, met maatschappelijke zetel te 2800 MECHELEN, Jubellaan 155 bus 102.

Verweerders in cassatie

VERZOEKSCHRIFT/2

Aan de Heren Eerste Voorzitter en Voorzitter van het Hof van Cassatie,

Aan de Dames en Heren Raadsheren in het Hof van Cassatie,

Hooggeachte Dames en Heren,

Eisers q.q. hebben de eer het arrest dat op 30 september 2024 op tegenspraak tussen partijen werd gewezen door kamer B3M van het Hof van Beroep Antwerpen, (2023/AR/1030), aan het toezicht van Uw Hof te onderwerpen.

FEITEN EN VOORGAANDE RECHTSPLEGING

De BV Quirynen Energy Farming exploiteerde een vergistings- en biogasinstallatie in Merksplas. Op 11 februari 2021 werd in het kader van een grootschalig gerechtelijk onderzoek een controle uitgevoerd bij BV Quirynen Energy Farming en alle met haar verwante mestverwerkingsbedrijven in België en Nederland.

Volgens de afdeling Handhaving van het departement Omgeving zou er sprake geweest zijn van niet-geregistreerde aan- en afvoer van afvalstoffen, meststoffen en energiegewassen. Overschrijdingen zouden niet zijn gemeld en door de onvolledigheid van het afvalstoffenregister zou geen garantie mogelijk zijn dat de inhoud van niet-aangegeven vrachten voldeden aan de toepasselijke wettelijke bepalingen.

De inspecteur Handhaving van het departement Omgeving en ook VITO namen in het kader van het gerechtelijk onderzoek stalen in de mixbunker.

Op 12 februari 2021, schriftelijk bevestigd op 17 februari 2021, werden de volgende veiligheidsmaatregelen genomen t.a.v. BV Quirynen Energy Farming:

bevel om de afvoer van afvalstoffen, meststoffen, energiegewassen en andere toevoegstoffen voor de vergistingsinstallatie onmiddellijk stop te zetten; bevel om de eindproducten, de afvalstoffen en de inhoud van de vergisters af te voeren en te laten verwerken als afvalstof die is gecontamineerd met

VERZOEKSCHRIFT/3 categorie 1-materiaal en niet voldoet aan de samenstellingsvoorwaarden van bijlage 2.3.1 Vlareman. Op die manier wou men verhinderen dat de eindproducten vanaf 15 februari 2021 (begin van het uitrijseizoen) zouden worden uitgereden op het land.

Na het horen van Quirynen op 2 maart 2021 en het neerleggen van een schriftelijk verweer door Quirynen op 3 maart 2021 werd op 9 maart 2021 een bestuurlijke maatregel opgelegd.

De maatregel omvatte het bevel tot stopzetten van de aanvoer van alle afvalstoffen, meststoffen, energiegewassen en toevoegstoffen voor de vergistingsinstallatie én het bevel tot afvoering en laten verwerken als afvalstof gecontamineerd met categorie-1 materiaal van de eindproducten, de afvalstoffen én de inhoud van de vergisters.

2.1. Op 23 maart 2021 werden verweerders op verzoek van BV Quirynen Energy Farming gedagvaard wegens onrechtmatig en/of disproportioneel overheidsoptreden. BV Quirynen Energy Farming vorderde een deskundigenonderzoek en een schadevergoeding voorlopig begroot op 1,00 € provisioneel.

2.2. In haar syntheseconclusie van 5 december 2022 vorderde BVBA Quirynen Energy Farming de aanstelling van een gerechtsdeskundige (p. 115) met onder meer de volgende opdracht: “Met bijstand van een door hem/haar aan te duiden erkende staalnemer en labo, staalnames te verrichten op alle materialen aanwezig bij (Quirynen) – m.i.v. het ruw digestaat, dikke fractie, dunne fractie en gedroogd eindproduct – en deze te laten analyseren op VLAREMA-parameters teneinde na te gaan of deze materialen een aanzienlijk risico voor de mens of leefmilieu met zich meebrengen na verwerking tot een grondstof met gebruikstoepassing meststof of bodemverbeterend middel, dan wel rechtstreeks mogen worden afgevoerd en toegepast als bodemverbeterend middel. 3. In voorkomend geval, dit aanzienlijke risico te bepalen en advies te geven over de maatregelen die nodig zijn om dit aanzienlijk risico tot een aanvaardbaar niveau in te perken” (syntheseconclusie Quirynen van 05.12.2022, p. 118, en p. 120-121).

De Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, Afdeling Turnhout, sprak een tussenvonnis uit op 27 april 2023 waarbij J. V.D. werd aangesteld als gerechtsdeskundige met opdracht advies te geven over:

de betrouwbaarheid van de wijze van monsternamen op 11 februari 2021;

VERZOEKSCHRIFT/4

de bruikbaarheid van de analyseresultaten van de genomen monsters; het feit of het thans nog nuttig en mogelijk is om monsters te laten nemen en analyseren;

Eerste en tweede verweerders stelden hoger beroep in tegen dit tussenvonnis van 27 april 2023.

2.3. Inmiddels was de BV Quirynen Energy Farming failliet verklaard bij vonnis van 20 december 2022 van de Ondernemingsrechtbank Antwerpen, Afdeling Turnhout.

2.4. Bij arrest van 30 september 2024 verklaarde het Hof van Beroep Antwerpen het hoger beroep van eerste en tweede verweerders tegen het tussenvonnis van 27 april 2023 toelaatbaar en gegrond. Het tussenvonnis werd bevestigd in zoverre het de vordering van de curatoren ontvankelijk verklaarde. Voor het overige werd het tussenvonnis hervormd en werd de vordering van de curatoren ongegrond verklaard.

Tegen dit arrest menen eisers q.q. volgende middelen tot cassatie te kunnen aanvoeren.

EERSTE MIDDEL TOT CASSATIE

Geschonden rechtsbepalingen

artikelen 19, eerste en derde lid, 1050 en 1055 van het Gerechtelijk Wetboek artikelen 8.1.2°, 8.1.4°, 8.17 en 8.18 van het Burgerlijk Wetboek.

Aangevochten beslissing

In het bestreden arrest van 30 september 2024 verklaart het Hof van Beroep Antwerpen het hoger beroep van eerste en tweede verweerders tegen het tussenvonnis van 27 april 2023 van de Rechtbank van Eerste Aanleg Antwerpen, Afdeling Turnhout, toelaatbaar en dit op de volgende gronden:

Volgens Quirynen is het hoger beroep ontoelaatbaar omdat het vonnis a quo enkel een beslissing alvorens recht te doen in de zin van artikel 19,3 Gerechtelijk Wetboek is en geen eindvonnis omdat er geen definitieve beslechting van een geschilpunt is.

VERZOEKSCHRIFT/5 Tegen een beslissing alvorens recht te doen kan slechts hoger beroep worden ingesteld samen met het hoger beroep tegen het eindvonnis.(zie artikel 1050, tweede lid Gerechtelijk Wetboek)

In het niet bestreden tussenvonnis van 28 april 2022 heeft de rechtbank de vorderingen alvorens recht te doen van Quirynen ontvankelijk maar ongegrond verklaard.

In het bestreden tussenvonnis van 27 april 2023 heeft de rechtbank de vordering van Quirynen ontvankelijk verklaard en alvorens verder recht te doen een gerechtsdeskundige aangesteld. In de motivering van het bestreden vonnis heeft de rechtbank reeds gesteld dat de staalname niet volgens de voorschriften gebeurde, dat het moeilijk te verklaren is dat men tot een monstername op onorthodoxe wijze overging terwijl men ook eenvoudig de aanwezige brij had kunnen laten mengen,...

De rechtbank heeft reeds standpunt ingenomen m.b.t. de wijze van staalname, m.n. dat deze foutief was. De rechtbank heeft dan, niet alvorens recht te doen, maar alvorens verder recht te doen, ambtshalve een onderzoeksmaatregel bevolen.

In tegenstelling tot wat Quirynen voorhoudt, zijn dit geen loutere overwegingen die zich situeren in de context van een gevorderde voorafgaande maatregel. Dit zijn geen louter feitelijke vaststellingen. De eerste rechter oordeelde reeds dat de staalname foutief was. Hiermee heeft hij op dit punt zijn rechtsmacht uitgeput.

De eerste rechter heeft, uitgaande van de foutieve staalname, een gerechtsdeskundige aangesteld om na te gaan of de analyseresultaten van de staalname betrouwbaar zijn. De eerste rechter heeft een geschilpunt tussen partijen beslecht om hieraan nadien ambtshalve een onderzoeksmaatregel te koppelen.

De eerste rechter heeft ook niet een gevorderde voorlopige maatregel toegekend maar heeft, na beslechting van een geschilpunt tussen partijen, ambtshalve een onderzoeksmaatregel bevolen.

De eerste rechter heeft dus in het bestreden tussenvonnis geen beslissing alvorens recht te doen genomen, maar ook een eindbeslissing zodat onmiddellijk hoger beroep tegen dit vonnis mogelijk is. Het hoger beroep van het Vlaamse Gewest en Ovam is toelaatbaar.

Grief

VERZOEKSCHRIFT/6 1.1. Artikel 19, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat het vonnis een eindvonnis is voor zover daarmee de rechtsmacht van de rechter over een geschilpunt is uitgeput, behoudens de bij wet bepaalde rechtsmiddelen. Artikel 19, derde lid, Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat de rechter, alvorens recht te spreken, in elke stand van de rechtspleging, een voorafgaande maatregel kan bevelen om de vordering te onderzoeken of een tussengeschil te regelen dat betrekking heeft op een dergelijke maatregel, dan wel de toestand van de partijen voorlopig te regelen.

1.2. Artikel 1050, tweede lid, Gerechtelijk Wetboek bepaalt dat tegen een beslissing inzake bevoegdheid of, tenzij de rechter ambtshalve of op verzoek van een van de partijen anders bepaalt, een beslissing alvorens recht te spreken slechts hoger beroep kan worden ingesteld samen met het hoger beroep tegen het eindvonnis.

1.3. Met “eindvonnis” in de zin van artikel 19, eerste lid, en 1050 Gerechtelijk Wetboek doelt de wetgever op een eindbeslissing waarmee de rechter een geschilpunt definitief beslecht, zodat hij zijn rechtsmacht over dat punt uitput.

1.4. Uit het geheel van voormelde wetsbepalingen volgt dat de rechter die een voorafgaande maatregel beveelt, hetzij om de vordering te onderzoeken hetzij om de toestand van de partijen voorlopig te regelen, zonder daarbij een beslissing te nemen over de ontvankelijkheid of de gegrondheid van de vordering, een beslissing neemt alvorens recht te spreken waartegen geen onmiddellijk hoger beroep openstaat, ook al bestond over die maatregel tussen de partijen een betwisting en hebben zij erover debat gevoerd. Dit geldt ongeacht of de betwisting die over de gevorderde voorafgaande maatregel werd gevoerd betrekking heeft op de noodzakelijkheid of de opportuniteit dan wel op de wettigheid of de toelaatbaarheid van deze maatregel.

Elke beslissing die de rechter neemt in het raam van een vordering tot het bevelen van een voorafgaande maatregel, na beoordeling van de middelen van de partijen, is een beslissing alvorens recht te spreken waartegen geen onmiddellijk hoger beroep openstaat. De rechter beslecht aldus geen geschilpunt in de zin van artikel 19, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek. Hij beoordeelt enkel, alvorens enig geschilpunt te beslechten, de vordering tot het bevelen van een voorafgaande maatregel.

Dergelijke beoordeling en beslissing laten, ongeacht de door de rechter gebruikte bewoordingen, de latere beoordeling en beslissing door de rechter onverlet.

VERZOEKSCHRIFT/7

De omstandigheid dat de rechter daarbij feitelijke vaststellingen doet, met beoordeling van de middelen van de partijen, neemt niet weg dat het gaat om een beslissing alvorens recht te spreken waartegen geen onmiddellijk hoger beroep openstaat. Bij de bedoelde beoordeling beslecht hij immers geen geschilpunt in de zin van artikel 19, eerste lid, Gerechtelijk Wetboek. Hij beoordeelt enkel, alvorens enig geschilpunt te beslechten, de vordering tot het bevelen van een voorafgaande maatregel.

2.1. In hun syntheseconclusie van 5 december 2022 vorderden eisers q.q., wat de grond van de zaak betreft:

voor recht te zeggen dat eerste verweerder buitencontractueel aansprakelijk is voor het onrechtmatig en disproportioneel overheidsoptreden bij het opleggen van onwettige en/of bestuurlijke maatregelen; voor recht te zeggen dat tweede en derde verweersters buitencontractueel aansprakelijk zijn voor het nalaten hun advies te verlenen over en controle te doen op de vaststellingen en de opgelegde maatregelen door eerste verweerder; de onwettigheid en/of disproportionaliteit van de beslissing van 17 februari 2021 houdende veiligheidsmaatregelen en/of van de beslissing van 14 december 2021 houdende bestuurlijke maatregelen vast te stellen en deze beslissingen krachtens artikel 159 G.W. buiten toepassing te verklaren (syntheseconclusie Quirynen van 05.12.2022, p. 120).

Deze geschilpunten werden niet beslecht in het tussenvonnis van 27 april 2023 van de rechtbank van eerste aanleg.

2.2. In hun syntheseconclusie van 5 december 2022 vorderden eisers q.q. tevens de aanstelling van een gerechtsdeskundige met onder meer de volgende opdracht:

Met bijstand van een door hem/haar aan te duiden erkende staalnemer en labo, staalnames te verrichten op alle materialen aanwezig bij (Quirynen Energy Farming) – m.i.v. het ruw digestaat, dikke fractie, dunne fractie en gedroogd eindproduct- en deze te laten analyseren op VLAREMA-parameters teneinde na te gaan of deze maatregelen een aanzienlijk risico voor de mens of leefmilieu met zich meebrengen na verwerking tot een grondstof met gebruikstoepassing meststof of bodemverbeterend middel, dan wel rechtstreeks mogen worden afgevoerd en toegepast als bodemverbeterend middel. In voorkomend geval, dit aanzienlijk risico te bepalen en advies te geven over de maatregelen die nodig zijn om dit aanzienlijk risico tot een aanvaardbaar niveau te beperken (syntheseconclusie Quirynen van 05.12.2020, p. 118 en 120-121).

VERZOEKSCHRIFT/8

Eisers q.q. voerden daartoe aan dat de staalnemingen uitgevoerd door de afdeling Handhaving en door het VITO onregelmatig waren ingevolge:

2.3.

het niet mengen van het materiaal in de mixput (1); het gebrek aan gebruik van een vloeistoflagenmonsternemer (2); tegenstrijdigheden en onjuistheden tussen het verslag van monsterneming enerzijds en het monsternemingsformulier anderzijds alsook in het monsternemingsformulier zelf (3); onregelmatigheden waardoor de staalname niet CMA-conform is (syntheseconclusie Quirynen van 05.12.2022, p. 47-53, nrs. 21.1, 22, 23.1, 23 en 24).

Bij tussenvonnis van 27 april 2023 besliste de rechtbank van eerste aanleg:

“De staalname op 11 februari 2021 gebeurde niet volgens de voorschriften.

De massa in de mixput was niet recent gemengd aangezien er niet gewerkt werd door de massale aanwezigheid van politie en controleurs.

Door stilstand in een massa ontstaan er lagen naar gelang het soortgelijk gewicht van de verschillende elementen.

(…)

Daarom is het voorgeschreven dat hij de monstername van niet vermengde vloeistoffen de staalname dient te gebeuren met een vloeistoffenmonstermeter, die in casu niet gebruikt werd.

Deze meter was voorhanden en had kunnen gebruikt worden zeker na het aanzetten van de mixer” (tussenvonnis 27.04.2023, p. 4, vanaf de elfde alinea t.e.m. p. 5, tweede alinea).

De eerste rechter vroeg zich op voormelde gronden af:

of er wel een representatief monster kan verkregen worden op de wijze waarop de monstername in casu gebeurde; of door de wijze van monsternemen vooral monsters werden genomen uit de bovenste laag vloeistoffen die waarschijnlijk ook de hoogste concentratie van olie bevat;

VERZOEKSCHRIFT/9

dat moeilijk te verklaren is dat men tot een monstername op onorthodoxe wijze overging terwijl men ook eenvoudig de aanwezige brij had kunnen laten mengen (tussenvonnis 27.04.2023, p. 5, derde t.e.m. vijfde alinea). Op die gronden besliste de eerste rechter:

dat het passend voorkomt een deskundig advies in te winnen over de representativiteit van een monster genomen zoals in casu; dat alvorens verder recht te doen zich dan ook, in eerste instantie, een beperkt deskundigenonderzoek opdringt (tussenvonnis 27.04.2023, p.5, zevende en achtte alinea).

Om die redenen stelde de eerste rechter een gerechtsdeskundige aan met als opdracht:

“Zijn advies te geven over de betrouwbaarheid van de wijze van monstername op 11 februari 2021; Tevens zijn advies te geven over de bruikbaarheid van de analyseresultaten van de genomen monsters om de inhoud van de tank te beoordelen in functie van de alsdan geldende normen; Tevens zijn advies te geven over het feit of het thans nog nuttig en mogelijk is om monsters te laten nemen en analyseren om de samenstelling op het ogenblik van het stilleggen van de activiteiten te kunnen achterhalen en/of het risico voor de veiligheid te kennen bij verdere verwerking van de in het bedrijf aanwezige producten” (tussenvonnis 27.04.2023, p. 6).

2.4. De eerste rechter heeft aldus in het tussenvonnis van 27 april 2023 een voorafgaande maatregel bevolen om de vordering te onderzoeken, zonder daarbij een beslissing te nemen over de ontvankelijkheid of de gegrondheid van de vordering van eisers q.q. Tegen die beslissing staat geen onmiddellijk hoger beroep open, ook al bestond over die maatregel betwisting tussen partijen en hebben zij erover debat gevoerd.

3.1. De appelrechters beslisten echter dat de overwegingen van de eerste rechter geen loutere overwegingen zijn die zich situeren in de context van een gevorderde voorafgaande maatregel nu “de eerste rechter (reeds) oordeelde dat de staalname foutief was. Hiermee heeft hij op dit punt zijn rechtsmacht uitgeput” (bestreden arrest p. 10, derde alinea). Door te beslissen dat de staalname op 11 februari 2021 “niet gebeurde volgens de voorschriften” en dat men op “onorthodoxe wijze” overging tot een monstername, heeft de eerste rechter een beslissing genomen in het raam van de vordering van eisers q.q. tot het bevelen van een deskundigenonderzoek, na beoordeling van de middelen van partijen. Hij

VERZOEKSCHRIFT/10 beoordeelde aldus enkel de vordering van eisers q.q. tot het bevelen van een voorafgaande maatregel.

3.2. In zoverre de eerste rechter zou beslist hebben dat de staalname foutief was, heeft hij de latere beoordeling over de vordering tot schadevergoeding onverlet gelaten vermits die vordering ertoe strekte:

eerste verweerder buitencontractueel aansprakelijk te verklaren voor het onrechtmatig of disproportioneel optreden bij het opleggen van onwettige of disproportionele veiligheids- of bestuurlijke maatregelen; tweede en derde verweerders buitencontractueel aansprakelijk te stellen voor het nalaten van advies te verlenen over de opgelegde maatregelen; de onwettigheid of disproportionaliteit vast te stellen van de beslissingen van 17 februari 2021 en 14 december 2021.

De beoordeling van het al dan niet foutief karakter van de staalname liet, ongeacht de door de eerste rechter gebruikte bewoordingen, zijn latere beoordeling en beslissing over de onwettige of disproportionele aard van de opgelegde veiligheids- of bestuurlijke maatregelen onverlet.

Door enkel te overwegen dat “de staalname op 11 februari 2021 niet gebeurde volgens de voorschriften” heeft de eerste rechter immers geen geschilpunt onafhankelijk van enige voorafgaande maatregel definitief beslecht vermits:

de eerste rechter enkel een deskundigenonderzoek heeft bevolen over de betrouwbaarheid van de staalname en de bruikbaarheid van de analyseresultaten zonder over die betrouwbaarheid en bruikbaarheid uitspraak te doen; die beslissing zijn bevoegdheid onverlet liet bij de latere beoordeling van de vordering van de curatoren over het onwettig en/of disproportioneel karakter van de beslissingen van 17 februari 2021 en 14 december 2021.

Door niettemin te beslissen dat de eerste rechter in het tussenvonnis van 27 april 2023 geen beslissing alvorens recht te doen heeft genomen maar ook een eindbeslissing zodat onmiddellijk hoger beroep tegen dit tussenvonnis mogelijk was, hebben de appelrechters de artikelen 19, eerste en derde lid en 1050 Gerechtelijk Wetboek geschonden, alsook artikel 1055 Gerechtelijk Wetboek vermits krachtens dit artikel tegen het bestreden tussenvonnis enkel hoger beroep kon worden ingesteld tegelijkertijd als tegen het eindvonnis.

Tweede onderdeel

VERZOEKSCHRIFT/11

De artikelen 8.1.2°, 8.1.4°, 8.17 en 8.18 van het Burgerlijk Wetboek verbieden de rechter de bewijskracht te miskennen van een stuk waarop hij zijn beslissing steunt. De rechter miskent de bewijskracht van een stuk wanneer hij aan dit stuk een uitlegging geeft die volstrekt onverenigbaar is met de bewoordingen en de draagwijdte ervan. Dit is het geval wanneer de rechter beslist dat een stuk iets inhoudt dat er niet in voorkomt of niet inhoudt dat er wel in voorkomt.

In hun syntheseconclusie van 5 december 2022 vorderden eisers q.q. voor de rechtbank van eerste aanleg om de aanstelling van een gerechtsdeskundige te bevelen met onder meer de volgende opdracht:

Met bijstand van een door hem/haar aan te duiden erkende staalnemer en labo, staalnames te verrichten op alle materialen aanwezig bij (Quirynen Energy Farming) – m.i.v. het ruw digestaat, dikke fractie, dunne fractie en gedroogd eindproduct- en deze te laten analyseren op VLAREMA-parameters teneinde na te gaan of deze maatregelen een aanzienlijk risico voor de mens of leefmilieu met zich meebrengen na verwerking tot een grondstof met gebruikstoepassing meststof of bodemverbeterend middel, dan wel rechtstreeks mogen worden afgevoerd en toegepast als bodemverbeterend middel. In voorkomend geval, dit aanzienlijk risico te bepalen en advies te geven over de maatregelen die nodig zijn om dit aanzienlijk risico tot een aanvaardbaar niveau te beperken (syntheseconclusie Quirynen van 05.12.2020, p. 118 en 120-121).

De appelrechters oordeelden dat de eerste rechter in het tussenvonnis van 27 april 2023 “niet alvorens recht te doen, maar alvorens verder recht te doen, ambtshalve een onderzoeksmaatregel (heeft) bevolen. (…) De eerste rechter heeft een geschilpunt tussen partijen beslecht om hieraan nadien ambtshalve een onderzoeksmaatregel te koppelen. De eerste rechter heeft ook niet een gevorderde voorlopige maatregel toegekend maar heeft, na beslechting van een geschilpunt tussen partijen, ambtshalve een onderzoeksmaatregel bevolen”. (bestreden arrest p. 10, tweede, vierde en vijfde alinea) (eigen benadrukking). Door te beslissen dat de eerste rechter ambtshalve een onderzoeksmaatregel heeft bevolen en dus niet op vordering van eisers q.q., heeft de appelrechter de

VERZOEKSCHRIFT/12 bewijskracht miskend van syntheseconclusie van 5 december 2022 door hieraan een uitlegging te geven die volstrekt onverenigbaar is met de bewoordingen ervan nu eisers q.q. in die conclusie uitdrukkelijk vorderden de aanstelling van een gerechtsdeskundige te bevelen. Door te beslissen dat de onderzoeksmaatregel ambtshalve werd bevolen en dus niet op vordering van eisers q.q. miskenden de appelrechters de bewijskracht van de syntheseconclusie van eisers q.q. van 5 december 2022 en hebben zij de artikelen 8.1.2°, 8.1.4°, 8.17 en 8.18 Burgerlijk Wetboek geschonden.

TOELICHTING

Wat het eerste onderdeel betreft De rechter die een voorafgaande maatregel beveelt, hetzij om de vordering te onderzoeken hetzij om de toestand van de partijen voorlopig te regelen, zonder daarbij een beslissing te nemen over de ontvankelijkheid of de gegrondheid van de vordering, neemt een beslissing alvorens recht te spreken waartegen geen onmiddellijk hoger beroep openstaat, ook al bestond over die maatregel tussen de partijen betwisting en hebben zij erover debat gevoerd (Cass. 16 september 2022 (C.21.0405), JT 2023, 319, conclusie procureur-generaal R. Mortier (toen eerste advocaat-generaal); Cass. 16 september 2022, (C22.0035.N), JT 2023, 322).

TWEEDE MIDDEL TOT CASSATIE

Geschonden beperkingen

artikel 149 van de Grondwet artikel 6 van het Gerechtelijk Wetboek.

Aangevochten beslissing

VERZOEKSCHRIFT/13 De vordering van eisers q.q. om de aanstelling van de gerechtsdeskundige te bevestigen en de zaak terug te zenden naar de eerste rechter en om, in ondergeschikte orde:

voor recht te zeggen dat eerste verweerder buitencontractueel aansprakelijk is voor het onrechtmatig en/of disproportioneel overheidsoptreden bij het opleggen van onwettige en/of disproportionele veiligheids- en/of bestuurlijke maatregelen; voor recht te zeggen dat tweede en derde verweersters buitencontractueel aansprakelijk zijn voor het nalaten hun advies te verlenen en controle te doen op de vaststellingen en de opgelegde maatregelen door eerste verweerder; de onwettigheid en/of disproportionaliteit van de beslissing van 17 december 2021 houdende veiligheidsmaatregelen en/of van de beslissing van 14 december 2021 houdende bestuurlijke maatregelen vast te stellen en deze beslissingen krachtens artikel 159 G.W. buiten toepassing te verklaren; verweerders in solidum te veroordelen tot betaling aan eisers q.q. van een schadevergoeding van 21.557.003,00 € provisioneel,

werd bij het bestreden arrest van 30 september 2024 door het Hof van Beroep Antwerpen ongegrond verklaard, en dit op de volgende gronden:

Volgens Quirynen is het hoger beroep ontoelaatbaar omdat het vonnis a quo enkel een beslissing alvorens recht te doen in de zin van artikel 19,3 Gerechtelijk Wetboek is en geen eindvonnis omdat er geen definitieve beslechting van een geschilpunt is.

Tegen een beslissing alvorens recht te doen kan slechts hoger beroep worden ingesteld samen met het hoger beroep tegen het eindvonnis.(zie artikel 1050, tweede lid Gerechtelijk Wetboek) In het niet bestreden tussenvonnis van 28 april 2022 heeft de rechtbank de vorderingen alvorens recht te doen van Quirynen ontvankelijk maar ongegrond verklaard.

In het bestreden tussenvonnis van 27 april 2023 heeft de rechtbank de vordering van Quirynen ontvankelijk verklaard en alvorens verder recht te doen een gerechtsdeskundige aangesteld. In de motivering van het bestreden vonnis heeft de rechtbank reeds gesteld dat de staalname niet volgens de voorschriften gebeurde, dat het moeilijk te verklaren is dat men tot een monstername op onorthodoxe wijze overging terwijl men ook eenvoudig de aanwezige brij had kunnen laten mengen,...

De rechtbank heeft reeds standpunt ingenomen m.b.t. de wijze van staalname, m.n. dat deze foutief was. De rechtbank heeft dan, niet alvorens recht te doen, maar alvorens verder recht te doen, ambtshalve een onderzoeksmaatregel bevolen.

VERZOEKSCHRIFT/14

In tegenstelling tot wat Quirynen voorhoudt, zijn dit geen loutere overwegingen die zich situeren in de context van een gevorderde voorafgaande maatregel. Dit zijn geen louter feitelijke vaststellingen. De eerste rechter oordeelde reeds dat de staalname foutief was. Hiermee heeft hij op dit punt zijn rechtsmacht uitgeput.

De eerste rechter heeft, uitgaande van de foutieve staalname, een gerechtsdeskundige aangesteld om na te gaan of de analyseresultaten van de staalname betrouwbaar zijn. De eerste rechter heeft een geschilpunt tussen partijen beslecht om hieraan nadien ambtshalve een onderzoeksmaatregel te koppelen.

De eerste rechter heeft ook niet een gevorderde voorlopige maatregel toegekend maar heeft, na beslechting van een geschilpunt tussen partijen, ambtshalve een onderzoeksmaatregel bevolen.

De eerste rechter heeft dus in het bestreden tussenvonnis geen beslissing alvorens recht te doen genomen, maar ook een eindbeslissing zodat onmiddellijk hoger beroep tegen dit vonnis mogelijk is. Het hoger beroep van het Vlaamse Gewest en Ovam is toelaatbaar.

Het hoger beroep van (eerste en tweede verweerders) is ook gegrond.

Het staal genomen op 11 februari 2021 in de mixput van Quirynen door de afdeling Handhaving van het departement Omgeving van (eerste verweerder) gaf o.m. een overschrijding van de norm voor de parameter 'minerale olie C10-C20' van petrogene oorsprong (3.650 mg/I en de norm is 560mg/1).

Dat deze staalname niet gebeurde volgens de voorschriften, zoals gesteld door Quirynen, hierin gevolgd door de eerste rechter, is niet bewezen.

Volgens Quirynen werd de mengput ten onrechte niet voorafgaand gemengd en werd een verkeerde methode gehanteerd. Volgens (eerste en tweede verweerders) was duidelijk dat de mengput net gemengd was en werd een correcte methode gehanteerd gelet op de omstandigheden.

Het is op het eerste gezicht niet bewezen dat de staalname niet volgens de voorschriften gebeurde. Op dit punt wordt het bestreden vonnis dus hervormd.

VERZOEKSCHRIFT/15 M.b.t. de noodzaak tot aanstelling van een gerechtsdeskundige om na te gaan of de staalname wel correct gebeurde en/of de resultaten van de analyse betrouwbaar zijn, oordeelt het hof als volgt.

De inspecteur van de afdeling Handhaving heeft op 11 februari 2021 bij Quirynen met een mengpot stalen in de mengput op vier verschillende dieptes genomen, zoals blijkt uit het monsternemingsformulier (stuk 13 VG). Op dit formulier dd. 11/02/2021 werd eveneens genoteerd: ‘...1) monster zeer viskeus; monstername met steekhevel niet mogelijk dus op verschillende dieptes schepmonster genomen 2) menger niet in werking, maar spiraalvorm in de mengput toont aan dat recent werd gemengd.'

Noch het feit dat de mengput op het ogenblik van de monstername niet werd gemixt, noch het feit dat niet met een vloeistoflagenmonsternemer (steekhevel) werd gewerkt maar met een pot, maakt dat geen regelmatige staalname is gebeurd. Bij de monstername werd vastgesteld dat recent was gemixt (spiraalvorm) en dat niet met een vloeistoflagenmeter kon worden gewerkt, gelet op het viskeuze karakter van de inhoud van de mengput.

Het feit dat de inschatting van de vier verschillende dieptes waarop een staal werd genomen, slechts bij benadering correct zal geweest zijn, doet evenmin afbreuk aan de regelmatigheid van de staalname.

Ook VITO die op hetzelfde moment een staal in de mengput nam in het kader van het gerechtelijk onderzoek (ook zonder eerst te laten mixen), stelde dat staalname met een multisampler niet mogelijk was en dat er op een alternatieve wijze een staal moest worden genomen. VITO heeft een staal genomen met een emmer en touw.

Ook de analyse van het staal van VITO geeft een ruime overschrijding van de parameter minerale olie van petrogene oorsprong aan (2300 mg/I.) De resultaten van de tegenanalyse van Quirynen zelf geven eveneens een overschrijding van de norm aan.

Volgens Quirynen is de staalname niet CMA-conform gebeurd omdat er niet gewerkt is met een vloeistoflagenmonsternemer.

Quirynen betwist niet dat het CMA (Compendium voor Monsterneming en Analyse) bepaalt dat de monsternemer aan de hand van de beslissingsschema's moet oordelen welk scenario het meest van toepassing is, en welke monsternemingsapparatuur ervoor te gebruiken en dat indien het in een bepaald geval niet mogelijk is om de methoden (geheel) te volgen, de monsternemer bepaalt op welke manier van de voorgeschreven methode wordt afgeweken.

VERZOEKSCHRIFT/16 Op het monsternemingsformulier opgemaakt door de staalnemer van de afdeling Handhaving werd genoteerd dat de spiraalvorm in de mixbunker aantoonde dat er recent gemixt was en dat er sprake was van een zeer viskeus mengsel, zodat er niet kon gewerkt worden met een steekhevel (vloeistoflagenmonsternemer). Er werd dus een staal genomen met een mengpot op vier verschillende dieptes.

Dat in het verslag van monsterneming, opgesteld op basis van het monsternemingsformulier, vermeld staat dat de aggregatietoestand van het monster uit de mixbunker staat dat het 'vast' is, is duidelijk een materiële vergissing en doet geen afbreuk aan de gegevens m.b.t. de gebruikte methode of het resultaat.

Ook VITO liet niet opnieuw mengen en deed geen staalname met een vloeistoflagenmonsternemer omdat dit niet mogelijk was, maar met een emmer. Quirynen betwist niet dat VITO het kenniscentrum van Vlaanderen is wat betreft staalnames en analyses en auteur van de CMA's.

Het is niet geloofwaardig dat zowel de afdeling Handhaving als VITO op niet representatieve wijze stalen zouden genomen hebben die tot foutieve resultaten zouden hebben geleid: de stalen werden genomen conform de voorschriften in een recent gemixte mixbunker en op verschillende dieptes.

Er is dus geen enkele reden om te twijfelen aan de resultaten van het monster genomen door de inspecteur van de afdeling Handhaving. De stalen van de afdeling Handhaving en het staal van Vito werden getest elk in een ander erkend labo en gaven gelijkaardige resultaten, net als de tegenanalyse van Quirynen.

Het proces-verbaal van 9 maart 2021 heeft bijzondere bewijswaarde en geldt tot het bewijs van het tegendeel. Quirynen slaagt er niet in de vaststellingen in het proces-verbaal te weerleggen, zodat overschrijding van de norm minerale olie van petrogene oorsprong vaststaat. Gelet op het voorgaande ziet het hof dan ook geen reden om een gerechtsdeskundige aan te stellen om advies te verlenen over de representativiteit van een monster genomen zoals in casu.

Ten overvloede wordt opgemerkt dat uit het proces-verbaal van 9 maart 2021 blijkt dat de toezichthouders bij de afdeling Handhaving nog diverse andere inbreuken vaststelden, m.n. dat bij Quirynen regelmatig afvalstoffen worden aanvaard die door haar niet mogen verwerkt, die zonder documentatie worden aangevoerd of die niet worden opgenomen in de registers waardoor de samenstelling en herkomst onbekend blijft, dat waargenomen vrachtbewegingen niet worden teruggevonden in het afvalstoffenregister of mestregister, dat

VERZOEKSCHRIFT/17 een aantal vrachten door verrotting niet-gepasteuriseerd categorie 2-materiaal betrof dat Quirynen niet mag aanvaarden en verwerken...

Zoals reeds aangehaald in het arrest van dit hof van 14 juni 2021 (2021/RK/8) waarnaar wordt verwezen, slaagt Quirynen er niet in de vaststellingen in het proces-verbaal van 9 maart 2021 te weerleggen. Quirynen slaagde hierin destijds niet en nog steeds niet.

Er werden dus meerdere inbreuken vastgesteld.

Op basis van deze diverse inbreuken heeft (eerste verweerder) terecht in eerste instantie voormelde veiligheidsmaatregelen en vervolgens voormelde bestuurlijke maatregelen genomen.

(Eerste verweerder) heeft dus niet onrechtmatig of onwettig op 12 februari 2021 veiligheidsmaatregelen genomen (met een preventief karakter, m.n. verbod tot uitrijden aan het begin van het uitrijseizoen op 15 februari 2021) omwille van de aanwezigheid van een aanzienlijk risico voor mens of leefmilieu.

Er waren niet in het afvalstoffenregister aangegeven vrachten tussen 2018 en 2020 (12 van de 25 vrachtbewegingen) een in 2020 geverbaliseerde verdunning en niet gemelde overschrijdingen in 2015, 2016 en 2017, geen bewijs van hygiënisering na terugplaatsing van de gaskap...

Deze vaststellingen in combinatie met de nakende start van het uitrijseizoen toonden een aanzienlijk risico aan op basis waarvan (eerste verweerder) de veiligheidsmaatregelen nam, in afwachting van het resultaat van de analyse van de stalen.

(Eerste verweerder) heeft evenmin onrechtmatig of onwettig op 9 maart 2021 bestuurlijke maatregelen genomen. De analyse van de stalen wezen op een ruime overschrijding van de norm voor de parameter voor minerale olie van petrogene oorsprong, zodat het verplicht was deze maatregelen te nemen (d.i. een gebonden bevoegdheid)

De genomen veiligheidsmaatregelen en nadien bestuurlijke maatregelen waren niet disproportioneel.

Zoals reeds aangehaald werden op 12 februari 2021 veiligheidsmaatregelen genomen met een preventief karakter, m.n. verbod tot uitrijden aan het begin van het uitrijseizoen op 15

VERZOEKSCHRIFT/18 februari 2021 omwille van de aanwezigheid van een aanzienlijk risico voor mens of leefmilieu, in afwachting van de resultaten van de stalen.

Deze veiligheidsmaatregelen hadden geen repressief karakter maar beantwoordden aan wat onder de gegeven omstandigheden (combinatie van historische gegevens, niet geregistreerde transporten, nakend begin van het uitrijseizoen) nodig werd geacht.

Ook de bestuurlijke maatregelen zijn niet kennelijk disproportioneel: zoals reeds aangehaald in het arrest van 14 juni 2021 valt het niet in te zien welke minder ingrijpende maatregelen mogelijk zijn dan het verwijderen van het aanwezige materiaal als afvalstof om te voorkomen dat het op het land wordt gebracht

De aanwezige materialen bij Quirynen die vermengd zijn met CAT-1 dierlijke bijproducten zijn CAT-1 en mogen niet gebruikt worden als meststof of bodemverbeterend middel maar kunnen enkel gestort of verbrand worden. (Verordening 1069/2009 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten en afgeleide producten dat bepaalt hoe dierlijke bijproducten kunnen worden aangewend, van toepassing op het ogenblik van de vaststellingen, met directe werking)

Gelet op de vaststelling van de overschrijding van een genormeerde parameter (VLAREMA bijlage 2.3.1.A 'minerale olie C10-C20' van petrogene oorsprong in dierlijke bijproducten) moesten dergelijke bestuurlijke maatregelen worden opgelegd.

Quirynen had geen vergunning voor de verwerking of opslag van CAT-1 materiaal, zodat het een illegale toestand betrof.

Een oorzaak- of risicoanalyse moest na de vaststelling van de milieumisdrijven niet worden uitgevoerd.

Als dierlijke bijproducten residuen bevatten van stoffen en contaminanten die het toegestane niveau overschrijden zoals in casu (significante overschrijding van de norm minerale olie (x6)) zijn deze te kwalificeren als CAT-1 dierlijke bijproducten en mogen zij enkel verbrand of gestort worden.

Uit het afvalstoffenregister voor 2021 blijkt dat in de weken voor 11 februari 2021 zo goed als alleen maar dierlijke bijproducten zijn toegekomen bij Quirynen. Zij erkent dat in de mixput 'ook in beperkte mate mogelijks dierlijke bijproducten voorkomen'. Quirynen betwist dus tevergeefs dat het om CAT-1 dierlijke bijproducten gaat. Zoals ook reeds vermeld in het arrest van 14 juni 2021 is het feit dat er enkel een probleem was met bepaalde inputstromen en het eindproduct mogelijk conform was, niet ter zake

VERZOEKSCHRIFT/19 dienend, gelet op het uitdrukkelijk verbod op het verdunnen van afvalstromen (artikel 4.2. VLAREMA).

Ook na belangenafweging konden, ondanks de schade voor Quirynen, geen andere maatregelen worden genomen.

Quirynen toont niet aan dat de opgelegde maatregelen niet uitvoerbaar of onredelijk zijn. Indaver bevestigde op 11 oktober 2021 dat de verwerkingstermijn voor de verschillende stromen drie tot negen maanden bedroeg. Het feit dat in april 2022 bleek dat de verwerkingscapaciteit beperkt werd door het opduiken van de PFAS problematiek, doet aan het voorgaande geen afbreuk : in 2021 was hier nog geen sprake van. Quirynen heeft geweigerd de maatregelen uit te voeren en heeft zolang gewacht dat ze niet meer (tijdig) konden worden uitgevoerd. Het hof verwijst naar zijn motivering in zijn arrest van 31 oktober 2022, waarin uitdrukkelijk werd vastgesteld dat Quirynen zelf de spoedeisendheid heeft uitgelokt.

De verwijzing van Quirynen naar de handelswijze van (eerste verweerder) bij andere bedrijven (in een verschillende situatie) is niet ter zake dienend. (Eerste verweerder) wijst erop dat bij bedrijven waarvan zij op de hoogte is van overschrijdingen van normen op gelijkaardige wijze wordt gehandeld.

Quirynen verwijst ook ten onrechte naar de negatieve impact van de verwerking als afval op het leefmilieu. Gelet op de regelgeving die verbiedt dat dergelijke stoffen vrij in het milieu terecht komen, is enkel storten of verbranden mogelijk, ondanks de milieu-impact hiervan.

Quirynen verwijt (derde verweerster) en (tweede verweerster) dat zij zouden nagelaten hebben advies te verlenen en controle te doen op de vaststellingen en opgelegde maatregelen. Fouten van (derde verweerster) en/of (tweede verweerster) zijn niet aangetoond.

(Derde verweerster) is een erkende certificeringsinstelling, geen handhaver. Zij levert keuringsattesten af op basis van een jaarlijkse bedrijfsaudit, staalnames/analyses van de eindproducten en de evaluatie van alle verzamelde informatie. (Derde verweerster) betwist enige fout te hebben begaan bij het afleveren van de keuringsattesten.

Een attest van (derde verweerster) is geen garantie dat elke inputstroom of elk eindproduct conform de regelgeving werd verwerkt. (Derde verweerster) heeft geen verantwoordelijkheid over de productie, noch over de kwaliteit van de producten. De producent blijft aansprakelijk voor de conformiteit van het product.

VERZOEKSCHRIFT/20 (Derde verweerster) voert geen beleid en moet geen standpunt innemen inzake. Er kan haar geen schending van beginselen van behoorlijk bestuur worden verweten.

Ook (tweede verweerster) is geen handhaver en heeft geen toezichtsfunctie inzake handhaving. (Tweede verweerster) onderschrijft het standpunt van het Vlaamse Gewest. Zij moest niet adviseren. Aan (tweede verweerster) kan niet worden verweten dat zij heeft 'stilgezeten'. Zij heeft het vertrouwensbeginsel of de algemene zorgvuldigheidsplicht niet geschonden.

De verwijzing van Quirynen naar andere bedrijven (in een verschillende situatie) is niet ter zake dienend.

Een fout op grond van artikel 1382 en 1383 Oud Burgerlijk Wetboek in hoofde van (tweede verweerster) of van (derde verweerster) is evenmin bewezen.

De vordering van Quirynen moet dus als ongegrond worden afgewezen. Quirynen is de in het ongelijk gestelde partij, zodat zij moet worden veroordeeld tot de gerechtskosten.

Ingevolge de devolutieve werking van het hoger beroep dient het hof eveneens te oordelen over de gerechtskosten van de procedure in eerste aanleg.

Geen van beide partijen haalt gegronde redenen aan om af te wijken van het basisbedrag dat op basis van het bedrag van de vordering 22.500 euro bedraagt.

Grieven

Eerste onderdeel 1. Overeenkomstig artikel 149 van de Grondwet is elk vonnis met redenen omkleed. Ingevolge deze grondwetsbepaling is de rechter verplicht te antwoorden op alle precieze en relevante middelen die partijen in hun syntheseconclusie hebben aangevoerd ter staving van hun eis of verweer.

VERZOEKSCHRIFT/21 2.1. In hun “Aanvullende en syntheseconclusie in hoger beroep” van 2 mei 2024 voerden eisers q.q. op gemotiveerde wijze aan:

dat er op 12 februari 2021 geen sprake was van enig “aanzienlijk en actueel” risico voor mens en milieu dat overeenkomstig artikelen 16.7.1, §2 en 16.7.5, §5 DABM vereist is om veiligheidsmaatregelen te kunnen opleggen; dat de veiligheidsmaatregel op 12 februari 2021 dan ook op een foutieve manier werd opgelegd hetgeen een fout uitmaakt in de zin van artikel 1382 oud BW.

2.2. Ter staving van die stelling voerden eisers q.q. de volgende middelen aan in hun syntheseconclusie:

“ III.3.B.1.1. Inzake de veiligheidsmaatregelen

( Eisers q.q.) betwisten het rechtmatig en wettig karakter van de veiligheidsmaatregelen. De veiligheidsmaatregelen zijn zonder bewijs van aanzienlijk en actueel risico voor het leefmilieu opgelegd.

Ze zijn niet ingegeven vanuit een preventief, maar vanuit een repressief oogpunt, hetgeen in strijd is met de bepalingen van het DABM.

Ze zijn louter gebaseerd op vermoedens.

III.3.B.1.1.a. Geen vaststelling van een actueel risico op 12 februari 2021 Op 12 februari 2021 was er geen vaststelling van een aanwezig en actueel risico voor het leefmilieu op het ogenblik van het opleggen van de veiligheidsmaatregel (artikel 16.7.1., § 2, eerste lid DABM).

Artikel 16.7.1, § 2, eerste lid DABM stelt:

“Veiligheidsmaatregelen zijn maatregelen waarbij de personen, vermeld in §1, alle handelingen kunnen stellen of opleggen die zij in de gegeven omstandigheden nodig achten om een aanzienlijk risico voor mens of milieu uit te schakelen, tot een aanvaardbaar niveau in te perken of te stabiliseren.”

VERZOEKSCHRIFT/22 Veiligheidsmaatregelen mogen uitsluitend worden opgelegd als er sprake is van een ernstig gevaar voor de mens of het leefmilieu. Een veiligheidsmaatregel vereist dan ook de aanwezigheid van een aanzienlijk risico voor mens of leefmilieu dat moet worden uitgeschakeld, tot een aanvaardbaar niveau ingeperkt of gestabiliseerd.

Dit betekent dat de ‘aanwezigheid’ van het risico moet worden vastgesteld, vermits dit de maatregel verantwoordt.

Wanneer en of een bepaald risico als ‘aanzienlijk’ moet worden gekwalificeerd, is volgens de decreetgever moeilijk op voorhand te bepalen: dit hangt af van de concrete omstandigheden eigen aan de zaak.

(…)

•

Geen aanwezig risico op 12 februari 2021 en geen overleg met OVAM

33.1. Vooreerst wordt hier de ‘aanwezigheid’ van het risico niet vastgesteld, terwijl wel als maatregel de afvoer van afvalstoffen, eindproducten en inhoud van de vergisters als categorie I afvalstof werd opgelegd omwille van het nakende uitrijseizoen (15 februari).

De veiligheidsmaatregel is aldus niet gesteund op analyseresultaten. Op 12 februari 2021 waren de resultaten van de staalnames van 11 en 12 februari 2021 namelijk niet gekend en kon men dus (nog) geen uitspraak doen of de aanwezige materialen al dan niet voldeden aan de samenstellingsvoorwaarden van bijlage 2.3.1 VLAREMA en de microbiologische kwaliteitsvereisten van de verordening 1069/2009.

Er is evenmin vastgesteld dat het om categorie I materiaal zou gaan: zonder meting of vaststelling kan dit immers niet.

Volgens (eerste verweerder) was er op 11 februari 2021 een vermoeden dat het om categorie I materiaal zou gaan, zodat er ook dus een vermoeden bestond dat er een aanzienlijk risico bestond, van die aard dat er een veiligheidsmaatregel verantwoord was.

Meer nog. Volgens (eerste verweerder) vereist ‘een risico’ geen vaststaande feiten. Een risico is afhankelijk van de inschatting van de kans en de potentiële schade . Het volstaat- nog steeds volgens (eerste verweerder)- dat geoordeeld kan worden dat er een kans op een bepaalde schade wordt aangetoond.

VERZOEKSCHRIFT/23 Kan het hypothetische is de vraag?

Dit is absoluut aberrant.

33.2. Het is gangbare praktijk dat de afdeling Handhaving gebruikelijk overleg pleegt met OVAM en om advies verzoekt wat er in een concreet geval moet gebeuren, in het bijzonder of de betrokken materialen nog mogen ingezet worden als- of verwerkt tot een grondstof met gebruikstoepassing meststof of bodemverbeterend middel. Dergelijk overleg heeft niet plaatsgevonden.

Sterker nog, (eerste verweerder) heeft (tweede verweerster) kennelijk niet eens geraadpleegd, doch gehandeld vanuit een eigen overtuiging. Er is de OVAM niet om advies gevraagd om het risico te beoordelen.

•

Historische gegevens

De aanwezigheid van een risico wordt ‘afgeleid’ en/ of ‘aangenomen’ en vermoed op basis van ‘vaststellingen’ maar eigenlijk zijn het louter (historische) ‘gegevens’.

Het gaat in concreto om:

1. Niet in het afvalstoffenregister aangegeven vrachten tussen 2018 en 2020 (12 van de 25 vrachtbewegingen, stuk 44);
2. Een in 2020 geverbaliseerde verdunning (proces-verbaal van 25 september 2020 m.b.t. ‘ijzerslib Loosdrecht’, staal d.d. 2018, stukken 33 t.e.m. 36);
3. Meegenomen informatie op 11 februari 2021 m.b.t. overschrijdingen in 2015, 2016 en 2017 (zie stuk 1). Geen van deze vaststellingen kunnen concluderen tot de “aanwezigheid van een aanzienlijk risico” op 12 (en 17) februari 2021, datum van de veiligheidsmaatregelen.

Al deze vaststellingen 1, 2 en 3 zijn historisch, reeds langer gekend bij VLACO en OVAM, en doen derhalve geen uitspraak over het materiaal dat op 11 februari 2021 op de inrichting aanwezig was en niet mocht in het milieu terechtkomen via uitrijding vanaf 15 februari 2021, noch van een aanwezig aanzienlijk risico.

(…)

VERZOEKSCHRIFT/24

Al deze ‘vaststellingen’ (1,2,3) hebben betrekking op materialen die al maanden dan wel jaren (voor punt 3) verwerkt zijn, temeer daar alle materialen die toekomen binnen de 24uur moeten verwerkt worden. Zij kunnen bijgevolg logischerwijze op 12 februari 2021 geen aanzienlijk risico meer vormen. Volgens (eerste en tweede verweerders) (pg 69 synthesebesluiten) is dit foutief omdat zij stelt dat het er niet geregistreerde vrachten uit 2020 nog zouden kunnen vermengd zijn en aanwezig zijn. Dit is vermoeden op vermoeden: eerste (verweerder) neemt aan dat er 1.) niet geregistreerde vrachten in 2020 zijn geweest (wat formeel betwist wordt, zie verder) en 2.) dat het materiaal van die niet geregistreerde vrachten van 2020 dan nog in de vergister op 11 februari 2021 zou aanwezig ‘kunnen’ geweest zijn.

Vermits alle vaststellingen historisch zijn, en dan blijkbaar nog gebaseerd op aannames is er geen wettige basis voor het opleggen van de veiligheidsmaatregel, noch een redelijke verantwoording. Er is geen bewijs van een actueel risico op 11 februari 2021.

•

Controle op 26 januari 2021 zonder gevolg

Deze ‘vaststellingen’ gaan in tegen een eigen vaststelling van 26 januari 2021, gedaan tijdens een RIE controle (Richtlijn Industriële Emissies), waarbij een controle volgens een risicogebaseerd controlesysteem wordt uitgevoerd. Volgens het controlerapport van 26 januari 2021 (zie stuk 145) gaat het om:

“Dit systeem garandeert dat binnen een bepaalde tijdsspanne alle relevante milieuaspecten, opgedeeld in inspectietypes worden gecontroleerd. Routinematige hercontrole bestaat steeds uit een selectie van specifieke inspectietypes.

De Afdeling Handhaving voegt bij RIE-bedrijven niet-routinematige controles om ernstige milieuongevallen, incidenten en gevallen van niet-naleving zo snel mogelijk te onderzoeken (R-codes).”

De rol van (eerste verweerder) wordt door het Vlaams Gewest omschreven (zie stuk 147) en omvat o.m. een controle op preventie en beheer van materialen/afvalstoffen en controles van de emissies naar water, lucht en bodem- en grondwater.

Uit de informatie die Afdeling Handhaving met het oog op de RIE-controle in januari 2021 bij (eisers q.q.) heeft opgevraagd, blijkt dat zij beschikte over:

VERZOEKSCHRIFT/25

de afvalstoffenregisters van 2019, 2020 en tot en met 15 januari 2021; de melding dat alle werken per 7 januari 2021 werden voltooid aan de gaskap.

Dit werd door (eiseres q.q.) aan de afdeling Handhaving bezorgd per e-mail. De briefwisseling wordt gevoegd onder stuk 146.

Uit het controleverslag van 26 januari 2021 (zie stuk 145) blijkt vervolgens dat er geen inbreuken op dat ogenblik werden vastgesteld.

De gedane vaststellingen in het besluit m.b.t. de veiligheidsmaatregelen van 17 februari (12 februari 2021 mondeling), werden dus NIET vastgesteld tijdens deze RIE-controle op 26 januari 2021.

(Eisers q.q.mogen) er redelijkerwijze van uit gaan dat eerste (verweerder) haar RIE-controle grondig heeft uitgevoerd en dat alle zogezegde vaststellingen die eerste (verweerder) weerhoudt voor de veiligheidsmaatregelen - de niet-aangegeven vrachten daterend tussen 2018 en 2020, de zogenaamde verdunning (proces-verbaal van 25 september 2020) en de afvalstoffenregisters meegenomen op 11 februari 2021 m.b.t. overschrijdingen 2015, 2016 en 2017 - reeds aan bod kwamen tijdens de RIE-controle op 26 januari 2021.

In haar syntheseconclusies stelt (eerste verweerder) eenvoudig dat de RIE controle betrekking had op ‘water’ en niet op ‘afval’ waarbij dan wel de vraag rijst waarom Afdeling Handhaving de afvalstoffenregisters van 2019, 2020 en 2021 heeft opgevraagd en bekomen.

Minstens blijkt uit de overgemaakte afvalstoffenregister (en stukken) dat dit alles gekend was bij de afdeling Handhaving tijdens de RIE-controle op 26 januari 2021 en dat dit op 26 januari 2021 kennelijk geen aanleiding gaf tot enig probleem of tot het opleggen van veiligheidsmaatregelen.

Er ligt bijgevolg geen enkele redelijke verantwoording voor om te stellen dat er tijdens een controle op 26 januari 2021, waarbij alle informatie ter beschikking was gesteld aan de inspecteurs, er niets vastgesteld wordt dat een veiligheidsmaatregel verantwoordt, terwijl 14 dagen later – op 12 februari 2021 –, zonder enige concrete andere vaststelling, één en ander plots wel zou wijzen op een aanzienlijk milieurisico.

Er zijn op 11 en 12 februari 2021 GEEN vaststellingen gebeurd die een aanwezigheid van een ernstig en actueel risico op dat ogenblik aantoonde of overtuigend maakte.

III.3.B.1.1.b. De ‘vaststellingen’ verantwoorden geen veiligheidsmaatregel

VERZOEKSCHRIFT/26 Geen van de vaststellingen kunnen concluderen tot de “aanwezigheid van een aanzienlijk risico” op 12 (en 17) februari 2021, datum van de veiligheidsmaatregelen.

(Eerste verweerder) maakt geen melding van de RIE controle van 26 januari 2021.

De RIE controle van 26 januari 2021 weerlegt evenwel de ’gedane’ vaststellingen als ‘aanzienlijk risico’.

Zoals hoger aangegeven gaven de weerhouden vaststellingen geen probleem bij de RIE controle uitgevoerd door Afdeling Handhaving op 26 januari 2021.

Men mag ervan uitgaan dat Afdeling Handhaving deze gecontroleerd heeft. Uit het controleverslag blijkt dat er geen opmerkingen waren en er werd geen proces-verbaal opgesteld, evenmin werd er toen een veiligheidsmaatregel opgelegd.

Nochtans beschikte Afdeling Handhaving op 26 januari 2021 over de afvalstoffenregisters 2019,2020, 2021 en controleerde zij de ganse inrichting, dus inclusief de 12 vrachtbewegingen van 2020 (met slechts één in 2018). Ze had toen kennis van het procesverbaal m.b.t. het ijzerslib Loosdrecht in 2020 (zie stukken 33 t.e.m. 36) en heeft het herstel van de gaskap kunnen controleren, gezien er gemeld werd op 8 januari 2021 dat de werken sinds 7 januari 2021 voltooid waren (zie stukken 34, 39 en stuk 146).

Dit alles blijkt op 26 januari 2021 geen probleem te zijn en er is geen ernstig risico op dat ogenblik. Hoe kan er dan op 11 februari 2021 op basis van deze vaststellingen sprake zijn van een aanzienlijk risico dat het opleggen van een veiligheidsmaatregel verantwoord?

Hiervoor is geen redelijke noch wettige verantwoording.

III.3.B.1.1.c. ‘Gedane’ vaststellingen één voor één concreet weerlegd Ten tweede zijn de “gedane vaststellingen” alle, minstens het merendeel, ondeugdelijk om de motieven en de conclusie van eerste en tweede (verweerders) te onderbouwen.

1. De 12 vrachtbewegingen

De overweging van het besluit luidt “Tijdens diverse inspecties die plaatsvonden in 2018 en 2020 werd aan-en afvoer van afvalstoffen, mest en eindproducten waargenomen. Van de 25 waargenomen vrachtbewegingen, werden er 12 vrachtbewegingen niet teruggevonden in het afvalstoffenregister of mestregister” (stuk 1)

VERZOEKSCHRIFT/27

Zoals hoger aangegeven werden de afvalstoffenregisters van 2019, 2020 en 2021 in januari 2021 overgemaakt met het oog op de RIE controle, die werd uitgevoerd op 26 januari 2021. Er mag van uitgegaan worden dat de Afdeling Handhaving ook de afvalstoffenregisters controleerde. Welnu: hierop was op 26 januari 2021 geen opmerking.

Wanneer men inbreuken meent vast te stellen op het afvalstoffen- en mestregister moet men vooreerst wel vaststellen dat:

Er afvalstoffen of mest wordt aan-en afgevoerd en, Dat de aangevoerde/afgevoerde materialen bestemd zijn of afkomstig van de biogasinstallatie.

Immers, op het bedrijfsterrein is slechts één oprit en één afrit, terwijl er 4 bedrijven gevestigd zijn die dezelfde op- en afrit gebruiken. Zijn er gevestigd: (i) Quirynen Energy Farming BV (biogas), (ii) Quirynen Dairy Farming BV (landbouwbedrijf/ dieren/kalveren), (iii) Quirynen Agri Farming BV en (iv) Q Trade M BV (zie het PV van vaststelling van gerechtsdeurwaarder Eyskens en de (luchtfoto’s) onder stukken 148 en 149).

Zonder in concreto na te gaan wat de inhoud van de vrachten en is zonder na te gaan voor welk bedrijf die vracht bestemd is, kan niet worden vastgesteld dat men onrechtmatig bepaalde vrachten niet zou hebben ingeschreven in het afvalstoffenregister of mestregister.

De controle van de inhoud en bestemming van de transporten is dus relevant, daar het ’op-of afrijden’ van een vrachtwagen op het bedrijfsterrein op zich niets bewijst. Afdeling Handhaving, die al vele jaren het bedrijf (en ook de andere bedrijven) controleert, weet dit zeer goed.

Het is tergend om te moeten lezen dat (eerste en tweede verweerders) in hun conclusie voorhouden dat het “niet gescheiden zijn” en het hebben van één oprit voor de bedrijven er net toe leidt dat misbruik verstopt kan worden. (Eerste en tweede verweerders) ondergraven hier volledig het wettelijk bestaan en het nut van een milieutechnische eenheid. (Eerste verweerder) tracht misleidend te overtuigen dat één oprit waar alles passeert ‘zonder dat de exploitant alles noteert’ vrachten kan binnenlaten die ‘zogezegd’ voor het veebedrijf zijn maar eigenlijk verdoken voor de biovergister zijn.

Materiaal voor of van het veebedrijf moet immers niet genoteerd worden daar waar materiaal voor de biovergister wel moet geregistreerd worden.

Precies omdat echter appellante de vrachten (zie hierna) niet heeft gecontroleerd op hun inhoud- wat zij had moeten doen precies omdat er maar één oprit is- kan zij niet bewijzen dat

VERZOEKSCHRIFT/28 de vrachten zouden bestemd zijn geweest voor de biovergister en dus ten onrechte niet zijn geregistreerd.

Zoals hierna nog meer zal blijken, berust het standpunt van (eerste en tweede verweerders) louter en alleen op een ‘aanname’ dat (eisers q.q.) op onrechtmatige wijze vrachten op de site binnenlaat voor het achterlaten van materialen in de biogasinstallatie. Deze aanname is op niets gebaseerd, terwijl de bewijslast nochtans bij eerste (verweerder) ligt.

Het overzicht van de vrachtbewegingen – basis voor de veiligheidsmaatregel – is weergegeven door Afdeling handhaving op 22 februari 2021 (zie stuk 44). Naar aanleiding hiervan (hebben eisers q.q.) de controleverslagen bij Afdeling Handhaving opgevraagd die betrekking hebben op de dagen waarop de 12 vrachtbewegingen hebben plaatsgevonden (zie stukken 79 en 87).

Hieruit blijkt het volgende: 1 – op 21 november 2018: Uur

in/uit

identificatie trekker

identificatie opligger

17.20u

In

?

?

• het controleverslag van 21 november 2018 vermeldt: ‘Dossierhouder wil de correctheid van het aan-en afvoerregister van dit bedrijf nagaan. Op zijn vraag begeven we ons ter plaatse.

Vaststellingen

"geparkeerd met zicht op de bedrijfsingang (met geopende toegangspoort) zien we trekker en oplegger zonder halt te houden over de weegbrug, het bedrijfsterrein oprijden. Omdat er geen tijd was om kentekens te noteren, gaan we op bedrijfsterrein. De witte trekker van merk MAN heeft kenteken (…). De oplegger met opschrift Knapen Transport (trailer) heeft kenteken (…). Verder staat er op het bedrijfsterrein nog een tankoplegger met kenteken (…). Al deze transportmiddelen staan geparkeerd tussen burelen/werkloods en de vergistingsinstallatie. Er wordt niet geladen of gelost."

Uit de vaststelling blijkt dat er geen aan-of afvoer van afvalstoffen of mest is.

Knapen is het merk van de oplegger.

VERZOEKSCHRIFT/29

2 - op 5 februari 2020: Uur

in/uit

10.55u

In

identificatie trekker V.d.L.– V.

identificatie opligger (…)

controleverslag 5 februari 2020: geen vaststelling mbt aan -of afvoer van afvalstoffen. 3 - op 12 mei 2020: Uur

in/uit

18.35u

In

18.40u

In

identificatie trekker Knapen Transport

identificatie opligger (…) (…)

• Controleverslag van 12 mei 2020 om 18.30u vermeldt: ‘In overleg met dossierhouder JVA begeef ik me ter plaatse om de aangevoerde vrachten in kaart te brengen met het oog op een latere vergelijking van deze gegevens met de informatie in het register.

" Vaststelling om 18.35u rijdt een gewone vrachtwagen van de firma Knapen Transport het terrein van QEF op. De Belgische nummerplaat van de oplegger is (…). Om 18.40u rijdt een tweede vrachtwagen, deze met cilindrische oplegger (type vloeistoftransport) het terrein op. De nummerplaat van de oplegger van dit voertuig is (…). Het is niet duidelijk of er al dan niet een verpomping is gebeurd.”

Geen vaststelling van aan-en afvoer van mest of afvalstoffen.

Knapen is een merk van oplegger.

4 - op 19 mei 2020: Uur

in/uit

identificatie trekker

12.45u

In

? NL

Controleverslag van 19 mei 2020:

tankwagen

identificatie opligger

VERZOEKSCHRIFT/30 ‘In overleg met dossierhouder JVA begeef ik me ter plaatse om de aangevoerde vrachten in kaart te brengen met het oog op een latere vergelijking van deze gegevens met de informatie in het register.

Vaststelling Uur

in/uit

identificatie trekker

12.45u

In

?NL

tankwagen

13.00u

In

(…) (NL)

naamloos

identificatie opligger

(…) (NL)

tankwagen

Geen vaststelling van aan-of afvoer afvalstoffen of mest.

5 en 6 - op 11 juni 2020: Uur

in/uit

identificatie trekker

identificatie opligger

10.55u

in/uit

(…) (NL)

(…) (NL)

11.05u

In

T

• Controleverslag van 11 juni 2020: “aan- en afvoer:
• (…), trekker (…) (NL)(vertrek) om 10.55u over weegbrug.
• aankomst vrachtwagen met oplegger (…) om 11u

Om 11.05 aankomst blauwe vrachtwagen met grote T op de oplegger”

Geen vaststelling van aan -of afvoer van afvalstoffen en mest

7 - op 17 juni 2020: Uur

in/uit

identificatie trekker

20.10u

Uit

(…)

identificatie opligger

• Controleverslag van 17 juni 2020: ‘In overleg met dossierhouder JVA begeef ik me ter plaatse om de aangevoerde vrachten in kaart te brengen met het oog op een latere vergelijking van deze gegevens met de informatie in het register.

VERZOEKSCHRIFT/31 " Vaststelling: We parkeren ons met zicht opde bedrijfsoprit. Om 20:10 rijdt een witte vrachtwagen (met kenteken (…)) met haakarmbak rijdt weg in noordelijke richting (zie foto 2). De toegangspoort blijft nu open staan (zie foto 3). De witten trekker van merk MAN met kenteken (…) staat nog steeds op het bedrijfsterrein wanneer we wegrijden.

Geen vaststelling van aanvoer-of afvoer van afvalstoffen of mest.

Deze vrachtwagen met haakarmbak is overigens -op zicht- een vrachtwagen voor vervoer van grond.

8,9 en 10 - op 2 juli 2020:

• controleverslag van 2 juli 2020: “ verschillende transportbewegingen vastgesteld tijdens inspectie”

VERZOEKSCHRIFT/32

Dit is de melkwagen van Quirynen Dairy. Geen vaststellingen van aanvoer of afvoer van afvalstoffen of mest.

11 - op 5 augustus 2020: Uur

in/uit

identificatie trekker

identificatie opligger

08.18u

uit

(…)

(…)

• controleverslag van 5 augustus 2020 ‘In overleg met dossierhouder JVA begeef ik me ter plaatse om de aangevoerde vrachten in kaart te brengen met het oog op een latere vergelijking van deze gegevens met de informatie in het register.

" Vaststelling Gedurende controle worden de volgende transporten van en naar de vergistingsinstallatie vastgesteld: 18.18u uit (…) V. en oplegger (…), rode sproeiwagen” Geen vaststelling aanvoer of afvoer van afvalstoffen of mest.

VERZOEKSCHRIFT/33

Dit is een injectiewagen, geen transport of aanvoer van mest.

12 - op 1 oktober 2020: Uur

in/uit

identificatie trekker

19.00u

uit

(…)

identificatie opligger

• Controleverslag van 1 oktober 2020 ‘vaststelling: tankwagen met opschrift (…) met kenteken (…) verlaat het bedrijf

VERZOEKSCHRIFT/34

Dit is een melkwagen van de Hollebeekhoeve in Kruibeke, namelijk van Quirynen Dairy Farming.

Dat (eerste en tweede verweerders) in hun synthesconclusies durven beweren zonder het minste bewijs “wat uit de foto blijkt, is dat het gaat om een vrachtwagen die perfect uitgerust is voor het transport van vloeibare afvalstoffen” terwijl op de foto het opschrift van de melkwagen te lezen staat “ Hollebeekhoeve, zuivel vers van de boerderij” zou lachwekkend zijn, mocht het niet zo indriest zijn.

Uit de controleverslagen – en dit wordt toegegeven door (eerste verweerder) – dat de aard van de aangevoerde afvalstoffen of meststoffen niet is vastgesteld of gecontroleerd. Afdeling Handhaving had nochtans onmiskenbaar de bevoegdheid dit te controleren op al deze ogenblikken.

De controleverslagen gaan uit van een aanname of vermoeden dat het gaat om transporten van afvalstoffen, meststoffen en eindproducten, geen vaststelling. Er ligt geen bewijs voor. De bewijslast ligt bij eerste (verweerder).

Het controleverslag is geen proces-verbaal en heeft bijgevolg geen bijzondere bewijswaarde.

Wanneer er effectief een inbreuk zou zijn vastgesteld tijdens de controles waarvoor de controleverslagen werden opgesteld (stuk 45), zou (eerste verweerder) een proces-verbaal hebben opgesteld. Maar er zijn hiervoor geen processen-verbaal opgesteld, precies omdat er geen vaststellingen zijn gebeurd. Dit wordt bevestigd door het optreden van Afdeling Handhaving waarbij er na een RIE controle van 24 juli 2020 m.b.t. ijzerslib, een controleverslag wordt opgemaakt (zie stuk 34) en een proces-verbaal op 25 september 2020 wordt opgesteld (zie stuk 33).

VERZOEKSCHRIFT/35 Met het oog op een RIE controle, worden steeds de afvalstoffenregisters opgevraagd door de inspecteurs, zoals blijkt voor de RIE controle van 26 januari 2021 (zie stukken 145 en 146).

Al deze vrachtbewegingen maakten voorwerp uit van een nacontrole tijdens de RIE controle van 24 juli 2020 (zie stuk 34) en de RIE controle van 26 januari 2021 (zie stuk 145): op geen van deze ogenblikken werd proces-verbaal opgesteld voor niet geregistreerde vrachten noch een veiligheidsmaatregel opgelegd.

M.a.w. is voor wat betreft deze 12 vrachtbewegingen er geen enkel bewijs dat het om afvalstoffen of mest ging die ten onrechte niet in de registers waren opgenomen.

Het is volstrekt onzorgvuldig en onredelijk om op basis van deze motieven een veiligheidsmaatregel te nemen.

1. Verdunnen van afvalstoffen: Slib uit Loosdrecht

Het betreft de volgende overweging uit de veiligheidsmaatregel (zie stuk 1):

De toezichthouders van de afdeling handhaving stelden het volgende vast:

In 2020 werd een controle uitgevoerd op de conformiteit van de aangevoerde organisch-biologische afvalstoffen op de samenstellingsvoorwaarden van bijlage 2.3.1 van VLAREMA. Er werd vastgesteld dat op het bedrijf een afvalstof werd aanvaard en verwerkt genaamd “ijzerslib Loosdrecht”. Een VLAREMA-analyse van deze afvalstof toonde aan dat dit ijzerslib 9,33 maal de norm van bijlage 2.3.1 van VLAREMA aan arseen bevatte. Deze vaststelling werd opgenomen in het proces-verbaal met notitienummer AN64.H1.0151-20.

Een proces-verbaal heeft bewijskracht tot bewijs van het tegendeel. De beoordeling van een eventueel misdrijf behoort tot de bevoegdheid van de correctionele rechtbank. Zolang er geen veroordeling is, geldt het vermoeden van onschuld. Ook voor concluanten.

Het proces-verbaal dateert van 25 september 2020 (zie stuk 34) en de overschrijding van 2018: ze werd door (eerste verweerder) eerder opgemerkt tijdens een RIE-controle op 24 juli 2020. (zie stuk 33), waarvan een controleverslag werd opgesteld, doch geen veiligheidsmaatregel werd genomen.

VERZOEKSCHRIFT/36 (Eisers q.q. hebben), bij monde van het aangestelde studie- en adviesbureau DLV, reeds op 6 oktober 2020 een duidelijk met stukken onderbouwde verklaring gegeven (zie stuk 35) en deze nadien op 2 december 2020 nogmaals door haar raadsman (zie stuk 36) bevestigd.

Het vloeibare ijzerslib dat effectief werd aangevoerd heeft een VLAREMA-conforme analyse (voldoet aan alle parameters) en het niet-conforme steekvaste product is niet aangevoerd geweest bij (eisers q.q.).

Er is weliswaar een proces-verbaal opgesteld, doch zowel de vaststelling als het verdunnen (een opzettelijk misdrijf) worden betwist. Op basis van dit proces-verbaal van 25 september 2020 kan geen voldoende deugdelijk motief worden afgeleid om een veiligheidsmaatregel op te leggen op 12 februari 2021, zeker niet gegeven het feit dat het blijkbaar op 25 september 2020 niet nodig was.

3.Niet gemelde overschrijdingen in 2015, 2016, 2017

43 Deze overschrijdingen werden niet gemeld aan afdeling Handhaving, doch wel aan VLACO en de OVAM: er werden hierover in samenspraak concrete maatregelen voor genomen, zoals dit in het verleden gebeurde.

Het risico en oorzaak werden telkens onderzocht in overleg met OVAM en VLACO.

De bewering dat deze gegevens pas op 11 februari 2021 bij de grootscheepse controle aan het licht zijn gekomen, wordt ten stelligste betwist en is zeer ongeloofwaardig, vermits Afdeling Handhaving minstens jaarlijks volledige RIE controles doet bij concluanten (o.a. op 24 juli 2020 en 26 januari 2021 – zie stukken 18 en 34).

Ten tweede weegt dit niet op tegen het feit dat het materiaal dat op 12 februari 2021 op de site aanwezig was en ook de eindproducten conform waren, zo blijkt uit:

Voor alle inputstromen bij (eisers q.q.) zijn VLACO-attesten, dan wel een geldige grondstofverklaring of conforme VLAREMA-analyses. (Eisers q.q.) bezorgt een overzicht (zie stuk 30) waaruit blijkt dat alle inputstromen die in de weken voor het nemen van de beslissing houdende veiligheidsmaatregelen op 12 februari 2021 bij (eisers q.q.) zijn toegekomen, conform zijn; (eisers q.q.) verkreeg ook telkens VLACO-attesten voor al haar eindproducten (ruw digestaat, dikke fractie, dunne fractie en gedroogd eindproduct, zie stuk 6). De laatste resultaten van analyses uitgevoerd door VLACO dateren van 27 januari 2021. Deze zijn allen conform (zie stuk 11);

VERZOEKSCHRIFT/37

De erkenningen afgegeven door Mestbank/VLM (na advies van OVAM) o.g.v. Verordening nr. 1069/2009, die aan (eiseres q.q.) toelaten om aan mestverwerking te doen en op grond waarvan zij ook verplicht is om minstens driemaandelijks microbiologische analyses uit te voeren op haar eindproducten (zie stuk 7); De FOD Ontheffingen, waarbij (eisers q.q.) de toelating krijgt om een product in de Belgische handel te brengen voor landbouwdoeleinden (bemesting) (zie stuk 8); De eindproducten zijn geanalyseerd en conform, zowel microbiologisch als VLAREMA (zie stukken 13, 14 en 15).

Het bewijs ligt voor dat er op 12 februari 2021 geen actueel, aanzienlijk risico was.

Men kan hiertegenover geen historische overschrijdingen zetten van materiaal dat 100% zeker niet meer op de inrichting aanwezig is en reeds lang verwerkt is, om een veiligheidsmaatregel op te leggen.

Dit is in strijd met artikel 16.7.1., § 2, eerste lid DABM, en is geen deugdelijk motief om de maatregel op te leggen.

1. De gaskap

(Eisers q.q.) zou niet kunnen aantonen dat de inhoud van de navergister, die in de periode tussen 14 december 2020 en 7 januari 2021 geen gaskap had, opnieuw werd gehygiëniseerd. De bewijslast wordt zo omgekeerd. Afdeling Handhaving is niet alleen nauwgezet op de hoogte gebracht van de werken aan de gaskap, ze werd met het oog op de RIE controle van 26 januari 2021 ook geïnformeerd dat de werken per 7 januari 2021 beëindigd waren. Het is aan eerste (verweerder), die hiervoor bevoegd is, om vaststellingen te doen.

De hygiënisatie is geen éénmalige (handmatige) handeling, maar een proces eigen aan het gebruik van de vergistingsinstallatie. De materialen in de navergister moeten minstens 3 uur op 52,7° Celsius worden gehouden. Dat gebeurt computergestuurd. Het spreekt voor zich dat, van zodra de navergister werd hersteld, deze terug op temperatuur wordt gebracht. Dit wordt ook gelogd en kan door (eerste verweerder) worden gecontroleerd. Er mag worden aangenomen dat dit werd gecontroleerd op 26 januari 2021, minstens voor het nemen van de veiligheidsmaatregelen op 11 en 12 februari 2021.

Het bewijs dat er correct gehygiëniseerd werd blijkt uit de conformiteit microbiologisch op het eindproduct (stuk 26,27,28) De gaskap werkt dus correct, anders kunnen de analyses daarop immers niet conform zijn.

VERZOEKSCHRIFT/38 Zodoende kan (eerste verweerder) niet aantonen waaruit het acuut risico bestaat die de opgelegde, verregaande veiligheidsmaatregelen kunnen verantwoorden.

De gaskap kan aldus redelijkerwijze niet als deugdelijk motief van de acute noodzaak tot het opleggen van veiligheidsmaatregelen worden aangewend.

1. Eén ontbrekend handelsdocument

Eén enkel transport zou beweerdelijk zonder een geldig handelsdocument zijn toegekomen bij (eisers q.q.)- : het werd niet gevonden op 11 februari 2021.

Nazicht leert dat het gaat om een vracht d.d. 10 februari 2021 afkomstig van Mars Food Europe, een gekende sauzenfabrikant in Nederland (zie stuk 43), waarvoor - door Afdeling Handhaving tijdens de controle op 11 februari 2021 - enkel het CMR-document (met alle informatie) en geen handelsdocument kon gevonden worden.

Tijdens de grootscheepse controle was er niemand op het bedrijf aanwezig die toelichting kon geven. Achteraf is gebleken dat de Federale Politie dit handelsdocument op 11 februari 2021 had meegenomen. Naar aanleiding van de inzage in het strafdossier heeft concluanten dit thans kunnen recupereren (zie stuk 82). Dit wordt erkend door (eerste en tweede verweerders).

Het handelsdocument was er dus wel op 11 februari 2021.

En toch tracht weerom (eerste en tweede verweerders) te beweren dat het er niet was omdat een werknemer op 11 februari 2021 ‘alle’ documenten zou hebben overhandigd. Welnu niet dit ene handelsdocument dus.

Het is bovendien manifest onredelijk om één enkel transport, waarvan wel de CMR maar niet het handelsdocument beschikbaar is op het ogenblik van een grootscheepse controle, te beschouwen als een ‘aanzienlijk risico’ dat mede in overweging wordt genomen voor het opleggen van een veiligheidsmaatregel.

Dit is geen deugdelijk motief in de gegeven omstandigheden.

VERZOEKSCHRIFT/39 6. Vaststelling bunkers rein en onrein

Het betreft de volgende overweging uit de veiligheidsmaatregel (zie stuk 1):

o

Verontreinigd perswater van niet-gehygiëniseerd materiaal kwam in contact met gehygiëniseerde dikke fractie. Hierdoor werd de dikke fractie opnieuw gecontamineerd. De toezichthouder had de aanwezige vertegenwoordiger van het bedrijf uitdrukkelijk verboden om handelingen uit te voeren op deze dikke fractie en de opslagplaats voor dikke fractie zodat op 12 februari 2021 de nodige staalnamen zouden kunnen worden uitgevoerd. Op 12 februari 2021 werd echter vastgesteld dat het niet-gehygiëniseerd water was verdwenen. Diezelfde medewerker verklaarde ter plaatse dat men de mogelijkheid heeft om water uit deze opslag te verwijderen met behulp van een vrachtwagen, maar dit zou niet gebeurd zijn aangezien de machines in beslag werden genomen. Hij geeft aan geen activiteiten te hebben uitgevoerd in deze zone. Uit een vergelijking van foto’s genomen op 11 en 12 februari 2021 blijkt echter duidelijk dat er wijzigingen zijn gebeurd aan het materiaal. Bovendien toonden bandensporen aan dat er handelingen werden uitgevoerd in deze opslagplaats voor dikke fractie. Uit de analyse van de bemonsterde dikke fractie op 12 februari 2021 blijkt bovendien een overschrijding van de norm voor Enterococcen (in 1 deelstaal 1.200 kve/g; norm: max. 1000 kve/g in elk deelstaal).

Met een navolgend proces-verbaal van 15 april 2021 werd rechtgezet dat de foto’s van 11 en 12 februari 2021 op verschillende locaties zijn genomen: op 11 februari op de onreine bunker en op 12 februari 2021 in de reine bunker. De materiële vergissing wordt rechtgezet (zie stuk 118).

Men stelt hier “ de vergelijkende foto’s die bij het proces-verbaal met notitienummer AN 64.H10028-21 werden gevoegd (bijlage 28 bij dat pv) zijn niet op dezelfde locatie genomen. Wij wensen deze materiële vergissing dan ook middels dit navolgend proces-verbaal recht te zetten. Deze materiële vergissing doet echter geen afbreuk aan vaststelling 10 in het proces verbaal met notitienummer AN 64H10028-21. Het staal werd wel degelijk op de correcte locatie genomen.” Overschrijding 10 uit het proces-verbaal is de overschrijding met enterococcen (stuk 5)

In de syntheseconclusies blijft men (eisers q.q.) echter ‘manipulaties’ verwijten ( overschrijding 9 uit het PV, stuk 5) dat dus wel degelijk volstrekt onterecht is, doch door (eerste en tweede verweerders) qua sfeerschepping behouden blijft. Dit is niet ernstig.

De bandensporen werden aangetroffen in de reine bunker op 12 februari 2021 maar werden verkeerdelijk dus vergeleken met de foto op de onreine bunker van 11 februari 2021 waar geen bandensporen op te zien zijn. Er is van de reine bunker op 11 februari 2021 geen foto

VERZOEKSCHRIFT/40 genomen dus is er geen vaststelling dat de bandensporen daadwerkelijk dateren van 11 februari en er een ‘handeling’ zou zijn uitgevoerd (er is namelijk geen referentiefoto om mee te vergelijken!). Hoe dan ook zullen er altijd bandensporen terug te vinden kunnen zijn op eender welk tijdstip, vermits de bunkers altijd worden leeggeschept d.m.v. een kleine graafmachine.

Bovendien is het verweer van de medewerker van (eisers q.q.) pertinent: alle voertuigen en werktuigen zijn 11 februari 2021 in beslag genomen. Er is geen enkele handeling gesteld door (eisers q.q.) op 11 en 12 februari 2021.

Alles lag stil sinds 10 februari 2021 laatste dag exploitatie.

De staalname op 12 februari 2021 gebeurde in de reine bunker op de dikke fractie (zie stuk 10).

Op één van de vijf deelstalen werd een lichte overschrijding waargenomen op de parameter enterococcen (deelstaal 4), met het voorbehoud dat het labo ECCA maakt dat dit een geschatte waarde betreft (zie stuk 10).

(Eisers q.q.) legt vijf analyseresultaten voor van de tegenanalyse (die werd uitgevoerd door erkend labo Servaco) op de stalen van (eerste verweerder). Alle resultaten van dezelfde staal/hetzelfde eindproduct vertonen waarden die conform de regelgeving zijn (zie stuk 9), m.n. geen overschrijding voor E-COLI (onder detectielimiet) en salmonella (niet gedetecteerd). Enterococcen werden niet geanalyseerd.

De reden hiervoor is dubbel:

Men is niet verplicht om op Enterococcen te onderzoeken wanneer men onderzoekt op Salmonella en E-COLI (zie alle driemaandelijkse microbiologische analyses die (eisers q.q.) uitvoert conform Bijlage XI, Hoofdstuk I, afd. 2, d) van de Verordening (EU) nr. 142/2011 in het kader van haar erkenning van de VLM (zie stuk 7)); Indien men een staalname op Enterococcen doet, moet dit onmiddellijk na hygiënisatie gebeuren.

Die Bijlage XI van Verordening (EU) nr. 142/2011 vereist dat de stalen tijdens of onmiddellijk na de verwerking worden genomen om het proces te bewaken:

VERZOEKSCHRIFT/41

Het belang van het tijdstip van staalname wordt ook duidelijk op basis van dit artikel zelf. Voor controle op parameters E-COLI of salmonella, moet de staalname gebeuren tijdens of onmiddellijk na de verwerking (om het proces te bewaken), terwijl de staalname voor controle op paramater salmonella mag gebeuren tijdens de opslag van de mest of zelfs pas bij de uitslag (lees: na opslag1) van de mest.

Vermits de laatste aanvoer en verwerking op de inrichting gebeurde op 10 februari 2021, gezien de grootscheepse controle op 11 en 12 februari 2021, en de staalname gebeurde op 12 februari 2021, zit er (minstens) 2 dagen tussen.

Deze onzorgvuldigheid in het nemen van de stalen tast de wettigheid van de staalname en de representativiteit van het analyseresultaat aan.

Immers, enterococcen zijn kolonievormende eenheden en hoe langer wordt gewacht, hoe meer zij zich vermenigvuldigen (dat gebeurt hoe dan ook en is een natuurlijk proces dat niet kan worden tegengehouden).

Men mag dus inderdaad op Enterococcen analyseren doch dan dient dit conform de voorschriften te gebeuren en dus tijdens of direct na hygiënisatie.

Vermits Afdeling handhaving wist dat er een controle was met volledige stillegging van activiteiten op 11 en 12 februari 2021, en het staal genomen werd op 12 februari 2021 op een opslaglocatie die sinds 10 februari 2021 stilligt, getuigt de controle enkel op Enterococcen van een grote onzorgvuldigheid, die de wettigheid van de staalname aantasten.

VERZOEKSCHRIFT/42 Na de beweerde vaststellingen van (eerste verweerder), liet (eisers q.q.) al haar eindproducten en de diverse opslaglocaties in haar exploitatie nogmaals analyseren, ditmaal ook door labo ECCA. Dit gebeurde in aanwezigheid van gerechtsdeurwaarder dhr. E. (zie stukken 13 en 14). De resultaten van de microbiologische analyses tonen aan dat de eindproducten van (eisers q.q.) conform voornoemde Europese wetgeving inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten en afgeleide producten zijn en aldus dienen te beschouwd worden als verwerkte mest en m.a.w. rein eindproduct.

Vermits de staalname op Enterococcen niet conform de wettelijke voorschriften gebeurde, met name niet onmiddellijk na hygiënisatie maar wel minstens 2 dagen later, kan de vastgestelde overschrijding op Enterococcen niet als deugdelijk motief van de acute noodzaak tot het opleggen van veiligheidsmaatregelen worden aangewend.

Tot besluit kan gesteld worden dat gelet op de vereiste dat moet gekeken worden naar concrete omstandigheden om te bepalen wat als een ‘aanzienlijk’ risico moet worden gekwalificeerd en om te bepalen welke veiligheidsmaatregelen in het licht van die concrete omstandigheden vereist zouden zijn, schiet de motivering van eerste (verweerder) hier ruimschoots tekort.

Al deze beweerdelijke vaststellingen kunnen redelijkerwijze niet als deugdelijk motief van de acute noodzaak tot het opleggen van veiligheidsmaatregelen worden aangewend.

Op 12 februari 2021 is er geen sprake van enig ‘aanzienlijk’ risico voor mens en milieu, dat overeenkomstig de artikelen 16.7.1., § 2 en 16.7.5., § 5 DABM vereist is om veiligheidsmaatregelen te kunnen opleggen.

Gelet op de vereiste dat moet gekeken worden naar concrete omstandigheden om te bepalen wat als een ‘aanzienlijk’ risico moet worden gekwalificeerd en om te bepalen welke veiligheidsmaatregelen in het licht van die concrete omstandigheden vereist zouden zijn, schiet de motivering van eerste (verweerder) hier ruimschoots tekort. Al deze kwesties kunnen redelijkerwijze niet als deugdelijk motief van de acute noodzaak tot het opleggen van veiligheidsmaatregelen worden aangewend

Er is op 12 februari 2021 geen sprake van enig ‘aanzienlijk en actueel’ risico voor mens en milieu, dat overeenkomstig de artikelen 16.7.1., § 2 en 16.7.5., § 5 DABM vereist is om veiligheidsmaatregelen te kunnen opleggen.

Hieruit blijkt de onrechtmatigheid van de veiligheidsmaatregelen.

VERZOEKSCHRIFT/43 Bovendien berust het besluit houdende veiligheidsmaatregelen kennelijk op een onvolledige en incorrecte feitenvinding. Het besluit houdende veiligheidsmaatregelen mist feitelijke grondslag.

(Eerste verweerder) heeft bijgevolg, in de uitoefening van haar discretionaire bevoegdheid, kennelijk een fout/machtsoverschrijding begaan, met een onwettig besluit tot gevolg.

De veiligheidsmaatregel werd dan ook op een foutieve basis opgelegd, hetgeen een burgerrechtelijke fout uitmaakt in de zin van artikel 1382 Oud BW. (aanvullende en syntheseconclusie in hoger beroep 2 mei 2024, p. 55-74, nrs. 33-47).

2.3. Eisers q.q. voerden aldus op gemotiveerde wijze in hun syntheseconclusie aan dat de veiligheidsmaatregelen ingevolge artikel 16.7.1, §2, eerste lid, en 16.7.5, §5, DABM op 12 februari 2021 enkel mochten worden opgelegd om een aanzienlijk risico voor mens of milieu uit te schakelen, tot een aanvaardbaar niveau te beperken of te stabiliseren, hetgeen niet het geval was vermits:

de resultaten van de staalnames van 11 en 12 februari 2021 op 12 februari 2021 nog niet gekend waren en evenmin werd vastgesteld dat het om categorie I materiaal zou gaan vermits dit niet kon worden vastgesteld zonder meting; de “historische gegevens”, namelijk 12 beweerd niet aangegeven vrachten tussen 2018 en 2020 (1), een in 2020 geverbaliseerde verdunning (2) en de meegenomen informatie m.b.t. overschrijdingen in 2015, 2016 en 2017 (3) geen uitspraak doen over het materiaal dat op 11 februari 2021 op de inrichting aanwezig was vermits alle materialen binnen de 24 uur moeten worden verwerkt en op 12 februari 2021 dan ook geen aanzienlijk risico meer vormden; de vaststellingen waarop de veiligheidsmaatregelen steunen ingaan tegen de vaststellingen gedaan op 26 januari 2021 tijdens een RIE-controle (Richtlijn Industriële Emissies) waarbij een controle volgens een risico-gebaseerd controlesysteem werd uitgevoerd (1), de Afdeling Handhaving beschikte over de afvalstoffenregisters van 2019, 2020 en tot en met 15 januari 2021 en over de melding dat alle werken op 7 januari 2021 werden voltooid aan de “gaskap” (2) en waarbij geen inbreuken werden vastgesteld (3); bij de 12 vrachtwagenbewegingen geen enkele vaststelling of controle gebeurde van aan- en uitvoer van mest- en afvalstoffen; het proces-verbaal i.v.m. de verdunning van afvalstoffen, nl. slib uit Loosdrecht, dateert van 25 september 2020 en de overschrijding van 2018; zij werden door eerste verweerder opgemerkt tijdens een RIE-controle op 24 juli 2020 en er werd geen veiligheidsmaatregel genomen; de overschrijdingen in 2015, 2016 en 2017 werden niet gemeld aan de Afdeling Handhaving doch wel aan tweede en derde verweersters; hiervoor werden, zoals in het verleden, in samenspraak concrete maatregelen

VERZOEKSCHRIFT/44

genomen en oorzaak zowel als risico werden telkens onderzocht in overleg met tweede en derde verweersters; de inhoud van de navergister, die tussen 14.12.2020 en 07.01.2021 geen gaskap had, werd opnieuw gehygiëniseerd zoals aangetoond door de overtuigingsstukken 26, 27 en 28 en de Afdeling Handhaving werd hiervan nauwkeurig op de hoogte gebracht; het zogezegd ontbrekend handelsdocument betreft een vracht van 10 februari 2021 afkomstig van Mars Food Europe en bleek door de Federale Politie meegenomen op 11 februari 2021; wat de vaststelling “bunkers rein en onrein” betreft, tonen de resultaten van de tegenanalyse uitgevoerd door het erkend labo Servaco op de door eerste verweerder genomen stalen aan dat de waarden conform de regelgeving zijn, dat er geen overschrijding is van de E-COLI en dat geen salmonella werd gedetecteerd.

Eisers q.q. leidden hieruit in hun voormelde syntheseconclusie af dat “er op 12 februari 2021 geen sprake (was) van enig ‘aanzienlijk en actueel’ risico voor mens en milieu, dat overeenkomstig de artikelen 16.7.1, §2 en 16.7.5, §5 DABM vereist is om veiligheidsmaatregelen te kunnen opleggen” (“aanvullende en syntheseconclusie in hoger beroep van 2 mei 2024, p. 74, nr. 47).

2.4. Door louter te beslissen dat er niet in het afvalstoffenregister aangegeven vrachten waren tussen 2018 en 2020 (12 van de 25 vrachtbewegingen) alsook een in 2000 geverbaliseerde verdunning en niet gemelde overschrijdingen in 2015, 2016 en 2017 en geen bewijs van hygiënisering na terugplaatsing van de gaskap en dat deze vaststellingen in combinatie met de nakende start van het uitrijseizoen een aanzienlijk risico toonden op basis waarvan eerste verweerder de veiligheidsmaatregelen nam in afwachting van het resultaat van de analyse van de stalen (bestreden arrest p. 14, nr. 13) hebben de appelrechters het gemotiveerd verweer in de voormelde syntheseconclusie van eisers q.q. eenvoudig ontkend zonder te antwoorden op de middelen waarop dit verweer werd gesteund zodat zij het bestreden arrest niet hebben gemotiveerd en artikel 149 van de Grondwet hebben geschonden.

3.1. In zoverre de appelrechters op de voormelde syntheseconclusie van eisers q.q. zouden hebben geantwoord door ten overvloede op te merken dat uit het proces-verbaal van 9 maart 2021 diverse andere inbreuken werden vastgesteld en dat eisers q.q. er niet in slagen de vaststellingen in het proces-verbaal van 9 maart 2021 te weerleggen “zoals reeds aangehaald in het arrest van dit hof van 14 juni 2021 (2021/RK/8) waarnaar wordt verwezen” (bestreden arrest p. 13, nr. 12), welk arrest werd gewezen in een andere procedure en waarvan de redenen niet werden weergegeven in het bestreden arrest, stellen de appelrechters Uw Hof in de onmogelijkheid om zijn wettigheidstoezicht uit te oefenen en schenden zij artikel 149 van de Grondwet. 3.2. Door hun beslissing te gronden op het eerder op 14 juni 2021 gewezen arrest in een andere zaak, zonder de redenen van dat arrest weer te geven en te

VERZOEKSCHRIFT/45 vermelden dat zij zich deze redenen eigen maken, gaven de appelrechters aan dat arrest een algemene en als regel geldende draagwijdte en schenden zij tevens artikel 6 van het Gerechtelijk Wetboek.

Tweede onderdeel

Overeenkomstig artikel 149 van de Grondwet is elk vonnis met redenen omkleed. Ingevolge deze grondwetsbepaling is de rechter verplicht te antwoorden op alle precieze en relevante middelen die partijen in hun syntheseconclusie hebben aangevoerd ter staving van hun eis of verweer.

2.1. In hun “Aanvullende en syntheseconclusie in hoger beroep” van 2 mei 2024 voerden eisers q.q. op gemotiveerde wijze aan dat er enkel sprake kan zijn van de kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct in de zin van artikel 8d van Verordening 1069/2009 op voorwaarde dat het gaat om een levensmiddel van dierlijke oorsprong dat beoogd is voor menselijke consumptie en dat een bepaalde overschrijding bevat van de stoffen en contaminanten waar overeenkomstig Richtlijn 96/23/EG (en later Verordening 2017/625) op gecontroleerd moet worden.

2.2.

Eisers q.q. voerden daartoe de volgende middelen aan:

“62.2. De kwalificatie cat. I dierlijk bijproduct is bovendien onjuist.

Er bestaat, in het licht van voorliggende zaak, in de eerste plaats geen direct verband tussen het VLAREMA-besluit enerzijds en de Europese Verordening nr. 1069/2009 anderzijds. Artikel 1.1.1. VLAREMA-besluit lijst alle Europese richtlijnen waarin het besluit voorziet. Noch de Europese Verordening nr. 1069/2009, noch de Richtlijn 96/23/EG staan erin vermeld. Daarnaast werd de Europese Verordening nr. 1069/2009 in de Vlaamse regelgeving geïmplementeerd via het VLAREM-besluit (o.a. de sectorale uitbatingsvoorwaarden voor de verwerking van dierlijke bijproducten), alsook in het Besluit van de Vlaamse Regering van 21 juni 2013 betreffende dierlijke bijproducten en afgeleide producten.

Beide nationale regelgevingen inzake afvalstoffen enerzijds en dierlijke bijproducten anderzijds staan los van elkaar.

VERZOEKSCHRIFT/46

62.3. Er kan niet genoeg benadrukt worden dat ook de finaliteit van Verordening nr. 1069/2009 geen uitstaans heeft met de finaliteit van het VLAREMA.

Het VLAREMA (in de versie zoals het van toepassing was op 11 februari 2021), in het bijzonder de artikelen 2.2.1. e.v., 2.3.1. e.v. en Bijlage 2.3.1. bij het VLAREMA, schrijven criteria en voorwaarden voor die minimaal vervuld moeten zijn opdat een bepaalde afvalstof kan beschouwd worden als een grondstof en niet langer als afvalstof (“einde-afval”). Deze bepalingen zijn ingegeven door de Europese wetgever, die met de Richtlijn 2008/98/EG betreffende afvalstoffen (zoals omgezet in het VLAREMA, zie artikel 1.1.1., 9° VLAREMA) beoogt dat de Europese Unie meer tot een „recyclingmaatschappij” wordt gemaakt, waarbij gepoogd wordt de productie van afval te voorkomen en afvalstoffen als grondstof te gebruiken (zie overweging 28 van Richtlijn 2008/98/EG).

De criteria en voorwaarden van het VLAREMA werden ingevoerd om ervoor te zorgen dat de grondstoffen (“einde-afval”) bij oordeelkundig gebruik ervan geen gevaar voor de gezondheid van de mens en geen nadelige gevolgen voor het milieu kunnen inhouden (artikel 2.2.1. VLAREMA).

Verordening nr. 1774/2002 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten, vervangen door de Verordening nr. 1069/2009 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten en afgeleide producten, hebben daarentegen tot doel te verzekeren dat de Europese lidstaten systemen opzetten die waarborgen dat bepaalde categorieën dierlijke bijproducten tot het moment van hun verwijdering of hun gebruik alleen in bepaalde onder vergunning vallende ketens terecht kunnen komen en, in het bijzonder, dat alleen die dierlijke bijproducten in de voedselketen terecht kunnen komen die geen gevaar vormen voor de gezondheid van mens en dier.

Ingevolge Verordening nr. 1069/2009 spelen er aldus voorwaarden ter bescherming van de volksgezondheid en de diergezondheid wat betreft de voedselketen, maar beoogt niet de bescherming van het leefmilieu of de voorkoming van milieurisico’s.

Het materiaal van (eisers q.q.) in kwestie, dat bemonsterd werd in de mixput, komt niet rechtstreeks in het leefmilieu terecht en al helemaal niet in de voedselketen.

Het motief waarom (eerste en tweede verweerders) toepassing maken van Verordening nr. 1069/2009 op dit materiaal van concluanten is ver zoek.

62.4.

VERZOEKSCHRIFT/47 Daarenboven worden dierlijke bijproducten in artikel 3, punt 1, van Verordening nr. 1069/2009 gedefinieerd als “dode dieren of delen van dieren, producten van dierlijke oorsprong of andere producten die uit dieren zijn verkregen en die niet voor menselijke consumptie bestemd zijn, met inbegrip van oöcyten, embryo’s en sperma”. Het begrip “dierlijke bijproducten” in Verordening nr. 1774/2002, die werd opgeheven door Verordening nr. 1069/2009, was verwant aan deze definitie, maar met dat verschil dat het naar de artikelen 4, 5 en 6 van deze Verordening verwees, waarin drie categorieën dierlijke bijproducten waren gedefinieerd. Die definities bevatten voor elke categorie niet alleen een lijst van specifieke dierlijke bijproducten, maar ook de woorden “materiaal dat dergelijke bijproducten bevat”. Zo konden (niet-gevaarlijke) afvalstoffen – zoals bvb. zuiveringsslib – waaraan dierlijke bijproducten werden toegevoegd, onder vigeur van Verordening nr. 1774/2002 dierlijke bijproducten worden, omdat zij deel uitmaakten van het “materiaal dat dergelijke bijproducten bevat”. Echter, de artikelen 8, 9 en 10 van Verordening nr. 1069/2009, waarin de drie categorieën materiaal met wijzigingen zijn overgenomen, bevatten ook soortgelijke lijsten met specifieke dierlijke bijproducten, maar dan zonder de formulering “materiaal dat dergelijke bijproducten bevat”. Vanwege deze wijziging in de definitie van de categorieën dierlijke bijproducten, heeft de Europese wetgever dergelijke mengsels van dergelijke bijproducten met ander materiaal van Verordening nr. 1069/2009 willen uitsluiten.

In casu betreft het mengsel aan materialen in de mixput een mengsel van allerlei afvalstromen, waarin ook in beperkte mate mogelijks dierlijke bijproducten voorkomen. Gelet op de totstandkomingshistoriek van de actuele definitie van “dierlijke bijproducten” in artikel 3, punt 1, van Verordening nr. 1069/2009, is dit mengsel aan het toepassingsgebied van Verordening nr. 1069/2009 uitgesloten, minstens is dit zeer discutabel.

62.5. De Verordening nr. 1069/2009 bepaalt verder in welke omstandigheden dierlijke bijproducten moeten worden verwijderd, teneinde de verspreiding van risico's voor de volksgezondheid en de diergezondheid te voorkomen.

Deze Verordening deelt dierlijke bijproducten op in drie categorieën naargelang het risico dat ze vormen voor mens en milieu.

Artikel 8 van de Verordening stelt in haar laatste punt het volgende:

“Categorie 1-materiaal omvat de volgende dierlijke bijproducten:

(…)

d) dierlijke bijproducten die residuen bevatten van andere in het milieu aanwezige stoffen en contaminanten die zijn opgenomen in groep B, punt 3, van bijlage I bij

VERZOEKSCHRIFT/48 Richtlijn 96/23/EG, als deze residuen het toegestane niveau overschrijden dat bij communautaire of, bij gebrek hieraan, nationale wetgeving is vastgesteld

(…)

g) mengsels van categorie 1-materiaal met categorie 2-materiaal en/of met categorie 3-materiaal.”

In casu stellen eerste en tweede (verweerders) dat er sprake is van categorie I dierlijke bijproducten o.b.v. de bepaling uit bovenvermeld artikel 8d) van de Verordening 1069/2009. Dit is trouwens ook de enigste grondslag die wordt aangereikt voor de kwalificatie als categorie 1 dierlijke bijproducten die wordt opgelegd.

Vastgesteld dient echter te worden dat deze kwalificatie van de bij (eisers q.q.) aanwezige materialen als categorie 1 dierlijke bijproducten uitgaat van een foutieve toepassing van dit artikel 8d) van Verordening 1069/2009, dat dit artikel in casu in het geheel niet van toepassing is en eveneens dat de link die (eerste en tweede verweerders) maken tussen de toepassing van dit artikel en de normen uit bijlage 2.3.1 VLAREMA niet aanwezig is. De kwalificatie als categorie 1 dierlijke bijproducten werd dus volkomen onterecht op dit artikel gebaseerd en is dan ook aangetast door een fundamentele onwettigheid.

62.6. Volgens (eerste en tweede verweerders) kon op 11 februari 2021 worden vastgesteld dat de bij (eiseres q.q.) aanwezige afvalstoffen, waarin men meende een overschrijding van de norm ‘minerale olie’ te kunnen vaststellen, te beschouwen zijn als cat. 1 dierlijke bijproducten, dit overeenkomstig de artikelen 8, d) en 8, g) van de Europese Verordening nr. 1069/2009.

Evenwel, deze gevolgtrekking is niet correct:

Overeenkomstig artikel 8, d) zijn het de dierlijke bijproducten die residuen dienen te bevatten van andere in het milieu aanwezige stoffen en contaminanten die zijn opgenomen in groep B, punt 3, van bijlage I bij Richtlijn 96/23/EG om als cat. 1 dierlijke bijproducten te worden beschouwd, op voorwaarde uiteraard dat deze residuen het toegestane niveau overschrijden welke bij communautaire of, bij gebrek hieraan, nationale wetgeving is vastgesteld. Nog los van het feit dat ‘minerale olie’ niet onder deze categorie van andere in het milieu aanwezige stoffen en contaminanten valt, – hetgeen ten stelligste door (eisers q.q.) wordt betwist –, is het overeenkomstig deze Verordening vereist dat het (bij)producten van dierlijke oorsprong zijn die een overschrijding van een bepaalde contaminant bevatten opdat er sprake zou kunnen van cat. 1-materiaal. Welnu, de samenstelling van het materiaal in de mixput – waarvan (eerste en tweede verweerders) stalen hebben

VERZOEKSCHRIFT/49 laten nemen en hebben laten analyseren op de parameter ‘minerale olie’ – werd door de inspecteurs van de afdeling Handhaving niet onderzocht, noch nagegaan. In tegenstelling tot wat gangbaar is in de praktijk, werd geen brononderzoek uitgevoerd om na te gaan (1) wat de overschrijding op de parameter ‘minerale olie’ veroorzaakte en (2) via welke stroom deze minerale olie in de mixput is terecht kunnen komen. Anders gezegd kunnen (eerste en tweede verweerders) niet met aan de waarheid leunende zekerheid stellen dat het materiaal in de mixput cat. 1 dierlijke bijproducten is/omvatten o.g.v. artikel 8, d) van de Europese Verordening nr. 1069/2009, vermits niet vaststaat dat er dierlijke producten in die mixput aanwezig waren die de overschrijding op de parameter ‘minerale olie’ hebben veroorzaakt.

Overeenkomstig artikel 8, 9), zijn mengsels van cat. 1-materiaal met cat. 2-materiaal en/of met cat. 3-materiaal te beschouwen als cat. 1-materiaal. Vermits (eisers q.q.) louter en alleen door de VLM erkend is om cat. 2 en cat. 3-materiaal om te zetten in biogas (artikel 24, g) van de Europese Verordening nr. 1069/2009), kan en mag er niet van uit gegaan worden dat er andere dierlijke bijproducten dan cat. 2-materiaal en/of cat. 3-materiaal aanwezig waren in de mixput. Vermits er, zoals hierboven reeds gesteld, niet vaststaat dat deze dierlijke bijproducten de bron/oorzaak waren van de overschrijding op de parameter ‘minerale olie’, kan er niet bij afleiding – zoals (eerste en tweede verweerders) doen – worden gesteld dat er plots sprake is van een aantasting van de overige aanwezige afvalstoffen en dus van een mengsel waarin zich ook cat. 1-materiaal bevindt.

62.7. Wat betreft de kwalificatie van bepaalde dierlijke bijproducten als categorie 1 dierlijke bijproducten op basis van artikel 8d) van Verordening 1069/2009 wegens de overschrijding van bepaalde normen, verwijst dit artikel 8d) bovendien expliciet naar de normen voor ‘andere in het milieu aanwezige stoffen en contaminanten die zijn opgenomen in groep B, punt 3, van bijlage I bij Richtlijn 96/23/EG’.

Er dient op gewezen te worden dat Richtlijn 96/23/EG inmiddels werd opgeheven middels artikel 146 van Verordening 2017/625.

Zo bepaalt artikel 146 van Verordening 2017/625 als volgt:

“Artikel 146

Intrekkingen

1. De Verordeningen (EG) nr. 854/2004 en (EG) nr. 882/2004, de Richtlijnen 89/608/EEG, 89/662/EEG, 90/425/EEG, 91/496/EEG, 96/23/EG, 96/93/EG en

VERZOEKSCHRIFT/50 97/78/EG en Besluit 92/438/EEG worden ingetrokken met ingang van 14 december 2019.

1. Verwijzingen naar de ingetrokken handelingen gelden als verwijzingen naar deze verordening en worden gelezen volgens de concordantietabel in bijlage V.” (Eigen benadrukking).

Omtrent de overgangsmaatregelen met betrekking tot de intrekking van Richtlijn 96/23/EG bepaalt artikel 150 van deze Verordening 2017/625 als volgt:

“Artikel 150

Overgangsmaatregelen in verband met de intrekking van Richtlijn 96/23/EG

1. De bevoegde autoriteiten blijven de officiële controles die noodzakelijk zijn om de aanwezigheid van de in bijlage I bij Richtlijn 96/23/EG bedoelde stoffen en groepen residuen op te sporen, verrichten overeenkomstig bijlagen II, III en IV bij deze richtlijn, in plaats van overeenkomstig de overeenkomstige bepalingen van onderhavige verordening, tot 14 december 2022 of een eerdere datum die wordt vastgesteld in de overeenkomstig lid 3 van dit artikel vast te stellen gedelegeerde handeling.” (Eigen benadrukking).

De verwijzing in artikel 8d) van Verordening 1069/2009 naar bijlage I bij richtlijn 96/23/EG kan aldus niet los gezien worden van de inhoud van hetgeen bepaald is in deze bijlagen II, III en IV van deze richtlijn 96/23/EG. Artikel 150 van Verordening 2017/625 stelt immers expliciet dat ‘de officiële controles die noodzakelijk zijn om de aanwezigheid van de in bijlage I bij Richtlijn 96/23/EG bedoelde stoffen en groepen residuen op te sporen, verricht dienen te worden overeenkomstig de bijlagen II, III en IV van deze richtlijn’.

Omtrent de opsporing van de in bijlage I bij Richtlijn 96/23/EG bedoelde stoffen en groepen residuen, bepaalt bijlage II van deze Richtlijn dan als volgt:

VERZOEKSCHRIFT/51

Bijlage III bij deze Richtlijn 96/23/EG luidt dan als volgt (eigen accentuering):

BIJLAGE III

VERZOEKSCHRIFT/52

WIJZE VAN MONSTERNEMING

1. Het plan voor toezicht inzake residuen is bedoeld om de redenen van de mogelijke aanwezigheid van residuen in levensmiddelen van dierlijke oorsprong te bestuderen en aan te wijzen in veehouderijen, slachthuizen, zuivelbedrijven, inrichtingen voor visverwerking en centra voor het verzamelen en inpakken van eieren.

De officiële monsters moeten overeenkomstig het desbetreffende hoofdstuk van bijlage IV genomen worden.

Overal waar de officiële monsters genomen worden, moet dit onaangekondigd en onverwacht geschieden en niet op vaste tijdstippen of weekdagen. De Lid-Staten nemen alle nodige voorzorgsmaatregelen om zich ervan te vergewissen dat de controles steeds onverwacht plaatsvinden.

1. Wat de stoffen van groep A betreft, moet het toezicht betrekking hebben op het opsporen van het toedienen van verboden stoffen en het illegaal toedienen van toegestane stoffen. De monsterneming moet volgens de bepalingen van het desbetreffende hoofdstuk van bijlage IV worden uitgevoerd.

De monsters moeten gericht worden genomen met inachtneming van de volgende minimumcriteria: geslacht, leeftijd, soort, vetmestingssysteem, alle gegevens waarover de Lid-Staat beschikt en elke aanwijzing voor een slecht gebruik of misbruik van stoffen van deze groep.

De gedetailleerde onderzoekscriteria worden bij het in artikel 15, lid 1, bedoelde besluit van de Commissie vastgesteld.

1. Wat de stoffen van groep B betreft, moet het toezicht met name bedoeld zijn om te controleren of de residuen van de diergeneesmiddelen voldoen aan de in de bijlagen I en III bij Verordening (EEG) nr. 2377/90 van de Raad vastgestelde maximumwaarden voor residuen, en of de residuen van bestrijdingsmiddelen voldoen aan de in bijlage III bij Richtlijn 86/363/EEG vastgestelde maximumgehalten, alsmede voor de controle op de concentratie van in het milieu aanwezige contaminanten.

VERZOEKSCHRIFT/53 Tenzij de Lid-Staten, wanneer zij hun nationale plan voor toezicht inzake residuen bij de Commissie indienen, de aselecte monsterneming kunnen rechtvaardigen, moeten alle monsters gericht volgens de bij het in artikel 15, lid 1, bedoelde Commissiebesluit vastgestelde criteria worden genomen.

VERZOEKSCHRIFT/54

In bijlage IV wordt als volgt bepaald omtrent de wijze van monsterneming:

BIJLAGE IV

NIVEAUS EN FREQUENTIE VAN DE MONSTERNEMINGEN In deze bijlage wordt het minimumaantal dieren vastgesteld waarvan een monster genomen moet worden.

Elk monster kan worden geanalyseerd om één of meer stoffen op te sporen.

HOOFDSTUK 1

Runderen, varkens, schapen, geiten en paarden

1. Runderen

Het minimumaantal dieren dat jaarlijks op elk type residuen of stoffen moet worden gecontroleerd, is ten minste gelijk aan 0,4 % van de in het voorafgaande jaar geslachte runderen, met de volgende verdeling:

Groep A: 0,25 % als volgt verdeeld:

— de helft van de monsters moet op het bedrijf worden genomen van levende dieren. In afwijking daarvan kan 25 % van de geanalyseerde monsters voor het opsporen van stoffen van groep A, punt 5, genomen worden van passend materiaal (diervoeders, drinkwater, …),

— de andere helft van de monsters moet in het slachthuis genomen worden.

Elke subgroep van groep A moet ieder jaar gecontroleerd worden met minimaal 5 % van het totaal aantal monsters dat voor groep A genomen moet worden.

De rest moet worden toegewezen in het licht van ervaringen en de gegevens waarover de Lid-Staat beschikt.

VERZOEKSCHRIFT/55

Groep B: 0,15 %

30 % van de monsters moet gebruikt worden voor het opsporen van de stoffen van groep B, punt 1,

30 % van de monsters moet gebruikt worden voor het opsporen van de stoffen van groep B, punt 2,

10 % van de monsters moet gebruikt worden voor het opsporen van de stoffen van groep B, punt 3.

De rest moet worden toegewezen in het licht van de situatie van de Lid- Staat.

1. Varkens

Het minimumaantal dieren dat jaarlijks op elk type residuen of stoffen moet worden gecontroleerd is ten minste gelijk aan 0,05 % van de varkens die in het voorafgaande jaar zijn geslacht, met de volgende verdeling:

Groep A: 0,02 %

In Lid-Staten waar de monsterneming in het slachthuis plaatsvindt, moeten op de boerderij aanvullende analyses worden gedaan van drinkwater, diervoeders, uitwerpselen of een andere geschikte parameter.

In dat geval moet per 100 000 varkens die in het voorafgaande jaar geslacht zijn, jaarlijks minimaal één varkenshouderij worden bezocht.

Elke subgroep van groep A moet jaarlijks worden onderzocht met minimaal 5 % van het totaal aantal monsters dat voor groep A genomen moet worden.

De rest wordt toegewezen volgens de ervaringen en de gegevens waarover de LidStaat beschikt.

Groep B: 0,03 %

VERZOEKSCHRIFT/56 Voor de subgroepen moet dezelfde verdeling worden aangehouden als voor runderen. De rest wordt toegewezen in het licht van de situatie van de Lid- Staat.

1. Schapen en geiten

Het aantal dieren dat voor ieder type residuen of stoffen gecontroleerd moet worden is ten minste gelijk aan 0,05 % van de schapen en geiten van meer dan drie maanden die in het voorafgaande jaar geslacht zijn, met de volgende verdeling:

Groep A: 0,01 %

Elke subgroep van groep A moet jaarlijks onderzocht worden met minimaal 5 % van het totaal aantal monsters dat voor groep A genomen moet worden.

De rest wordt toegewezen volgens de ervaringen en gegevens waarover de Lid-Staat beschikt.

Groep B: 0,04 %

Voor de subgroepen moet dezelfde verdeling worden aangehouden als voor runderen. De rest wordt toegewezen in het licht van de ervaringen van de Lid-Staat.

1. Paarden Het aantal te nemen monsters moet door iedere Lid-Staat worden bepaald aan de hand van de vastgestelde problemen.

HOOFDSTUK 2

Vleeskuikens, uitstootkippen, kalkoenen en ander pluimvee

Een monster omvat een of meer dieren, naar gelang van de eisen van de analysemethoden.

Voor elke betrokken categorie pluimvee (vleeskuikens, uitstootkippen, kalkoenen of ander pluimvee) moet per 200 ton van de jaarproduktie (geschat gewicht) jaarlijks ten minste één monsterneming plaatsvinden, met een minimum van 100 monsters voor

VERZOEKSCHRIFT/57 iedere groep stoffen, wanneer de jaarproduktie van de betrokken categorie dieren hoger is dan 5 000 ton.

De verdeling is als volgt:

Groep A: 50 % van alle monsters

Een vijfde van die monsters moet op de boerderij genomen worden.

Elke subgroep van groep A moet jaarlijks worden onderzocht met minimaal 5 % van het totaal aantal monsters dat voor groep A genomen moet worden.

De rest wordt toegewezen volgens de ervaringen en gegevens waarover de Lid- Staat beschikt.

Groep B:

50 % van alle monsters,

30 % moet worden gebruikt voor het opsporen van de stoffen van groep B, punt 1,

30 % moet worden gebruikt voor het opsporen van de stoffen van groep B, punt 2,

10 % moet worden gebruikt voor het opsporen van de stoffen van groep B, punt 3.

De rest wordt toegewezen in het licht van de situatie van de Lid-Staat.

HOOFDSTUK 3

Aquacultuurprodukten

1. Gekweekte vis

Een monster omvat een of meer vissen, naar gelang van de grootte van de betrokken vis en de eisen van de analysemethode.

VERZOEKSCHRIFT/58 De Lid-Staten moeten de onderstaande minimale niveaus en frequentie van bemonstering in acht nemen, afhankelijk van de jaarproduktie van de gekweekte vis (uitgedrukt in ton).

Per 100 ton jaarproduktie moet jaarlijks minimaal één monsterneming plaatsvinden. De stoffen waarnaar bij de analyse wordt gezocht en de monsters die daarvoor genomen zijn, moeten gekozen zijn op grond van het beoogde gebruik van die stoffen.

De verdeling is als volgt:

Groep A:

een derde van alle monsters: alle monsters moeten op de kwekerij genomen worden, op vissen in alle stadia van het produktieproces ( 1 ), waaronder vissen die klaar zijn om voor consumptie op de markt gebracht te worden.

Groep B:

twee derde van alle monsters: de monsterneming moet plaatsvinden: a) bij voorkeur op de kwekerij, op vissen die klaar zijn om voor consumptie op de markt gebracht te worden; b) op het verwerkingsbedrijf of bij de groothandel, op verse vis, mits de viskwekerij van oorsprong bij positief resultaat kan worden opgespoord („tracing back”).

( 1 ) Bij zeekwekerijen, waar monsterneming bijzonder moeilijk kan zijn, mogen er monsters van voeders in plaats van vissen worden genomen.

In ieder geval moeten de monsters die in de kwekerij genomen worden, op ten minste 10 % van de geregistreerde produktieplaatsen genomen worden.

VERZOEKSCHRIFT/59

1. Overige aquacultuurprodukten

Wanneer Lid-Staten redenen hebben om te geloven dat er voor andere aquacultuurprodukten veterinaire of chemische produkten gebruikt zijn of wanneer er een aantasting van het milieu vermoed wordt, moeten die soorten naar rato van de produktie daarvan als extra monsters naast de monsters voor gekweekte vis, in het bemonsteringsplan opgenomen worden.

62.8. Waar er:

in bijlage 2 bij richtlijn 96/23/EG een onderscheid wordt gemaakt tussen de ‘op te sporen groep residuen of stoffen naargelang van de diersoort en de dierlijke producten van primaire oorsprong’ waarbij er vervolgens een onderscheid wordt gemaakt tussen ‘runderen, schapen, geiten, varkens en paarden’, ‘pluimvee’, ‘aquacultuurdieren’, ‘melk’, ‘eieren’, ‘vlees van konijnen, van gekweekt wild en van vrij wild’ en ‘honing’; in bijlage 3 bij richtlijn 96/23/EG te lezen staat dat ‘het plan voor toezicht inzake residuen bedoeld is om ‘de redenen van de mogelijke aanwezigheid van residuen in levensmiddelen van dierlijke oorsprong te bestuderen en aan te wijzen in veehouderijen, slachthuizen, zuivelbedrijven, inrichtingen voor visverwerking en centra voor het verzamelen en inpakken van eieren’, en; er in bijlage 4 bij richtlijn 96/23/EG er per diersoort het minimumaantal dieren wordt bepaald waarvan er een monster moet genomen worden ter opsporing van de in bijlage I bij deze richtlijn 96/23/EG op te sporen stoffen,

kan de vraag naar welke stoffen en normen er in deze bijlage I bij richtlijn 96/23/EG – dewelke overeenkomstig artikel 150 van Verordening (EU) 2017/625 samen gelezen dient te worden met de bijlagen II, III en IV van richtlijn 96/23/EG - verwezen wordt, dan ook niet losgekoppeld worden van het toepassingsgebied van deze richtlijn zelf, met name in casu de bepaling van controlemaatregelen t.a.v. bepaalde stoffen en residuen daarvan in levende dieren en in producten daarvan.

Het opschrift van Richtlijn 96/23/EG luidt immers:

“RICHTLIJN 96/23/EG VAN DE RAAD van 29 april 1996 inzake controlemaatregelen ten aanzien van bepaalde stoffen en residuen daarvan in levende dieren en in produkten daarvan en tot intrekking van de Richtlijnen 85/358/EEG en 86/469/EEG en de Beschikkingen 89/187/EEG en 91/664/EEG” (Eigen benadrukking).

VERZOEKSCHRIFT/60

De overwegende gedeeltes bij deze Richtlijn 96/23/EG luiden dan o.a. als volgt:

(5) Overwegende dat in de bijlagen bij Verordening (EEG) nr. 2377/90 van de Raad van 26 juni 1990 houdende een communautaire procedure tot vaststelling van maximumwaarden voor residuen van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik in levensmiddelen van dierlijke oorsprong maximumwaarden zijn vastgesteld voor bepaalde geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik;

(6) Overwegende dat de communautaire wetgeving inzake de controles op residuen in vlees onvoldoende duidelijk is en bijgevolg in de Lid-Staten op verschillende wijze wordt geïnterpreteerd;

(7) Overwegende dat de controles door en in de Lid-Staten moeten worden versterkt;

(8) Overwegende dat in de toekomst de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit en voor de onschadelijkheid van het voor menselijke consumptie aangeboden vlees meer moet worden gelegd bij de producenten en bij al wie verder in de sector veehouderij een rol vervult;

(9) Overwegende dat in de specifieke sectoriële regelgeving specifieke sancties moeten worden opgenomen ten aanzien van veehouders die de communautaire wetgeving, met name die betreffende het verbod op het gebruik in de veehouderij van bepaalde stoffen met hormonale of met anabole werking, niet in acht nemen;

(10) Overwegende dat de Lid-Staten, krachtens artikel 4 van Richtlijn 71/118/EEG, erop moeten toezien dat residuen worden opgespoord van stoffen met farmacologische werking en van derivaten daarvan, en van andere op vlees van pluimvee overdraagbare stoffen die de consumptie van vers vlees van pluimvee eventueel gevaarlijk of schadelijk voor de gezondheid van de mens kunnen maken;

Waar artikel 8d) van Verordening 1069/2009 aldus expliciet verwijst naar het toegestane niveau van de in groep B, punt 3 van bijlage I bij deze richtlijn 96/23/EG bedoelde stoffen en contaminanten, kan dit wat betreft de bedoelde contaminanten en normen waarnaar verwezen wordt, dan ook niet los gezien worden van het toepassingsgebied van deze Richtlijn 96/23/EG zelf, met name het organiseren van de controle op de naleving van de Europese regelgeving omtrent de in levensmiddelen maximaal toegelaten gehaltes van bepaalde in bijlage I bij richtlijn 96/23/EG bedoelde stoffen en dit overeenkomstig de bijlagen II, III en IV van deze zelfde richtlijn.

62.9.

VERZOEKSCHRIFT/61 Het is overigens in dit verband van belang om te benadrukken dat er rechtstreeks toepasselijke Europees vastgestelde voorwaarden of criteria bestaan om te besluiten tot einde-afval, alsook nationaal vastgestelde voorwaarden of criteria.

In casu beroepen (eerste en tweede verweerders) zich – via onlogische kruisverwijzingen ex de artikelen 8, d) en 8, g) van de Europese Verordening nr. 1069/2009 – echter naar de samenstellingsvoorwaarden van en maximumgehalten aan verontreinigde stoffen in meststoffen of bodemverbeterende middelen, in het bijzonder de genormeerde parameter ‘minerale olie’, zoals opgenomen in Bijlage 2.3.1. van het VLAREMA, dit bij gebrek aan rechtstreeks toepasselijke Europees vastgestelde voorwaarden of criteria.

D.w.z. dat de nationale wetgeving – o.m. voor wat betreft de staalname, de analyse én de interpretatie/gevolgtrekking van de analyseresultaten die in voorkomend geval een overschrijding aantonen op zo’n nationaal genormeerde parameter – in dit verband doorslaggevend is.

Deze nationale wetgeving schrijft o.m. voor dat als een materiaal niet voldoet aan de specifieke criteria, ze toch toegelaten kan worden als grondstof mits er vanuit milieuoogpunt valabele argumenten zijn en hiervoor een grondstofverklaring wordt bekomen (artikel 2.2.2. VLAREMA). Verder mogen grondstoffen als dusdanig worden beschouwd als ze bij oordeelkundig gebruik geen gevaar voor de gezondheid van de mens en geen nadelige gevolgen voor het milieu kunnen inhouden (artikel 2.2.1. VLAREMA).

(Eerste en tweede verweerders) gaan dus te kort door de bocht in hun besluit dat een overschrijding op de nationaal genormeerde parameter ‘minerale olie’ automatisch leidt tot een kwalificatie als gevaarlijk cat. 1-materiaal overeenkomstig nr. 1069/2009, vermits het VLAREMA kennelijk een beoordeling beoogt van de betrokken overschrijding van de nationaal genormeerde parameter in het licht van de bescherming van het leefmilieu en/of de volksgezondheid.

Ook vanuit de bril van de Verordening nr. 1069/2009 en het standpunt van het FAVV (zie stuk 157), wordt bij een overschrijding van een norm eerst het risico van de overschrijding geëvalueerd en in functie daarvan worden maatregelen bepaald. Er gebeurt niets automatisch bij overschrijding van een norm. Ook hier is de vraag of eerste (verweerder) vooraleer ze de kwalificatie cat. 1 op alle aanwezige materialen toepaste niet eerst het FAVV om advies had moeten vragen.

62.10. Het zijn dan ook niet de normen uit het VLAREMA die dienen toegepast te worden om te kijken of een bepaald product al dan niet als categorie 1 dierlijk bijproduct beschouwd dient te worden op basis van dit artikel 8d) van de Verordening 1069/2009, maar wel de normen en stoffen waarop overeenkomstig richtlijn 96/23/EG (in de toekomst Verordening (EU)

VERZOEKSCHRIFT/62 2017/625) gecontroleerd dient te worden, met name de normen die werden aangenomen ter bepaling van het gegeven of een bepaald dierlijk product al dan niet gelet op de aanwezigheid van bepaalde stoffen zoals hier overeenkomstig artikel 96/23/EG (in de toekomst Verordening (EU) 2017/625) op gecontroleerd dient te worden, als levensmiddel beschouwd mag worden en zoals deze o.a. Europees geregeld zijn in:

de Verordening (EG) nr. 1881/2006 van de Commissie van 19 december 2006 tot vaststelling van maximumgehalten aan bepaalde verontreinigingen in levensmiddelen,

• de Verordening (EG) nr. 1333/2008 van het Europees Parlement en de Raad van 16 december 2008 inzake levensmiddelenadditieven, en
• de Verordening (EG) nr. 396/2005 van het Europees Parlement en de Raad van 23 februari 2005 tot vaststelling van maximumgehalten aan bestrijdingsmiddelen in of op levensmiddelen en diervoeders van plantaardige en dierlijke oorsprong en houdende wijziging van Richtlijn 91/414/EEG van de Raad. Zulks wordt bovendien expliciet bevestigd wanneer gekeken wordt naar de titel van Verordening (EU) 2017/625 dewelke in de toekomst ter vervanging van richtlijn 96/23/EG zal worden toegepast:

“Verordening (EU) 2017/625 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2017 betreffende officiële controles en andere officiële activiteiten die worden uitgevoerd om de toepassing van de levensmiddelen- en diervoederwetgeving en van de voorschriften inzake diergezondheid, dierenwelzijn, plantgezondheid en gewasbeschermingsmiddelen te waarborgen” (Eigen benadrukking).

Eveneens wordt zulks expliciet bevestigd wanneer gekeken wordt naar de in bijlage V bij Verordening (EU) 2017/625 opgenomen concordantietabel, waarnaar in het tweede lid van artikel 146 van deze verordening wat betreft de opheffing van richtlijn 96/23/EG verwezen wordt:

“Artikel 146 Intrekkingen

1. De Verordeningen (EG) nr. 854/2004 en (EG) nr. 882/2004, de Richtlijnen 89/608/EEG, 89/662/EEG, 90/425/EEG, 91/496/EEG, 96/23/EG, 96/93/EG en 97/78/EG en Besluit 92/438/EEG worden ingetrokken met ingang van 14 december
3. Verwijzingen naar de ingetrokken handelingen gelden als verwijzingen naar deze verordening en worden gelezen volgens de concordantietabel in bijlage V” (Eigen benadrukking).

VERZOEKSCHRIFT/63 In deze concordantietabel staat omtrent de bijlagen bij richtlijn 96/23/EG dan te lezen dat een verwijzing naar deze bijlagen in de toekomst gelezen zal moeten worden als een verwijzing naar artikel 19, lid 2, a) en b) van Verordening (EU) 2017/625:

Dit artikel 19, lid 2, a) en b) van Verordening (EU) 2017/625 luidt dan als volgt:

Waar dit lid 2 verwijst naar ‘regels betreffende de uitvoering van de in lid 1 van dit artikel bedoelde controles’ en naar de ‘specifieke gevaren en risico’s in verband met de in lid 1 van dit artikel bedoelde stoffen’, luidt dit lid 1 van artikel 19 van Verordening (EU) 2017/625 als volgt:

VERZOEKSCHRIFT/64 De controles waarnaar in artikel 19, lid 2, a) en b) van Verordening (EU) 2017/625 verwezen wordt – en die overeenkomstig artikel 150 van deze zelfde Verordening gelezen dienen te worden als een verwijzing naar de bijlagen I, II, III en IV van richtlijn 96/23/EG – hebben dan expliciet tot doel ‘om de naleving van de in artikel 1, lid 2, onder a) en c) bedoelde regels te verifiëren’.

Deze in artikel 1, lid 2, onder a) en c) bedoelde regels zijn dan de volgende:

62.11. De verwijzing in artikel 8d) van Verordening 1069/2009 naar de normen voor de stoffen en contaminanten die zijn opgenomen in groep B, punt 3, van bijlage I bij Richtlijn 96/23/EG, kan aldus niet los gezien worden van het toepassingsgebied van deze Richtlijn. De in bijlage 1 bij richtlijn 96/23/EG bedoelde stoffen en normen waarnaar verwezen wordt in artikel 8d) van Verordening 1069/2009 ter bepaling van het gegeven of er sprake is van categorie 1 dierlijk bijproduct, zijn dan ook de stoffen waarop overeenkomstig Richtlijn 96/23/EG (en later Verordening (EU) 2017/625) gecontroleerd dient te worden, met name de stoffen in het kader van de reglementering omtrent maximaal toegelaten gehaltes van bepaalde stoffen in levensmiddelen zoals deze in diverse Europese Verordeningen en richtlijnen geregeld worden.

Dit volgt als dusdanig trouwens ook uit de overweging 33 van Verordening 1069/2009, waar te samen met de verwijzing naar Richtlijn 96/23/EG opnieuw verwezen wordt naar Verordening 2377/90 (inmiddels vervangen door Verordening EG nr. 470/2009) wat betreft residuen van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik in levensmiddelen van dierlijke oorsprong en naar Richtlijn 96/22/EG inzake het verbod op het gebruik van bepaalde stoffen met hormonale werking.

Eveneens wordt in deze overweging de link gelegd tussen de overschrijding van de normen uit deze richtlijnen en verordeningen en de al dan niet kwalificatie als categorie I of categorie II materiaal:

VERZOEKSCHRIFT/65 “Het gebruik van bepaalde stoffen en producten is verboden bij Verordening (EEG) nr. 2377/90 van de Raad van 26 juni 1990 houdende een communautaire procedure tot vaststelling van maximumwaarden voor residuen van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik in levensmiddelen van dierlijke oorsprong en Richtlijn 96/22/EG van de Raad van 29 april 1996 betreffende het verbod op het gebruik, in de veehouderij, van bepaalde stoffen met hormonale werking en van bepaalde stoffen met thyreostatische werking, alsmede van β-agonisten. Voorts stelt Richtlijn 96/23/EG van de Raad van 29 april 1996 inzake controlemaatregelen ten aanzien van bepaalde stoffen en residuen daarvan in levende dieren en in producten daarvan verdere voorschriften vast voor de controle op bepaalde stoffen en residuen daarvan in levende dieren en dierlijke producten. Richtlijn 96/23/EG bevat ook voorschriften die van toepassing zijn wanneer de aanwezigheid van residuen van toegelaten stoffen of van contaminanten boven bepaalde toegelaten niveaus wordt vastgesteld. Met het oog op de samenhang van de communautaire wetgeving moeten producten van dierlijke oorsprong waarin stoffen worden aangetroffen die een inbreuk vormen op Verordening (EEG) nr. 2377/90 en de Richtlijnen 96/22/EG en 96/23/EG, naar gelang van het risico voor de voeder- en voedselketen worden ingedeeld als categorie 1- of categorie 2-materiaal” (Eigen benadrukking).

Inderdaad, de artikelen 8d) en 9c) van Verordening 1069/2009 wat betreft de kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct (artikel 8d)) enerzijds en categorie 2 dierlijk bijproduct (artikel 9c)) anderzijds verwijzen elk op zich naar niveaus van stoffen en contaminanten die geregeld worden door Richtlijn 96/23/EG.

Zo luidt artikel 8d) van Verordening 1069/2009 (waarop de kwestieuze maatregelen gebaseerd zijn) als volgt:

“Categorie 1-materiaal omvat de volgende dierlijke bijproducten: […] d) dierlijke bijproducten die residuen bevatten van andere in het milieu aanwezige stoffen en contaminanten die zijn opgenomen in groep B, punt 3, van bijlage I bij Richtlijn 96/23/EG, als deze residuen het toegestane niveau overschrijden dat bij communautaire of, bij gebrek hieraan, nationale wetgeving is vastgesteld;”

De tegenhanger in artikel 9c) van Verordening wat betreft het categorie 2-materiaal is vervolgens dan als volgt geformuleerd:

“c) dierlijke bijproducten die residuen van toegelaten stoffen of van contaminanten bevatten die de in artikel 15, lid 3, van Richtlijn 96/23/EG bedoelde toegelaten niveaus overschrijden;”

62.12.

VERZOEKSCHRIFT/66 Enkel indien het dus gaat om een levensmiddel van dierlijke oorsprong dat beoogd is voor menselijke consumptie en dat een bepaalde overschrijding bevat van de stoffen en contaminanten waar overeenkomstig Richtlijn 96/23/EG (en later Verordening 2017/625) op gecontroleerd moet worden, kan er dus in de zin van artikel 8d) van Verordening 1069/2009 sprake zijn van de kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct. De normen van het VLAREMA hebben hier als dusdanig dan ook geen uitstaans mee.

Dit is van openbare orde.

Dit is ook logisch: de Verordening 1069/2009 is immers enkel van toepassing op voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten. Wanneer er met betrekking tot levende dieren dan wel primaire producten daarvan wordt vastgesteld dat deze levensmiddelen in casu niet voldoen aan de normen uit de hierboven vermelde verordeningen (o.a. Verordening (EG) nr. 1881/2006, Verordening (EG) nr. 1333/2008, Verordening (EG) nr. 396/2005), zullen ze immers niet in de handel gebracht mogen worden en zijn ze niet geschikt voor menselijke consumptie waardoor ze vervolgens onder het toepassingsgebied van artikel 8d) Verordening 1069/2009 vallen en als dusdanig verwerkt moeten worden.

Dit volgt als dusdanig immers uit de verbodsbepalingen op het in de handel brengen van producten die niet aan de normen van deze Verordeningen voldoen.

Zo staat immers uitdrukkelijk als volgt te lezen in artikel 1 van Verordening 1881/2006:

“Artikel 1 Algemene bepalingen

1. De in de bijlage opgenomen levensmiddelen worden niet in de handel gebracht indien hun gehalte aan verontreinigingen het in de bijlage vastgestelde maximumgehalte overschrijdt.
2. De maximumgehalten die in de bijlage zijn vastgesteld, gelden voor het eetbare gedeelte van de genoemde levensmiddelen, tenzij in de bijlage iets anders wordt bepaald.” (Eigen benadrukking).

Een zelfde bepaling kan terug gevonden worden in de Europese Verordening nr. 396/2005 en de Europese Verordening nr. 1333/2008.

Zo staat in artikel 18 van Verordening 396/2005 te lezen:

“Artikel 18 Inachtneming van MRL's

VERZOEKSCHRIFT/67

1. Zodra een product als bedoeld in bijlage I in de handel wordt gebracht als levensmiddel of diervoeder, of aan dieren wordt vervoederd, mag het gehalte aan bestrijdingsmiddelenresiduen niet meer bedragen dan: […]”

In artikel 5 van Verordening nr. 1333/2008 staat als volgt te lezen:

“Artikel 5 Verbod op levensmiddelenadditieven en/of levensmiddelen die niet aan de verordening voldoen Niemand mag een levensmiddelenadditief of een levensmiddel dat een dergelijk additief bevat, in de handel brengen, indien het gebruik van het levensmiddelenadditief niet aan deze verordening voldoet.”

In artikel 26 van Verordening 396/2005 wordt vervolgens dan ook nog expliciet verwezen naar Richtlijn 96/23/EG:

“Artikel 26 Officiële controles

1. Onverminderd Richtlijn 96/23/EG verrichten de lidstaten officiële controles op bestrijdingsmiddelenresiduen om de naleving van deze verordening af te dwingen, overeenkomstig de toepasselijke bepalingen van de communautaire wet- en regelgeving betreffende de officiële controles van levensmiddelen en diervoeders.” (Eigen benadrukking).

62.13. Dit alles wordt bevestigd door het antwoord van het FAVV op de vraag omtrent waar de in bijlage I, punt 3 van Richtlijn 96/23/EG bedoelde “andere in het milieu aanwezige stoffen en contaminanten zijn opgelijst en welke de maximaal toegelaten gehaltes zijn voor bedoelde stoffen en contaminanten”.

Op de vraag aan het FAVV (zie stuk 150) waar de in bijlage I, punt 3 van Richtlijn 96/23/EG bedoelde “andere in het milieu aanwezige stoffen en contaminanten zijn opgelijst en welke de maximaal toegelaten gehaltes zijn voor bedoelde stoffen en contaminanten”, volgde het volgende antwoord (zie stuk 151):

“Beste, Dank u voor uw melding. Hieronder vindt u de betrokken Europese verordeningen met de specifieke normen per soort contaminanten :

VERZOEKSCHRIFT/68 • • • • • •

a) Organische chloorverbindingen met inbegrip van PCB's --> Europese verordeningen nr. 1881/2006 en nr. 396/2005 (de wetgeving downloaden) b) Organische fosforverbindingen --> Europese verordening nr. 396/2005 (de wetgeving downloaden) c) Scheikundige elementen --> Europese verordening nr. 1881/2006 d) Mycotoxinen --> Europese verordening nr. 1881/2006 e) Kleurstoffen --> Europese verordening nr. 1333/2008 f) Overige”

62.14. De kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct op basis van artikel 8d) Verordening 1069/2009 kan dan ook enkel betrekking hebben op levende dieren en primaire producten daarvan die van deze dieren afkomstig zijn zoals deze in een primaire fase overeenkomstig bijlagen II, III en IV bij deze Richtlijn 96/23/EG gecontroleerd worden voordat deze als levensmiddel in de handel gebracht worden en in de voedselketen terecht komen en dit enkel wanneer deze producten de in de Europese levensmiddelenwetgeving (o.a. Verordening 1881/2006, Verordening 396/2005, Verordening 1333/2008) bepaalde maximumgehalten overschrijden. De normen van het VLAREMA hebben hier als dusdanig geen uitstaans mee.

Deze werden immers niet aangenomen om het onderscheid te maken tussen de producten in de zin van richtlijn 96/23/EG die op basis van artikel 8d) Verordening 1069/2009 al dan niet als categorie 1 dierlijk bijproduct beschouwd dienen te worden, maar wel om het onderscheid te maken tussen materialen die als afvalstof dan wel als grondstof beschouwd dienen te worden.

Wanneer men de input onder artikel 8d) Verordening 1069/2009 als categorie I dierlijk bijproduct wil kwalificeren, moet men aldus aantonen dat er dierlijke bijproducten werden aangeleverd zoals bedoeld in Richtlijn 96/23/EG (de input), die residuen bevatten van de contaminanten zoals deze opgespoord dienen te worden overeenkomstig de bepalingen van bijlagen II, III en IV van richtlijn 96/23/EG én dat vervolgens die residuen dan het toegestane niveau overschrijden dat voor deze residuen in de Europese levensmiddelenwetgeving bepaald is. Concreet betekent dit dat er een geldige vaststelling via een staalname nodig is die een overschrijding van een contaminant meet en één en ander gebeurt conform voormelde bijlagen II, III en IV.

Dit is van openbare orde.

Nu er in casu geen aanvoer van een levensmiddel werd vastgesteld waarin overeenkomstig de bepalingen uit de bijlagen II, III en IV bij Richtlijn 96/23/EG een overschrijding in werd vastgesteld van de in de Europese levensmiddelenwetgeving bepaalde maximumgehalten waarop overeenkomstig Richtlijn 96/23/EG (in de toekomst: Verordening (EU) 2017/625) op gecontroleerd moet worden, kan er dan ook in het geheel geen sprake zijn van enige

VERZOEKSCHRIFT/69 kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct dan ook op basis van artikel 8d) Verordening 1069/2009.

In het besluit houdende veiligheidsmaatregelen en bestuurlijke maatregelen werd dan ook onterecht en op basis van een foutieve toepassing van artikel 8d) van Verordening 1069/2009 overgegaan tot de kwalificatie van al de op de site van (eisers q.q.) aanwezige materialen als categorie I dierlijk bijproduct.

De kwestieuze maatregelen die erop neerkomen dat (eisers q.q.) alle materialen die op haar site aanwezig zijn moet laten verwerken als categorie 1 dierlijk bijproduct, is dan ook onwettig en onrechtmatig.

De door eerste en tweede (verweerders) gehanteerde interpretatie van Verordening 1069/2009 in combinatie met het VLAREMA om te komen tot de kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct wordt formeel betwist.

Het is tergend om te moeten lezen dat eerste (verweerder) zich op het standpunt blijft stellen dat zij de Verordening nr. 1069/2009 “niet naast zich neer mag leggen”, terwijl uit stuk 142 blijkt dat zij wel aanvaardt dat inputstromen – dierlijk bijproduct of niet – worden verwerkt in afwachting van een VLAREMA-analyseresultaat.

Er mag niet vanuit gegaan worden dat het standpunt uit stuk 142 contra legem is.

Indien eerste (verweerder) deze verwerking aanvaardt en, indien er nadien toch een VLAREMA-overschrijding wordt vastgesteld, op basis van een risico-analyse van het eindproduct vervolgstappen zal uitwerken met de vergister, geeft eerste (verweerder) impliciet maar zeker toe dat Verordening nr. 1069/2009 niet van toepassing is en het geen categorie I is.

Indien eerste (verweerder) beide standpunten tegelijkertijd handhaaft en telkens handhavend zal ingrijpen – onder het mom van de verplichte toepassing van Verordening nr. 1069/2009 – op o.a. de verwerkte eindproducten van zodra een VLAREMA-overschrijding komt vast te staan (zelfs na verwerking), maakt dit de vergistingsactiviteit in de ganse sector onmogelijk en wordt de regelgeving inzake de nuttige toepassing van bepaalde afvalstromen, die tweede en VLACO jarenlang hebben ondersteund en mee hebben vormgegeven, doelloos en schendt zij als dusdanig het vertrouwensbeginsel.

BESLUIT: de bestuurlijke maatregelen werden dan ook op een foutieve basis en onrechtmatige wijze opgelegd, hetgeen een fout uitmaakt in de zin van artikel 1382 Oud BW.”

VERZOEKSCHRIFT/70 (“Aanvullende en syntheseconclusie in hoger beroep” van 2 mei 2024, p. 104-122).

2.3.

Eisers q.q. voerden aldus op gemotiveerde wijze aan:

dat voor de kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct op basis van artikel 8d Verordening 1069/2009 een vaststelling nodig is via een staalname die een overschrijding van een contaminant meet en dat dit gebeurt conform de bijlagen II, III en IV bij Richtlijn 96/23/EG; dat er te dezen echter geen aanvoer van een levensmiddel werd vastgesteld waarin overeenkomstig de bepalingen uit de bijlagen II, III en IV bij Richtlijn 96/23/EG een overschrijding werd vastgesteld van de in de Europese levensmiddelenwetgeving bepaalde maximumgehalten waarop overeenkomstig Richtlijn 96/23/EG moet worden gecontroleerd; zodat er geen sprake kan zijn van enige kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct op basis van artikel 8d Verordening 1069/2009 en zodat de bestuurlijke maatregelen op foutieve en onrechtmatige wijze werden opgelegd.

2.4. De appelrechters hebben op dit gemotiveerd middel niet geantwoord door louter te overwegen:

“Als dierlijke bijproducten residuen bevatten van stoffen en contaminanten die het toegestane niveau overschrijden zoals in casu (significante overschrijding van de norm minerale olie (x6)) zijn deze te kwalificeren als CAT1 dierlijke bijproducten en mogen zij enkel verbrand of gestort worden. Uit het afvalstoffenregister voor 2021 blijkt dat in de weken voor 11 februari 2021 zo goed als alleen maar dierlijke bijproducten zijn toegekomen bij Quirynen. Zij erkent dat in de mixput ‘ook in beperkte mate mogelijks dierlijke bijproducten voorkomen’. Quirynen betwist dus tevergeefs dat het om CAT-1 dierlijke bijproducten gaat (bestreden arrest p. 15, vijfde en zesde alinea).

Door aldus te beslissen hebben de appelrechters immers niet geantwoord op het middel waarin eisers q.q. aanvoerden dat er geen overschrijding werd vastgesteld overeenkomstig de bepalingen uit de bijlagen II, III en IV bij Richtlijn 96/23/EG op de maximumgehalten waarop overeenkomstig die richtlijn gecontroleerd moest worden en er om die reden in het geheel geen sprake kan zijn van enige kwalificatie als categorie 1 dierlijk bijproduct.

De appelrechters hebben op deze syntheseconclusie van eisers q.q. niet geantwoord zodat het bestreden arrest niet regelmatig gemotiveerd is en artikel 149 Grondwet schendt.

VERZOEKSCHRIFT/71

3.1. De appelrechters overwogen: “Zoals ook reeds vermeld in het arrest van 14 juni 2021 is het feit dat er enkel een probleem was met bepaalde inputstromen en het eindproduct mogelijk conform was, niet ter zake dienend, gelet op het uitdrukkelijk verbod op verdunnen van afvalstromen (artikel 4.2 VLAREMA) (bestreden arrest p. 15, zevende alinea).

In zoverre de appelrechters op de voormelde syntheseconclusie van eisers q.q. zouden hebben geantwoord door te verwijzen naar een arrest van 14 juni 2021, welk arrest werd gewezen in een andere procedure en waarvan de redenen niet werden weergegeven in het bestreden arrest, stellen de appelrechters Uw Hof in de onmogelijkheid om zijn wettigheidstoezicht uit te oefenen en schenden zij artikel 149 van de Grondwet.

3.2. Door hun beslissing te gronden op het eerder op 14 juni 2021 gewezen arrest in een andere zaak, zonder de redenen van dat arrest weer te geven en te vermelden dat zij zich deze redenen eigen maken, gaven de appelrechters aan dat arrest een algemene en als regel geldende draagwijdte en schenden zij tevens artikel 6 van het Gerechtelijk Wetboek.

VERZOEKSCHRIFT/72

Derde onderdeel

Overeenkomstig artikel 149 van de Grondwet is elk vonnis met redenen omkleed. Ingevolge deze grondwetsbepaling is de rechter verplicht te antwoorden op alle precieze en relevante middelen die partijen in hun syntheseconclusie hebben aangevoerd ter staving van hun eis of verweer.

2.1. In hun “aanvullende en syntheseconclusie in hoger beroep” voerden eisers q.q. aan dat de overschrijding van de VLAREMA-parameter minerale olie niet kon worden gebaseerd op één staalname van 11 februari 2021.

Zij voerden daartoe het volgende middel aan:

“Eén staalname volstaat niet, precies omdat de kans bestaat dat er fouten worden gemaakt tegen het CMA – net zoals in casu. Verder volstaat een staal van de input niet, maar moet ook een staal van het eindproduct genomen worden. Om na te gaan of er effectief een probleem is voor het milieu, dient een risico-beoordeling te worden uitgevoerd, in het bijzonder op het eindproduct. Dat is in casu ook niet gebeurd. Tot slot moet ook een oorzaakanalyse gebeuren van de inputstroom “bij de bron”, om na te gaan of deze nog naar vergisters kan worden afgevoerd. Dat is in casu evenmin gebeurd.

Uit stuk 77 blijkt zelfs dat de vaststelling van een overschrijding op parameter minerale olie in een inputstroom niet noodzakelijk de stopzetting van de verwerking van de inputstromen betekent. Dit terwijl dat bij (eisers q.q.) wel het geval is (algeheel verbod op aanvoer van materialen voor de vergistingsinstallatie) en terwijl zelfs het bevel tot afvoer en verwerking van alle eindproducten werd opgelegd, ongeacht de (bewezen) VLAREMA-conformiteit ervan.

Er bestaat bijgevolg een wanverhouding tussen de ernst van deze feiten – die niet correct werden vastgesteld – en de zwaarte van de kwestieuze, onherroepelijke bestuurlijke maatregelen.

De keuze voor welke bestuurlijke maatregelen gepast zijn moet in concreto gebeuren. Doch nergens in het ministerieel besluit houdende bestuurlijke maatregelen geeft eerste

VERZOEKSCHRIFT/73 (verweerder) een verantwoording voor de gekozen maatregelen in het licht van de vermeende milieumisdrijven.

Nergens in het ministerieel besluit houdende bestuurlijke maatregelen wordt enige beoordeling gemaakt van de eventuele gevolgen voor het leefmilieu t.g.v. de overschrijding op een inputstroom van de paramater minerale olie, noch over de graad van deze overschrijding. Nergens wordt verduidelijkt – waaruit moet worden besloten dat eerste (verweerder) het bewijs niet kan leveren – welke afvalstoffen (en hoeveel), die niet voldoen aan de samenstellingsvoorwaarden van bijlage 2.3.1 van VLAREMA, aanvaard zouden geweest zijn of reeds afgevoerd zouden geweest zijn, zodat ook geen inschatting gemaakt kan worden van de impact of het risico hiervan op het leefmilieu of de volksgezondheid.

Nergens in het ministerieel besluit houdende bestuurlijke maatregelen schat eerste (verweerder) het risico van deze feiten in voor het leefmilieu. (“aanvullende en syntheseconclusie in hoger beroep” van 2 mei 2024, p. 128-129).

2.2. Eisers q.q. voerden aldus aan dat ook een staal van het eindproduct (moet) worden genomen omdat in het bijzonder een risico-beoordeling moet worden uitgevoerd op het eindproduct.

De appelrechters oordeelden hierover als volgt:

“Zoals ook reeds vermeld in het arrest van 14 juni 2021 is het feit dat er enkel een probleem was met bepaalde inputstromen en het eindproduct mogelijk conform was, niet ter zake dienend, gelet op het uitdrukkelijk verbod op het verdunnen van afvalstromen (artikel 4.2. VLAREMA) (bestreden arrest p. 15, zevende alinea).

Door te beslissen dat het feit dat het eindproduct mogelijk conform was, niet ter zake dienend is, “zoals ook reeds vermeld in het arrest van 14 juni 2021” dat werd gewezen in een andere procedure, zonder de redenen van dit arrest weer te geven, stelt het bestreden arrest Uw Hof in de onmogelijkheid om zijn wettigheidstoezicht uit te oefenen en wordt artikel 149 Grondwet geschonden.

2.3. Door hun beslissing te gronden op het eerder op 14 juni 2021 gewezen arrest in een andere zaak, zonder de redenen van dat arrest weer te geven en te vermelden dat zij zich deze redenen eigen maken, gaven de appelrechters aan dat arrest een algemene en als regel geldende draagwijdte en schenden zij tevens artikel 6 van het Gerechtelijk Wetboek.

VERZOEKSCHRIFT/74

TOELICHTING 1. Wanneer een appelrechter zijn beslissing steunt op overwegingen uit een arrest gewezen in een andere procedure, zonder de inhoud van die overwegingen weer te geven, stelt die beslissing Uw Hof in de onmogelijkheid zijn wettigheidstoezicht uit te oefenen (Cass. 21 februari 2020, F.16.0152.F). 2. De rechter die zijn beslissing grondt op een eerder vonnis gewezen in een andere zaak zonder de redenen van dat vonnis weer te geven en te vermelden dat hij ze eigen maakt, geeft aan dat vonnis een algemene en als regel geldende draagwijdte en maakt wettigheidscontrole onmogelijk (Cass. 21 september 2020, P&B 2020, 203; Cass. 30 januari 2017, C.15.0512.F).

OM DEZE REDENEN

Besluit ondergetekende advocaat bij het Hof van Cassatie, voor eisers q.q., tot de vernietiging van het aangevochten arrest en de verwijzing van de zaak en de partijen naar een ander hof van beroep, kosten als naar recht.

Brussel, 11 april 2025 Voor eisers q.q., Hun raadsman

Bruno Maes

Enig stuk dat aan het verzoekschrift tot cassatie wordt gevoegd:

het exploot van 23 januari 2025 houdende betekening van het bestreden arrest van eisers q.q. waarbij eerste en tweede verweerders woonstkeuze deden in het kantoor van gerechtsdeurwaarden Alain Van Der Steichel te 2000 Antwerpen, Edith Kielpad 26/102.